'Mijn reputatie is belangrijker dan deze verkiezing winnen'

Michael van Praag zal het nooit toegeven, misschien niet eens aan zichzelf, maar: het is hem ontglipt. Hij had het in eigen handen, het toekomstig voorzitterschap van de Europese voetbalbond UEFA, maar nu niet meer. Hollandse principes: in de voetbalwereld kom je er ook in de bestuurskamer niet ver meer mee.

Michael van Praag Beeld Guus Dubbelman

Nog geen oranje voetbalshirt had hij bij zich als hij de afgelopen maanden andere bondsvoorzitters om steun vroeg voor zijn campagne. Hij zag ook niets in oliemannetjes die de weg bij de voetbalbonden voor hem konden plaveien. Hij vond dat het niet nodig zou moeten zijn. Hij wilde het zelf doen.

Sinds hij zich in mei opwierp om de door corruptie gevallen Michel Platini op te volgen bij de UEFA, was hij er duidelijk over. Een land dat op Michael van Praag stemt, hoeft geen tegenprestatie te verwachten. Niet de organisatie van het EK, geen positie in het UEFA-bestuur. Niets. De Nederlander speelde het spel zuiver: de reden dat hij woensdag niet de nieuwe voorzitter van de UEFA wordt en Aleksander Ceferin wel.

Langzaam maar zeker is duidelijk geworden waaraan Ceferin zijn populariteit te danken heeft. Hij deed wat Van Praag niet wilde. Hij zou de Scandinavische landen in ruil voor hun stem het EK hebben beloofd. De bondsvoorzitter van Zweden kon bovendien promotie naar de top van de UEFA tegemoet zien. En belangrijker nog: de Sloveen sloot een pact met FIFA-voorzitter Gianni Infantino, die mensen in het geheim voor de kandidatuur van Ceferin laat lobbyen.

Dat laatste weigerde Van Praag te geloven. Omdat bemoeienis door de FIFA-voorzitter verboden is. Omdat hij in mei nog bijna moest huilen van geluk toen Infantino werd verkozen bij de wereldvoetbalbond als opvolger van Sepp Blatter. Omdat het zijn vertrouwen in zijn collega-bestuurders, mannen die elkaar als familie bestempelen, definitief naar de haaien zou helpen.

Aleksander Ceferin. Beeld epa

Nauwe banden

Maar hier, in de lobby van het Amsterdamse Conservatorium-hotel, kan ook hij er niet meer omheen. Een dag voordat de Volkskrant in juli publiceerde over de te nauwe banden tussen Ceferin en Infantino, stelde de krant vragen aan de FIFA over de misstand. Een uur later kreeg de nietsvermoedende Van Praag een woedend bericht van Ceferin waarin die hem van laster beschuldigde. Een beter bewijs van de directe lijn tussen Infantino en Ceferin bestaat niet.

Hoofdschuddend hoort Van Praag het aan. Hij kiest zijn woorden zorgvuldig. Hij wil collega-bestuurders niet tegen zich in het harnas jagen, ook al zouden de mensen dan veel beter begrijpen waarom na de verkiezing bij de FIFA ook zijn UEFA-campagne is mislukt.

Wat vindt u van Infantino's bemoeienis?

'Daar kom ik na de verkiezing nog wel op terug. Alles wat ik daar nu over zeg, schaadt mijn campagne.'

Het is verboden volgens de statuten van zijn eigen FIFA.

'Ik weet het. Maar je zult begrijpen dat ik er nu niet op kan ingaan.'

Mensen die u als integer zag, zoals Platini, Infantino en ook Ceferin, beschamen uw vertrouwen keer op keer.

'Het is moeilijk om te zeggen wie er nog te vertrouwen is. Maar mijn sterrenbeeld is weegschaal, ik wil van het goede in de mens uitgaan. Anders word ik te cynisch.'

Anderhalf jaar in het kielzog van Michael van Praag leverde soms onthutsende scènes op. Hij oogst respect met zijn verwoede pogingen de verzengende corruptie in de bestuurslagen van het voetbal te bestrijden. Tegelijkertijd werden de tekortkomingen genadeloos blootgelegd. Een internationaal campagneteam, een uitgekiende strategie, de steun van grote landen: het was er allemaal niet. Van Praag stond er alleen voor en niemand bij de KNVB had de expertise of het overzicht om hem te helpen.

Zo kon het dat hij moederziel alleen zat op het hotelterras in Caïro, waar Afrikaanse bondsbestuurders hem angstvallig voorbijliepen toen hij FIFA-voorzitter probeerde te worden. Zo kan het dat de Italianen hem niet wilden toelaten bij een bijeenkomst van 36 Europese voetbalbestuurders in Florence vorige week, waar Ceferin nog hoger op het schild werd gehesen.

Duistere krachten

Het wrange is: bij de FIFA was hij eigenlijk bij voorbaat kansloos, maar nu, bij de UEFA, begon hij als de grote favoriet. Hij zat al in het bestuur, was vorig jaar benoemd tot vicepresident en kende alle 55 stemgerechtigde bondsvoorzitters persoonlijk. Met hen in zijn achterhoofd stelde hij een verkiezingsmanifest op, dat concreter en uitgebreider is dan dat van zijn tegenstander. In voetbaljargon: Van Praag hoefde de bal alleen nog in te koppen.

Maar hij heeft de duistere krachten onderschat, en had geen adviseurs die hem op de hoogte brachten van wat zich achter de schermen afspeelde. Hij vertrouwde op zijn gevoel, dat hem zo vaak van dienst is geweest, maar de laatste jaren een paar keer in de steek heeft gelaten. En toen hij twee weken geleden doorkreeg wat er werkelijk speelde, was het al te laat.

Maar, zegt hij, en dat klinkt gemeend: hij gaat nog liever kansloos ten onder dan dat hij zijn principes vernachelt. 'Dat kan ik niet doen. Nooit, nooit, nooit. Als ze me niet willen, fijn, maar dan kan ik mezelf wel in de spiegel aankijken en zeggen dat ik op een fatsoenlijke manier campagne heb gevoerd. Ik heb hoe dan ook een mooie carrière gehad.'

Van Praag (68) is Amsterdammer, en Amsterdammers zijn volgens hem eigenwijs en zelfbewust. Hij, voormalig eigenaar van een keten van elektronicazaken op Schiphol, telg van een bekende joodse familie met nazaten in de sport, media en de kunstwereld, maar bovenal voorzitter van Ajax in onder meer de succesvolle jaren negentig, hij is degene die de UEFA moet leiden. Vindt hij. 'Het zal wel pedant klinken, maar ik heb het beste programma, kan met andere culturen omgaan en ik heb ervaring. Veel ervaring.'

Dat mag zo zijn, toch heeft hij de coup nooit zien aankomen. In mei noemde hij Aleksander Ceferin (49) nog te onervaren, te onbekend en te weinig bekwaam om de groeiende tweespalt in het Europese voetbal te stoppen. De Sloveense advocaat moest zich eerst maar eens waarmaken in het UEFA-bestuur en dan pas een gooi doen naar het voorzitterschap.

Zo stelde Van Praag het hem ook voor, toen Ceferin hem in juli rondleidde op het net opgeleverde trainingscomplex van de Sloveense voetbalbond: 'Als ik voorzitter word, kun jij me over tweeënhalf jaar opvolgen.' Ceferin weigerde. Hij wist al dat hij ging winnen.

Opmars

De vraag hoe een relatief onbekende bestuurder, zonder ervaring, zo'n snelle opmars kan maken in de strijd om het voorzitterschap van een van de machtigste sportbonden ter wereld, kan Van Praag ook niet beantwoorden. 'Geen idee. Ik heb steeds tegen mezelf gezegd: Michael, concentreer je op je programma, ga uit van je eigen kracht. Concentreer je op wat je voor de UEFA en vooral voor de bonden kunt betekenen. Daar heb ik een programma voor opgesteld. Pas na de verkiezingen ga ik dingen onderzoeken.'

Soms lijkt het zo, als hij het weer eens opneemt voor zijn collega-bestuurders die in de verdrukking komen door corruptiebeschuldigingen, maar Van Praag is niet van steen. Het doet wat met hem. Mensen die hij hoog achtte, met wie hij soms persoonlijke verhalen deelde, die hem dingen leerden: ze bleken onbetrouwbaar, soms op het criminele af.

Toen een aantal weken geleden de Hongaarse bondsvoorzitter, die hij zag als een trouwe bondgenoot, hem plotseling liet vallen, was hij er klaar mee. Hij was moe, geïrriteerd, teleurgesteld en overwoog ermee te stoppen. Vanuit de zoveelste hotelkamer in het zoveelste land op zijn campagnereis whatsappte hij met zijn 16-jarige dochter Nicoline.

FIFA-voorzitter Gianni Infantino. Beeld ap

Zijn stem is week als hij haar bericht voorleest van zijn telefoon. 'Nou pap, ik zou niet stoppen. Ik wil ook weleens ergens mee stoppen, voornamelijk school haha, maar daar moet ik ook mee doorgaan en zo laat ik ook zien dat ik geen watje ben. Al verlies je, wat maakt dat uit? Verliezen is minder erg dan opgeven. Sta je liever bekend als de verliezer die zijn best heeft gedaan en gestreden heeft, of als de verliezer die opgeeft? (...) Ik mis je pap, tot morgen.'

Het raakte hem, hij ging door en nu is opgeven geen optie meer. Vorige week koos hij daarom de tegenaanval. 'Politiek van de oude stempel', zei hij toen hij verwees naar een onderzoeksverhaal in het Noorse blad Josimar. Dat beschrijft uitgebreid hoe FIFA-voorzitter Infantino, de Russische voetbalbond en een aantal Scandinavische landen Ceferin naar het voorzitterschap stuwen.

Door erop te reageren doorbrak Van Praag de omerta die geldt in de bestuurslagen van het voetbal. Vuile was moet binnenskamers blijven. Als een verkiezing verloren dreigt te gaan, om wat voor reden dan ook, dan is het zaak een deal te sluiten met de winnaar. Zo voorkom je voor de buitenwereld gezichtsverlies en, belangrijker nog, nadelige consequenties voor je eigen bond.

Wat dat betreft is het bij de UEFA niet anders dan bij de FIFA. Degenen die zich verzetten tegen de winnaar, kunnen repercussies verwachten. Dat weet Van Praag ook. 'Kijk maar naar Jeu Sprengers (voormalig voorzitter van de KNVB en lid van het UEFA-bestuurd, red.). Hij zei in 2007 dat hij voor Lennart Johansson ging stemmen, maar Platini won. Twee maanden later was hij geen penningmeester van de UEFA meer.'

De voetbalwereld lijkt zijn eigen mores te hebben. Hoe langer men er zit, hoe meer men het abnormale normaal gaat vinden

'Ik weet zeker dat de overgrote meerderheid van de voorzitters en mijn collega's in de UEFA veel van die dingen niet normaal vinden. Alleen ze durven het niet te zeggen. Ze willen het niet zeggen.'

Dat kan zo zijn, maar drie van de vijf vicepresidenten van de UEFA zijn of werden verdacht van corruptie: de Spanjaard Villar, de Oekraïner Surkis en de Cyprioot Lefkaritis.

'Nee, niet. Er lopen geen zaken tegen die mensen. Dat is perceptie.'

In eigen land zijn die onderzoeken er wel geweest.

'Dat weet ik allemaal niet, hoor. Als ik me daarmee moet bezig houden, met wat er met mensen in eigen land gebeurt... Dat wil ik allemaal niet eens weten.'

Velen in Nederland zeggen: keer die corrupte UEFA toch lekker de rug toe. Maar niet Van Praag. Hij weet hoe belangrijk het is goed te zijn vertegenwoordigd in Nyon, waar de UEFA zetelt. Neem het EK 2020 bijvoorbeeld, dat verspreid over dertien landen wordt gespeeld. Het is een goed bewaard geheim dat Van Praags positie in het UEFA-bestuur ertoe heeft geleid dat Amsterdam over vier jaar een van de speelsteden is.

Gunsten uit Nyon blijven voorlopig zo goed als zeker uit. De voorspellingen voor woensdag, als de voorzittersverkiezing in Athene wordt gehouden, zijn voor Van Praag inktzwart. Tussen de 40 en 50 van de 55 landen zouden achter Ceferin staan. Toch peinst hij er niet over zich terug te trekken. Hij heeft het bericht van zijn dochter in zijn achterhoofd; hij wil geen opgever zijn. Opgeheven hoofd, de bezinning komt later. 'Mijn reputatie is belangrijker dan dat ik deze verkiezing win.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden