Sport in AmerikaAmerican Football

Met zijn honderden toverformules is American football vooral een denksport

Vanuit New York belicht Koen van der Velden wekelijks ontwikkelingen in de Amerikaanse sport. Vandaag: De quaterback in het American football moet over welhaast buitenaardse gaven beschikken. Het playbook met alle tactische afspraken is soms zo dik als een telefoonboek.

Het Raymond James Stadium in Tampa, Florida. Beeld Getty Images
Het Raymond James Stadium in Tampa, Florida.Beeld Getty Images

Nu hun seizoen zondagnacht is afgesloten met de Super Bowl tussen Tampa Bay Buccaneers en Kansas City Chiefs (uitslag onbekend toen deze krant werd gedrukt) kunnen spelers uit de National Football League (NFL) niet alleen hun lichamen, maar bovenal hun bovenkamers tot aan het najaar laten rusten. Hoewel American football op het eerste gezicht een fysieke uitputtingsslag lijkt, is het in werkelijkheid goeddeels een denksport.

Bij aanvang van de voorbereiding op het seizoen ontvangt elke speler van zijn coach het befaamde playbook. Soms is de handleiding zo dik als een telefoonboek, elk mogelijk aanvals- en verdedigingspatroon is tot in het kleinste detail beschreven. Vaak zijn het er duizenden.

Het is de bedoeling dat spelers de belangrijkste uit hun hoofd kennen. ‘Het is alsof je Spaans moet leren terwijl je nog geen woord Spaans kent’, zei Deshaun Watson, quarterback van Houston Texans, in 2017 bij zijn toetreding tot de NFL.

Elk patroon heeft een codenaam. In de competitie maken teams gebruik van dezelfde strategieën, maar overal worden ze anders genoemd. Goedbeschouwd kent elk team zijn eigen taal.

Een fan van de Kansas City Chiefs.  Beeld Getty Images
Een fan van de Kansas City Chiefs.Beeld Getty Images

Looplijnen van medespelers

Vooral de spelbepalende quarterbacks kunnen hun hart ophalen met het playbook. Behalve hun eigen opdracht, moeten ze in elke situatie de posities en looplijnen van hun tien medespelers uit hun hoofd kennen.

Het is de quarterback die de bal bij elke aanval in zijn handen krijgt en een vrijstaande teamgenoot uitzoekt. In vier pogingen, zogeheten downs, moet de spelverdeler zijn team minstens tien yards (9,10 meter) laten overbruggen. Lukt dat, dan wordt hij beloond met vier nieuwe pogingen. (De laatste wordt meestal gebruikt om de bal naar de tegenstander te trappen, als de eerdere drie op weinig zijn uitgelopen.)

Het doel is om de ‘end zone’ aan de overkant van het veld te bereiken, voor een touchdown ter waarde van zes punten. Via een fieldgoal, een trap tussen de palen, kan een kicker vervolgens nog eens een punt verdienen. Ook kan een team een gokje wagen met een extra aanval op de end zone, goed voor twee bonuspunten.

De codes wijzen in eerste instantie naar het type formatie waarin de aanval wordt opgezet. In alle gevallen wordt de quarterback beschermd door een muurtje van vijf bonkige teamgenoten, van wie de middelste hem bij aanvang van een aanval de bal toespeelt. Aan zijn zijde heeft hij in de meeste gevallen een running back, een speler aan wie hij de bal kan afgeven en die het vervolgens op een lopen zet. Op de flanken van het veld bevinden zich lopers die de diepte zoeken en wachten op een pass van de quarterback.

Behalve de formatie omhelst de code ook het type bescherming van de quarterback, de richting van de aanval en de looplijnen van de aanvallers. Voor elke aanval schreeuwt de quarterback het commando naar zijn teamgenoten. Op zijn arm heeft hij een spiekbriefje waarop de belangrijkste codes voor hem zijn uitgeschreven. Per wedstrijd valt een team gemiddeld tussen de zestig en zeventig keer aan, meestal worden ruim honderd aanvalspatronen uit het playbook meegenomen.

null Beeld USA TODAY Sports
Beeld USA TODAY Sports

Ingewikkelde namen

In 2016 bood een foto van het spiekbriefje van de beroemde quarterback Tom Brady een inkijkje in de aanpak van New Engeland Patriots, zijn toenmalige team. De gebruikte codes hadden ingewikkelde namen als ‘G 2 OUT SLOT A MOTION COBRA’ en ‘NEAR 62 F ANGLE OHIO’. Hogere wiskunde voor een leek, maar als Brady ze schreeuwde, wisten zijn teamgenoten precies waar ze aan toe waren.

In sommige gevallen worden de codes teruggebracht tot één woord. Soms zijn het plaatsnamen, andere keren zijn teams creatiever. Kardashian! Tupac! Travolta! De kreten zijn voor televisiekijkers vaak duidelijk te horen. Soms leidden ze tot hilariteit, bijvoorbeeld toen Brady de naam van de coach van zijn tegenstander gebruikte. ‘Rex Ryan! Rex Ryan!’, klonk het bij een aanval tegen Buffalo Bills.

De gelauwerde quarterback Peyton Manning stond bekend om zijn gebruik van het woord Omaha. Na zijn carrière werd hem gevraagd wat het betekende. Van alles wat, klonk het antwoord, en tegelijk niets in het bijzonder. Manning was een meester in het uitroepen van een ‘audible’, een codewoord waarmee de strategie op het laatste moment wordt aangepast.

De mentale druk weegt zwaar voor een quarterback. Nadat die de bal in zijn handen heeft gekregen, heeft hij slechts enkele seconden om de formule in de praktijk te brengen, terwijl mannen van 120 kilo schuimbekkend op hem af denderen.

Wisselt een speler van team, dan moet hij bij zijn nieuwe werkgever opnieuw beginnen. Zelfs de grote Brady had na zijn overstap van New England naar Tampa Bay Buccaneers afgelopen voorjaar moeite met het playbook. ‘Ik heb dit in negentien jaar niet meer hoeven doen’, sprak hij over zijn lange dienstverband bij New England. ‘Ik was even vergeten hoe dit werkte. Man, het is hartstikke moeilijk.’

Meer Sport in Amerika

Homerunkoning Henry Louis Aaron werd zelfs door eigen fans racistisch bejegend
Slechts één man bewonderde de legendarische bokser Muhammad Ali naar eigen zeggen meer dan zichzelf: Henry Louis Aaron, door de Amerikaanse media omgedoopt tot Hank, of beter, Hammerin’ Hank.

Topscorers en superego’s Harden, Durant en Irving maken Brooklyn Nets tot iets speciaals
Met Kevin Durant en Kyrie Irving hebben de Nets drie van de tien beste aanvallers in de NBA. Of het in de praktijk ook zal werken?

Studentensport als vorm van moderne slavernij
De studentensport is een melkkoe voor de universiteiten en de coaches, maar niet voor de sporters zelf.

Het basketbalsprookje van de Nigeriaanse Griek Giannis Antetokounmpo
Zou sterspeler Giannis Antetokounmpo bijtekenen of niet? Tegen alle verwachtingen in bleef hij de club trouw.

De toekomstdromen van LeBron James
Eerst spelen met zoon Bronny en pas dan stopt hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden