Met Van Gaal is het geregeld slecht afgelopen als trainer

Wie de loopbaan van Louis van Gaal beschouwt, komt tot een opvallend aantal vrij troosteloze afscheids-rituelen. Nu weer bij Manchester United.

Louis van Gaal na het winnen van de FA Cup.Beeld epa

Hoe indrukwekkend zijn palmares ook is, met bekers en schalen en loftuitingen door een internationale keur aan spelers, met Louis van Gaal (64) is het menigmaal slecht afgelopen als trainer.

Zijn ontslag bij Manchester United, zondag officieus uitgesproken toen Van Gaal bij het verlaten van het hotel opmerkte dat het 'voorbij' was, is een dieptepunt in een loopbaan die hem in bijna dertig jaar van Nederland naar Spanje, Duitsland en Engeland voerde.

Ja, Van Gaal won de FA Cup zaterdag met United, maar al eerder was besloten dat hij het derde seizoen van zijn contract niet mag uitdienen. Vermoedelijk volgt maandag het officiële bericht van de club.

Zijn lot was allang bezegeld. Zijn prestaties waren simpelweg te mager: vierde en vijfde in twee jaar Premier League, uitschakeling in de groepsfase van de Champions League. En volgend seizoen blijft United zelfs verstoken van voetbal in het eliteklasje van de UEFA.

Stijlbreuk

José Mourinho zal hem opvolgen, waarmee United een stijlbreuk forceert: Van Gaal, die eerst een fundament wil leggen, contra Mourinho, die op de bovenste verdieping binnenstormt en meteen van de daken schreeuwt.

Zo wil Mourinho de 34-jarige spits Zlatan Ibrahimovic, die nog nooit in Engeland voetbalde. Van Gaal heeft oneindig veel jongeren laten debuteren, daartoe ook gedwongen door een ridicuul aantal blessures en een goeddeels mislukt aankoopbeleid.

Want ook dat is Van Gaal: hij kon zich niet aanpassen aan de eisen van een club in de hoogste categorie van het hedendaagse voetbal in Engeland. Het inpassen van talent is onvoldoende in de wereld van ongeduld. Prestaties volgen doorgaans op miljoeneninvesteringen. Het kampioenschap van Leicester maakte juist daarom zo veel emoties los, omdat het een zeldzame uitzondering op de regels van spilzucht bleek.

Troosteloze afscheidsrituelen

Wie de loopbaan van Van Gaal beschouwt, komt tot een opvallend aantal vrij troosteloze afscheidsrituelen. Van Gaal heeft bijvoorbeeld altijd ontkend dat hij is ontslagen bij AZ, in zijn eerste zelfstandige baan als trainer, in 1987. Daarover zijn epistels geschreven. Maar Wynand Vermeulen, destijds directeur, weet beter. Van Gaal, oorspronkelijk assistent, was in feite de baas bij AZ, toen spelers en bestuur zijn eigengereidheid zat waren.

Bij Ajax beleefde hij zijn succesvolste periode in de beschermde cocon van het Amsterdamse voetbal anno jaren negentig. Alleen het laatste jaar was een beetje droevig. Hij diende zijn contract uit, natuurlijk, nadat hij Nederland, Europa en de wereld had veroverd, maar Ajax eindigde in 1997 op de vierde plaats. Het is dat Van Gaal Van Gaal was; van een ander zou zo'n seizoen niet zijn geaccepteerd.

Barcelona was mooi, met twee kampioenschappen, hoewel het spel niet kon tippen aan het voetbal van het Dream Team van een paar jaar eerder, onder Cruijff. Zijn derde jaar was desastreus en Van Gaal nam afscheid, in 2000. 'Mijn filosofie past niet bij de cultuur hier', zei hij bij zijn vertrek.

Spaanse cultuur

Hij had een stoet Nederlandse spelers en stafleden meegenomen en trachtte de Spaanse cultuur te vernederlandsen. Naarmate het minder ging, reageerden de Spanjaarden steeds feller op al die Nederlanders en hun eigenwijze trainer.

Van de Spaanse cultuur terug naar Nederland. Oranje beleefde de bijna unieke uitschakeling voor een WK, na de legendarische wedstrijd tegen Ierland, op 1 september 2001. In een betoog van een uur, een paar maanden later, kondigde Van Gaal zijn afscheid aan bij de bond. Hij deelde tal van minnetjes uit, behalve aan zichzelf.

Terug naar Barcelona ging de reis, maar daar werd hij na ruim een half jaar ontslagen. Als technisch directeur van Ajax trad hij binnen met een gedicht, maar sloeg hij de deur dicht toen hij ruzie kreeg met trainer Ronald Koeman over de doelstellingen. Gedurende vier jaar bij AZ, in de provincie, ver van het kapsones, pakte hij zijn trainersloopbaan op. Onderweg diende hij een keer zijn ontslag in, in het voorjaar van 2008, maar de spelers Schaars en Jaliens wisten hem te weerhouden. 'Ze wilden hem waard zijn', en behaalden ruim een jaar later de titel.

Wonderbaarlijke wederopstanding

Van Gaal trok naar Bayern, waar hij na een desastreuze start al na een paar maanden bijna was ontslagen. Een wonderbaarlijke wederopstanding redde zijn hachje en leidde alsnog tot een prachtig seizoen, met beker, titel en finale Champions League. Zijn tweede seizoen verliep slecht. In april volgde ontslag. 'Het is een sprookje te denken dat de spelers nog achter Van Gaal staan', liet clubbaas Hoeness weten.

Nadat de rechter de aanstelling bij Ajax als algemeen directeur voorkwam in 2012, nam hij revanche met Oranje, met de derde plaats op het WK. United is een kwestie van snel vergeten. Grauw, saai spel, een mislukt aankoopbeleid. Het beklijvende beeld: Van Gaal zit met zijn multomap op de bank, met gefronste blik. Assistent Stuivenberg naast hem, een beetje in elkaar gedoken. De andere assistent, Giggs, staart in het niets. Aan de zijlijn instrueert keeperstrainer Hoek een wisselspeler.

Van Gaal met zijn multomap op de bank. Naast hem de assistenten Stuivenberg (links) en Giggs (rechts).Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden