REPORTAGE

Met marathon haalt Luleå de échte schaatssport binnen

IJshockey is nummer één, maar Nederlandse schaatsers oogsten bewondering van het Zweedse publiek.

Dat er woensdag een wedstrijd werd verreden heeft Luleå te danken aan Bram Smallenbroek (29), hier afgebeeld. Beeld ANP
Dat er woensdag een wedstrijd werd verreden heeft Luleå te danken aan Bram Smallenbroek (29), hier afgebeeld.Beeld ANP

Met een mengeling van verbazing en bewondering kijken de inwoners van Luleå naar de Nederlandse schaatsers die de kou, snijdende wind en stuivende sneeuw trotseren. Voor even is de Zweedse baai het decor van een typisch Nederlandse sport.

Uit honger naar natuurijs trekken Nederlandse marathonschaatsers al decennia naar het buitenland. Naar plekken met ijsgarantie. Zo is de Oostenrijkse Weissensee al bijna dertig jaar vaste prik. In Luleå zijn de schaatsers voor het eerst. De vrouwen rijden 75 kilometer, de mannen 100. Ze rijden een lus op het zee-ijs van de Botnische Golf, om het schiereiland waarop Luleå ligt, de kerktoren altijd in het zicht.

Nederlands onderonsje

Het is een Nederlands onderonsje, maar er is flink wat lokale aandacht. De regionale radio doet verslag en ook de televisie is erbij. Hoewel het een normale werkdag is, staan er honderden toeschouwers langs de kant. Alleen een eenzame ijsvisser trekt zich op de ijsvlakte niets aan van het voorbijrazende peloton.

Twee Zweedse toeschouwers kennen de schaatsgeschiedenis en mijmeren over Tomas Gustafson, de Zweed die in 1988 olympisch goud op de 5 en 10 kilometer won. 'Dat is lang geleden. Nu lijdt Zweden aan een ziekte die ijshockey heet. Alle kinderen willen ijshockeyer worden. Daar is het geld te verdienen. Het gaat ten koste van andere sporten.'

In Luleå stelt het schaatsen als wedstrijdsport niets voor. De oude 400-meterbaan werd in de jaren tachtig geasfalteerd en is sindsdien een parkeerplaats voor de bezoekers van het ijshockeystadion.

Populair

Als tijdverdrijf is het schaatsen wel populair in de universiteitsstad. Dat heeft Luleå voor op de andere plekken waar de Nederlanders hun natuurijsbehoefte botvieren: er is een lokale schaatscultuur.

Zodra het ijs in de baai dik genoeg is, veegt ijsmeester Jan Blomqvist een ronde van bijna 10 kilometer en houdt die de hele winter lang sneeuwvrij. Op een mooie weekenddag wagen zich soms wel vijfduizend mensen op het ijs met sleetjes, op langlaufski's en op schaatsen.

Dat er woensdag een wedstrijd werd verreden heeft Luleå te danken aan Bram Smallenbroek (29), de oud-langebaanschaatser die tot twee jaar geleden als Oostenrijker een olympische droom najoeg. Hij zette samen met oud-collega Renz Rotteveel (28), meervoudig deelnemer aan EK en WK allround, binnen enkele maanden een toertocht en wedstrijd op poten. Smallenbroek: 'Als oud-topsporters ken je elkaar en je zit gemakkelijk op één lijn. We zijn nog wel wat jong, maar we vinden het leuk om te pionieren.'

Sportstad

Ook het gemeentebestuur van Luleå steekt veel tijd, energie en geld in het evenement. Burgemeester Niklas Nordström wil zijn stad aantrekkelijker maken voor toeristen. Jarenlang was industrie de kurk waarop zijn gemeente dreef, maar die sector heeft aan belang ingeboet. Toerisme heeft de toekomst.

'Daarbij zijn we een echte sportstad', zegt Nordström. De stad (77 duizend inwoners) kan bogen op vier topbasketbal- en -ijshockeyteams. Marathonschaatsen is een mooie aanvulling op dat aanbod, vindt de burgemeester. 'Dit biedt nieuwe mogelijkheden. Ik hoop dat onze inwoners ook van deze sport gaan houden.'

De schaatsers maken woensdagochtend in ieder geval goede reclame voor hun sport. Bij de vrouwen wint Carla Ketellapper-Zielman de zware wedstrijd. Simon Schouten is de beste bij de mannen. Hij roemt de omstandigheden in Luleå, met name de wind. 'Op de Weissensee is het vaak niet zwaar genoeg, maar dit had wel wat weg van een Elfstedentocht. Het was zoals in Nederland, hè. Met zulke wind krijg je echt koers.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden