Met Jonk verdwijnt Cruijffs apostel

Als hoofd opleidingen van Ajax had Wim Jonk een belangrijk aandeel in de uitvoering van de revolutie van Johan Cruijff. Met zijn vertrek is het de vraag wat daarvan overblijft.

Johan Cruijff neemt met Wim Jonk een kijkje bij de training van de Ajax-jeugd op sportpark de Toekomt in Amsterdam. Cruijff was eerder aanwezig bij de presentatie van het boek Johan Cruijff uitspraken, een biografie in citaten. Beeld ANP

Johan Cruijff zelf is ziek en neemt in zijn columns in De Telegraaf steeds meer afstand van Ajax, dat toch niet naar hem luistert. Adviseur Tscheu La Ling, naar voren geschoven door Cruijff, is opgestapt. En nu verdwijnt ook hoofd opleidingen Wim Jonk, vanwege verschillen van inzicht met andere leden van het technisch hart, dat de sportieve koers van Ajax bepaalt.

Jonk zat niet meer aan bij vergaderingen omdat hij tegen een meerderheid optornde: assistent-trainer Dennis Bergkamp, die ook hoofdtrainer Frank de Boer vertegenwoordigde, en technisch directeur Marc Overmars. Bemiddeling door de voorzitter van het overleg, algemeen directeur in opleiding Edwin van der Sar, mocht niet baten.

Hoofd jeugdopleiding Wim Jonk vertrekt bij Ajax

Hoofd van de jeugdopleiding van Ajax Wim Jonk vertrekt op korte termijn bij de Amsterdamse club. Dat is het gevolg van een 'onoverbrugbaar meningsverschil met Jonk over de invulling en de werkwijze van het technisch hart', zo laat Ajax dinsdag weten op de website van de club. Jonk sprak al geruime tijd niet meer met zijn collega's in het technisch hart van de club. Lees hier het nieuwsbericht.

Hoewel de club bij monde van de nieuwe algemeen directeur Dolf Collee stelt verder te gaan op de ingeslagen weg - waarbij de ontwikkeling van het individu centraal staat - is de vraag of dat daadwerkelijk gebeurt. Er was veel ruzie en geouwehoer bij het begin van Cruijffs revolutie in 2010. De club moest weer van de voetballers zijn. Ruzie en geouwehoer is er ook vijf jaar later, nu de voetballers het voor het zeggen hebben.

Jonk was in zijn element op jeugdcomplex De Toekomst, met wetenschapper Ruben Jongkind, de schrijver van het Plan Cruijff, als steun en toeverlaat. Alleen: lang niet iedereen volgde. Een revolutie binnen de revolutie is nodig om de ideeën te laten voortleven, maar het is de vraag of het daarvan komt.

Individu

Vooral de A1, het belangrijkste elftal van de jeugd, speelde Jonks gedroomde voetbal. Spectaculair, met diepte in het spel in plaats van breedte, met de zogenoemde 3-secondenregel als een uitgangspunt: de bal heroveren binnen drie tellen, op het hoogste niveau tot in de perfectie uitgevoerd door Bayern München, dat wordt getraind door een andere trouwe volger van Cruijff, Guardiola.

Alles moest wijken voor de scholing van het individu. Roulerende trainers bij de jeugd, om niet verkleefd te raken met één elftal, mentoren voor sociale en mentale begeleiding, trainen in kleinere ruimten, het creëren van een-tegen-een-situaties om pingelende talenten te laten ontluiken. De school van Jonk was het laboratorium van de nieuwe voetballer.

In het eerste elftal was vaak weinig terug te zien van zijn opvattingen, mede door de spanning tussen meteen presteren en de ontspanning van het opleiden. Ajax 1 speelde veel breed en terug. Trainer De Boer opteerde op een gegeven moment voor een schaduwspits (de punt naar voren op een driemansmiddenveld, volgens jargon), terwijl Cruijff op het middenveld liever met de punt naar achteren speelt. Tussen Arena en Toekomst was de verwijdering voelbaar.

Johan Cruijff. Beeld anp

Bij Cruijff zijn positiespel en onderlinge afstanden cruciaal. In een gesprek met de Volkskrant in 2013 zei Jonk: 'Johan vindt, naast een goede basistechniek, afstanden belangrijk. Hij houdt erg van linies en onderlinge afstanden mogen nooit groter zijn dan maximaal 10 meter.' Als je Jonk hoorde praten, hoorde je Cruijff, maar dan met een Volendams accent.

Jonk was, grof gezegd, tegenstander van dure aankopen voor de breedte. Dat vond hij zonde van het geld. Voor De Boer was het geen probleem pakweg 4 miljoen uit te geven voor verdediger Van der Hoorn, want die heeft zo zijn rol gespeeld in de selectie en dubbele bezetting van posities is nodig. Jonk was ook tegenstander van de komst van de jonge middenvelder Sinkgraven, in 2014 tijdens de winterstop gekocht voor 6,5 miljoen. Jonk dacht dat jeugdspelers als Nouri en Van de Beek die plaats zo konden innemen.

Revolutie

Jonk voelde zich alleen en weigerde aan te zitten bij het reguliere overleg. Hij haalde zijn diploma coach betaald voetbal en genoot van de doorbrekende talenten in Ajax 1. Maar waren Tete, Riedewald en Bazoer nu al vruchten van de revolutie of niet?

Ja, zei de een. Nee, vond de ander. Jonks rechterhand Jongkind nuanceerde die discussie. Hij wees op het werk van de trainers uit atletiek of judo. Hij oordeelde dat het drietal zeker 30 procent beter was geworden in de drie jaar dat Ajax volgens de gedachten van Cruijff werkt. Verbetering als voetballer, maar ook in mentaal opzicht, qua loopvermogen of stabiliteit.

Beeld anp

In bijna alle geledingen van het Nederlandse voetbal is inmiddels, zeker na de uitschakeling van het Nederlands elftal voor het EK, opgemerkt dat het een en ander schort aan de opleiding van voetballers. Cruijff constateerde dat al jaren geleden en begon zijn revolutie, met veel persoonlijk leed van ontslagen werknemers tot gevolg.

Over een jaar of zeven is pas een oordeel te vellen over de revolutie bij de jeugd, vindt Jongkind. Pas dan is een generatie voetballers helemaal opgeleid volgens 'Cruijff.' De vraag is nu alleen in hoeverre de ideeën van Cruijff blijven voortleven, nu zijn apostel in Amsterdam verdwijnt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden