Sport Björn Kuipers

Met gillende sirenes wordt arbiter Kuipers vanavond naar de Europa Leaguefinale gereden

Twee uur voor de aftrap van de Europa Leaguefinale tussen Atlético Madrid en Olympique Marseille stapt Björn Kuipers vanavond in een geblindeerd busje, omgeven door agenten op motoren, die hem met loeiende sirenes van zijn hotel naar het stadion zullen brengen. De halve stad wordt platgelegd voor de man die vanavond juist zo min mogelijk moet opvallen.

Scheidsrechter Björn Kuipers Beeld Getty Images

De Spaans-Franse tweestrijd is voor de 45-jarige supermarkteigenaar uit Oldenzaal alweer de derde Europese finale die hij mag leiden, samen met zijn vaste grensrechters Sander van Roekel en Erwin Zeinstra. Danny Makkelie en Pol van Boekel staan op de achterlijn als vijfde en zesde official, Mario Diks is mee als reserve-assistent. Tezamen vormen ze Team Kuipers.

Met gillende sirenes, razend door Lyon; volgens scheidsrechter Bas Nijhuis wordt dat weer ouderwets kicken voor zijn collega’s. De politie-escorte van hotel naar stadion is een veelbesproken onderwerp onder scheidsrechters. Nijhuis, in de beginjaren als vierde official lid van Team Kuipers, herinnert zich een rit door Genua: ‘Rotondes werden aan de verkeerde kant genomen, mensen moesten opzij. En op die paar die dat niet deden, werd door de motoragenten met gummiknuppels ingeslagen. En waarom hè? Om 22 seconden eerder bij het stadion te zijn.’

De VIP-behandeling maakt deel uit van de voorbereiding die met militaire precisie is vastgelegd door de Europese voetbalbond. Maandag is Kuipers met zijn team aangekomen in Lyon om intrek te nemen in het hotel. Dinsdag, op wat in UEFA-jargon de ‘Matchday minus 1’ heet, hebben ze in stadion Parc Olympique Lyonnais getraind. Op de wedstrijddag is het vooral een kwestie van wachten. Nijhuis: ‘Je bent van alles afgeschermd, ziet niemand meer.’

Het enige uitje dat de sleur doorbreekt is de koffiebreak in de stad, maar ook die locatie wordt van tevoren zorgvuldig bepaald door de UEFA. Ed Janssen, die zo’n twintig wedstrijden deel uitmaakte van Team Kuipers: ‘Vaak is het een kasteel of een congrescentrum, waar je een goeie kop koffie kunt krijgen.’

Scheidsrechter Björn Kuipers. Beeld ANP

Uit het centrum blijft Kuipers vandaag weg, want daar bevinden zich de supporters van Atlético Madrid en Marseille. Eén foto met een fan van Marseille en de Spaanse kranten staan vol. Janssen: ‘Dat moet je niet willen.’

De vierde official, Mario Diks in dit geval, is ’s morgens dan al naar het stadion geweest voor een meeting met UEFA-gedelegeerden, waarbij nog één keer het draaiboek van de avond wordt doorgenomen en bij eventuele calamiteiten wordt stilgestaan.

Bij terugkomst, vroeg in de middag, nemen de scheidsrechters nog één keer de wedstrijd door, al is het meeste voorwerk dan al gedaan. De UEFA heeft twee Italianen in dienst die als taak hebben om scheidsrechters van videobeelden te voorzien van de ploegen die ze fluiten. Janssen: ‘Bjorn is een perfectionist. Die kent beide ploegen door en door, zijn assistenten ook. Ze zetten hooguit nog de puntjes op de i. Wie zijn de kopspecialisten? Wie staat er direct te protesteren bij fluitsignaal tegen? Dat soort dingen. Zoals teams zich steeds beter voorbereiden, doen scheidsrechters dat ook.’

Uiterlijk anderhalf uur voor de wedstrijd dient het arbitrale sextet in het stadion te zijn. Fysiotherapeuten, ook geregeld door de UEFA, zijn beschikbaar om hun spieren los te maken. Janssen: ‘Maar Björn kennende gaat hij eerst een rondje over het veld lopen. Sfeer opsnuiven.’ Nijhuis: ‘Dat is eigenlijk het enige moment dat je nog ontspannen kunt genieten van het feit dat jij daar mag staan, in zo’n finale. Daarna gaat de knop om.'

In de kleedkamer liggen twee elektrische borden, waarmee de wissels en de blessuretijd worden aangegeven, klaar. Shirts, schoenen, fluit, gele en rode kaarten; dat is de verantwoordelijkheid van de scheidsrechter zelf. Nijhuis: ‘Ik was altijd panisch dat ik iets vergeten was. Voor vertrek controleerde ik wel vier, vijf keer of ik niets was vergeten. En dan onderweg toch nog een keer stoppen om dat te checken. Björn is een Pietje Precies. Geloof me, die vergeet niks.’

Op het midden van het veld, precies verdeeld over de twee helften, is een vak van 20 bij 30 meter uitgezet waarin Kuipers en zijn assistenten hun warming-up kunnen doen. Loopoefeningen, uitgevoerd in teamvorm.

Kuipers' rituelen

In de kleedkamer wordt het warming-up shirt uitgetrokken, het wedstrijdshirt gaat aan. Veel wordt er niet meer gezegd. Nijhuis: ‘Je wenst elkaar alleen nog maar succes.’ Dat verloopt bij Kuipers volgens een vast ritueel. ‘Een high five en daarna een kreet: kom op mannen, scherp en slim zijn!’

In de kleedkamer van de scheidsrechter hangt een knop, waarmee de elftallen, ongeveer acht minuten voor de aftrap, worden opgeroepen om zich te verzamelen in de spelerstunnel. Kuipers is dan alvast vooruit, hij wacht de spelers op. ‘Hij wil ze kunnen aankijken’, weet Nijhuis. ‘Zo van: ‘kom maar op’. Een stukje uitstraling.’

Janssen: ‘Iemand als Diego Costa is een belangrijke speler voor zijn team, maar ook voor de scheidsrechter. Dan is het goed om die jongen voor de wedstrijd alvast in de ogen te hebben gekeken. Dat gaat Björn zeker doen vanavond.’

De bal ligt klaar op een verhoging, als heiligdom. Janssen: ‘Let maar op vanavond: Bjorn vindt het altijd leuk als de mascotte, die aan zijn hand mee het veld oploopt, die bal er af pakt.’

Blik op oneindig

Bij de line-up zullen de camera’s behalve op de spelers ook inzoomen op Team Kuipers, voor een miljoenenpubliek. Nijhuis: ‘Björn kijkt altijd strak voor zich uit. Hij is niet iemand van veel gekkigheid. Hij heeft dat vast ook tegen zijn assistenten gezegd: jongens, geen knipoogjes.’

De toss zal Kuipers verrichten met een speciaal voor de wedstrijd geslagen munt, met daarin de datum en de finalisten gegraveerd. Terwijl zijn assistenten nog eenmaal de netten van de doelen controleren, rest hem alleen nog de aanvoerders een prettige wedstrijd te wensen. Janssen: ‘Meestal zegt hij ‘enjoy’ tegen ze. En dat meent hij ook echt. Scherp zijn en plezier hebben, dat is waar het bij hem om draait.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.