REPORTAGE

Met een helm is het ineens zweten op het ijs

De marathon-schaatsers rijden dit seizoen verplicht met een helm. Dat is even wennen.

Evert Hoolwerf prutst twee rondes voor het einde van de marathon op de Jaap Eden schaatsbaan aan zijn helm. Achter zich schaatst Ingmar Berg.Beeld Klaas Jan van der Weij

Marathonschaatser Evert Hoolwerf stapt zaterdagavond het houten gebouw binnen naast de Jaap Eden ijsbaan in Amsterdam en parkeert zijn imposante sporttas voor een grote tafel. 'Wat wil je zien?' vraagt de 20-jarige schaatser. 'Alles', antwoordt een man in scheidsrechtersjas.

De seizoensopening van het marathonschaatsen is dit jaar anders en dat heeft alles te maken met een jaar geleden. Christijn Groeneveld liep begin oktober 2014 tijdens een training ernstig rugletsel op en is tegenwoordig druk met revalideren om weer te kunnen lopen. Kort daarna waren er nog twee zware incidenten: een schaatser liep bij een val een slagaderlijke bloeding op, een schaatsster brak een ruggewervel. Reden voor schaatsbond KNSB om de regels te verscherpen.

Moet Sven Kramer ook een helm?

Op de langebaan halen schaatsers snelheden van tegen de 70 kilometer per uur. Moet daar een helm niet ook verplicht worden gesteld? Arie Koops, technisch directeur bij schaatsbond KNSB: 'Ik weet niet of het risico op vallen groter is bij marathonschaatsen. Daar rijden meerdere schaatsers in een baan, maar de snelheid ligt bij langebaan hoger. Om een helm voor te schrijven in het langebaanschaatsen vind ik nu nog prematuur.'

Koops, afgestudeerd als bewegingswetenschapper, voegt toe: 'Er zijn nooit onderzoeken naar gedaan, maar ik kan me voorstellen dat een helm de schaatser aerodynamischer maakt. Als dat zo is, zal iedereen er een willen dragen.'

Opgelucht

Hoolwerf ritst zijn tas open en legt zijn schaatsen op de houten tafel voor zich. De voor- en achterkanten van zijn messen worden gecontroleerd - rond, dat is goed. Ook een aantal nieuw aangeschafte, snijvaste kledingstukken van de schaatser doorstaat de keuring. Daarna diept Hoolwerf uit zijn tas een zwarte helm op, waarvan het serienummer aan de binnenkant nauwkeurig wordt bestudeerd door de jury.

'Het is in orde', hoort hij. Spottend antwoordt de schaatser: 'Toch weer een opluchting dat ik mag starten.'

Voorheen waren marathonschaatsers verplicht snijvaste scheen- en enkelbeschermers te dragen. Dit seizoen komen daar een helm en snijvaste handschoenen bij, en een nekbeschermer. De meningen daarover zijn verdeeld. Van Werven, de ploeg die Groeneveld verloor door diens val, juicht alle bescherming toe. Hoolwerf kan zich niet overal in vinden.

Hoolwerf: 'Snijvaste kleding begrijp ik. Ik vind zelfs dat de KNSB daar te weinig aan doet. Als je na een val in de kussens ligt en er komt nog een schaatser achteraan, dan gaat dat altijd met de benen vooruit en dus met die vlijmscherpe messen naar voren. De kans op een snijwond is dan groot. Maar ik ben tegen de helm. Op kunstijs val je niet zo gauw met je hoofd op het ijs. Ik heb nog nooit gehoord over iemand die op het ijs een hersenschudding opliep.'

Een helm is warm, is de veelgehoorde klacht. In tegenstelling tot wielrenners mogen schaatsers geen ventilatiegaten in hun helm hebben. Die bieden geen bescherming tegen de eventuele punt van een schaats. Tijdens de openingswedstrijd in Amsterdam denkt Hoolwerf, die samen met Ingmar Berga een extra ronde pakt op het peloton: 'Hé, er loopt zweet langs mijn hoofd, dat heb ik nooit eerder gehad.'

'Maatje dikkop'

Bij team Tjolk, de formatie waartoe Hoolwerf behoort, was het 'behoorlijk zoeken' naar een juiste helm, volgens de schaatser. Hij heeft 'maatje dikkop'. Voor de verduidelijking: dat betekent XL, in Hoolwerftaal. 'Die moest worden nabesteld, ze hadden 'm niet op voorraad.'

Later in het seizoen, als de natuurijsperiode aanbreekt, wordt het schaatsen met helm lastig, vreest Hoolwerf. Een muts onder de helm als bescherming van het hoofd en de oren tegen de kou vraagt al snel om een nog grotere helmmaat - XXL in zijn geval. 'En die zijn er natuurlijk niet.'

Arie Koops, de technisch directeur van de KNSB, kent de bezwaren tegen de helmen. 'Als je kijkt naar andere sporten, zoals skiën, snowboarden en wielrennen, waar het ook minstens 40 kilometer per uur gaat, zie je dat iedere sporter op het hoogste niveau een helm draagt. Wij vinden dat we ons als bond niets anders kunnen permitteren', zegt Koops, in Amsterdam aanwezig als toeschouwer.

Over het ontbreken van de ventilatiegaten zegt Koops: 'Tom Dumoulin rijdt met warm weer een tijdrit van een uur met een gesloten helm. Daar kan het ook.'

Beeld Klaas Jan van der Weij

Overwinnaarstroffee

Als Hoolwerf zaterdagavond het ijs afstapt, zegt hij relativerend: 'Ach, we zijn er nu mee gestart. Ik heb niemand kokend van de warmte van het ijs zien stappen.' Op het bankje naast hem staat de gebruikelijke overwinnaarstroffee, een fles Schrobbelèr.

Toch is de discussie in het peloton nog lang niet voorbij. Erik Jan Kooiman, ploeggenoot van Hoolwerf, liet zaterdagavond voor de camera van Studio Sport weten een helm als extra ballast te zien. Een dag later krijgt hij antwoord via Twitter, van de revaliderende Christijn Groeneveld: 'Een helm ballast? Zijn talloze voorbeelden van schaatsers met hoofdletsel. Dagje mee naar Heliomare?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden