Meldonium: een gevecht voor advocaten

De verwarring over het verboden middel meldo nium is compleet. Hoe lang blijft het in het lichaam?

Beeld epa

Na ruim honderd positieve tests op het verboden middel meldonium, in meer dan zeven sporten, staat een cruciaal element uit de dopingstrijd plotseling ter discussie. Hoe lang blijft het na inname aanwezig in de urine?

De Letse fabrikant van het hartmedicijn, dat sinds 1 januari op de dopinglijst staat, liet maandag aan persbureau Reuters weten dat het 'enkele maanden' kan duren voordat de sporen compleet uit het lichaam zijn verdwenen. Vorige week beweerde de Russische minister van sport, Vitaly Mutko, al dat het Wereldantidopingagentschap WADA niet via laboratoriumtests had vastgesteld hoe lang meldonium na inname traceerbaar blijft.

De achterliggende boodschap: de betrapte sporters hebben het middel gebruikt voordat het verboden was. Ze dienen dus vrijuit te gaan.

Tientallen positieve tests

Onpartijdig zijn fabrikant Grindeks en Mutko niet. Het bedrijf heeft de reputatie van een veel verkocht product te verdedigen. De minister van Sport vecht voor het sportieve aanzien van zijn land. Dinsdag maakte de Russische worstelbond bekend dat er tientallen positieve tests zijn geweest. Mogelijk kan er zelfs geen worstelploeg naar de Zomerspelen worden afgevaardigd. Rusland blinkt uit in worstelen.

Toch is de verwarring over meldonium meer dan een propagandaoorlog. Er is geen wetenschappelijk onderzoek gepubliceerd over de detecteerbaarheid van het middel. Niettemin heeft het WADA aanvankelijk wel bekendgemaakt dat de stof binnen enkele dagen uit de urine is verdwenen, onder andere op aanwijzingen van de Letse fabrikant. Dat zou dus betekenen dat alle betrapte sporters schuldig zijn: ze hebben het medicijn genomen terwijl het verboden was.

De Russische minister van sport, Vitaly Mutko.Beeld afp

Vertragend afbraakproces

Over dat tijdsbestek van enkele dagen zijn volgens Herman Ram van de Dopingautoriteit twijfels gerezen. Als de verboden stof grotendeels is afgebroken volgens gangbare patronen (na zes uur de helft van de concentratie, na twaalf uur een kwart, etc.), blijft er op een gegeven moment een lage concentratie 'hangen'. Het afbraakproces lijkt sterk te vertragen, waardoor meldonium langer traceerbaar is dan aanvankelijk gedacht.

Dat zou volgens Ram eerder gaan om enkele weken dan om enkele maanden. Meldonium is een zogeheten hydrofiele stof: het lost goed op in water en verlaat het lichaam dus snel via urine. Bij diverse dopinglaboratoria wordt onderzoek gedaan naar de precieze excretieduur.

Het WADA stelt zich ondertussen formeel op. De dag waarop de positieve controle is afgenomen, geldt als de dag waarop de dopingovertreding is begaan. Het is aan de sporter om uit te leggen hoe een verboden substantie in zijn of haar lichaam is gekomen.

Per 1 januari verboden

Volgens de WADA-regels volgt op opzettelijke fraude vier jaar schorsing, op onopzettelijk gebruik twee jaar. Wie legitieme verzachtende omstandigheden kan aanvoeren, moet nog altijd rekenen op twaalf maanden uitsluiting. Vanaf oktober 2015, drie maanden voor het verbod, is al aangekondigd dat meldonium per 1 januari verboden zou worden.

Dopingexperts kennen geen ander voorbeeld van een middel dat zo kort na een verbod een hausse aan positieve gevallen heeft veroorzaakt. WADA-directeur David Howman meent dat alleen de 123 positieve tests op methylhexaneamine, gedurende het hele jaar 2010, enigszins vergelijkbaar zijn. Die stof werd vaak aangetroffen in voedingssupplementen.

De vraag is nu in hoeverre het ongewoon hoge aantal positieve gevallen de tuchtzaken van diverse bonden zal beïnvloeden, zeker als er onduidelijkheid blijft bestaan over de traceerbaarheid.

WADA-directeur David Howman.Beeld epa

De beste advocaten

De discussie biedt de advocaten van betrapte sporters in elk geval een duidelijke verdedigingsstrategie. Tennisster Maria Sjarapova, de best betaalde sportvrouw ter wereld en de bekendste meldoniumgebruikster, kan zich de beste advocaten veroorloven. Ze verdiende in 2015 een geschat inkomen van 29,5 miljoen dollar; 2 miljoen meer dan de 27,5 miljoen dollar die het WADA dat jaar te besteden had.

Niet dat de sportbonden bij tuchtrechtspraak volledig de vrije hand hebben. Ze dienen de regels van het WADA te volgen. Gebeurt dat niet, dan zal het mondiale agentschap in beroep gaan bij het CAS. Dat de arbiters van het sporttribunaal zich gaan buigen over meldonium lijkt nu al vast te staan.

De Russische tennisster Maria Sjarapova.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden