Meer deelnemers en kleinere poules op WK voetbal 2026

Aan het WK voetbal 2026 doen 48 landen mee, 16 meer dan in de afgelopen vijf edities. Die worden verdeeld in 16 poules van 3 landen. Elk land speelt twee poule wedstrijden. De beste 32 gaan door naar de knock-outfase, die vijf ronden telt tot de finale. Het toernooi duurt 32 dagen.

Een enigszins bedroefd kijkende voetbalsupporter. Beeld epa

Zie hier de vlucht van het voetbal: van dertien deelnemers in 1930 bij het eerste WK in Uruguay, met vier genodigde Europese landen die een bootreis van vijftien dagen ondernamen, naar 48 landen bijna honderd jaar later, in 2026. Oftewel: van ongewis avontuur tot weer een nieuwe loot in de miljardenindustrie.

Het bestuur van de FIFA keurde dinsdag het plan van voorzitter Gianni Infantino goed voor de forse uitbreiding van het kroonjuweel van de bond, het WK voetbal: van 32 naar 48 landen, bijna een kwart van de 211 leden van de wereldbond. Infantino, hier en daar bekritiseerd omdat hij zijn plan op 'Blatteriaanse' wijze zou hebben doorgedrukt, kwam daarmee een verkiezingsbelofte na.

Cynisme en grappenmakerij over de uitbreiding spatten van de beeldschermen, zeker op social media. We krijgen Liechtenstein - Swaziland. Vaticaanstad - Panama. Plus een heel dik boek met Paniniplaatjes. En misschien dat Oranje weer een kans heeft om mee te doen. Dat valt overigens te bezien. Ook in een toernooi met 48 landen is kwalificatie geen sinecure, in een sport met veel behoorlijk tot goede landen. De zes continenten in het voetbal zullen de zestien extra plaatsen verdelen volgens een sleutel waarover tijdens het voorjaarscongres in Bahrein definitieve duidelijkheid bestaat.

Per continent valt de groei dus mee, of tegen. Zeker voor Europa, dat in 2018 met veertien landen meedoet aan het WK in Rusland en volgens de plannen naar vermoedelijk zestien opschuift. Bovendien miste Nederland juist het makkelijkst te bereiken toernooi van allemaal, het EK van vorig jaar in Frankrijk, toen dat evenement net van zestien naar 24 landen was uitgebreid. Dat gebeurde ook op initiatief van Infantino, toen nog werkzaam bij de UEFA.

Slapte

Een op het oog makkelijker kwalificatiereeks leidt mogelijk tot slapte bij de toplanden, zo bleek tenminste bij Nederland na het onverwachte succes (derde) tijdens het WK in Brazilië. De scherpte ontbrak in de EK-kwalificatie, een gevoel dat werd aangewakkerd omdat zelfs een aantal nummers drie nog mocht meedoen. Het zou wel loslopen met die kwalificatie, was de gedachte.

De beoogde WK-opzet is best interessant: zestien groepen van drie, waarvan de nummers één en twee naar de tweede ronde gaan. Vanaf dat moment verloopt het toernooi volgens knock-out: van 32 naar zestien dus, naar acht, vier en twee. De winnaar speelt net als voorheen zeven duels. De duur van het toernooi blijft ruim een maand. Alleen het aantal wedstrijden stijgt fors, van 64 naar 80.

Die stijging levert de FIFA natuurlijk meer geld op van sponsors en tv-rechten. Hoewel de rechten nog niet allemaal verkocht zijn, schatten rekenmeesters de meeropbrengst op mogelijk 20 procent, oplopend tot een miljard euro extra. Als kanshebber voor de organisatie geldt een Amerikaanse combinatie van Verenigde Staten, Canada en, eventueel, een paar landen uit Midden-Amerika.

Eigengereid

Kritiek is er ook van officiële kant. Van de clubs bijvoorbeeld, die meer spelers dienen af te staan, door de zestien extra selecties van 23 man. De Spaanse ligavoorzitter Javier Tebas vergeleek het eigengereide gedrag van Infantino met dat van diens voorganger Blatter.

De Duitsers lieten al eerder weten niets te zien in uitbreiding, vanwege het gemiddeld dalende niveau. Bondscoach Löw verwacht net als bij het EK meer van hetzelfde, of, waarschijnlijker, meer van minder. Infantino benadrukte de globalisering van het voetbal van de 21ste eeuw, dat 'meer is dan Zuid-Amerika en Europa'.

Beoogd directeur Gijs de Jong van de KNVB verwoordt de tweeslachtige gevoelens als volgt: 'De KNVB staat open voor vernieuwing van het WK, maar alleen als dit het voetbal vooruit helpt. Het sportieve belang moet altijd zwaarder wegen dan het financieel en commercieel belang.'

De Jong heeft begrip voor de wens van continenten en landen om meer kans te maken op deelname, maar 'uitbreiding moet niet leiden tot onnodige toename van oninteressante wedstrijden en meer overbelasting voor spelers, want daarop zit niemand te wachten. De charme en kracht van het WK mogen niet verloren gaan.'

De FIFA maakt zich niet zo druk om niveaudaling. Het gaat ook om verbondenheid, vindt de bond. Landenvoetbal is allang geen proeve meer van het beste voetbal. Dat is te zien bij de Europese topclubs, waar talent aller landen is samengebald.

De FIFA wijst op de verbreiding van het voetbal. Andere voorstanders van een groter WK roemen de deelname van de debutanten IJsland en Wales aan het laatste EK, waarbij aangetekend dat die landen niet profiteerden van de verruimde kwalificatiemogelijkheid. Ze waren ook volgens de oude formule geplaatst.

Brazilië altijd van de partij

Aan 20 WK's hebben tot nu toe 81 van de 211 bij FIFA aangesloten nationale voetbalbonden meegedaan:

Brazilië 20 deelnames

Duitsland 18

Italië 18

Mexico 15

Spanje 14

Engeland 14

Frankrijk 14

Uruguay 12

België 12

Zweden 11

Nederland 10

22 landen 1

Voordelen

Meer wedstrijden
Van 64 naar 80. Meer tv, meer geld, meer reclame rond de velden en in reclameblokken. Maar de FIFA wijst vooral op andere aspecten. In de beleidsnota staat: 'Wij stimuleren het voetbal, beschermen de integriteit en brengen het spel naar zoveel mogelijk mensen.'

Meer kleine landen
Voetbal is een wereldwijd gezien breed ontwikkelde sport. Veel landen zijn best goed, maar net niet goed genoeg voor een eindtoernooi. Misschien dat ze nu over de drempel kunnen stappen. De uitbreiding vergroot ook de kansen van groeimarkten als China en India.

Nadelen

Lager niveau
De echte toplanden plaatsen zich vrijwel altijd. De geschiedenis telt acht kampioenen: Brazilië, Argentinië en Uruguay uit Zuid-Amerika, Duitsland, Italië, Engeland, Frankrijk en Spanje uit Europa. Al die toplanden doen meestal mee. Het gemiddelde niveau zal dalen door de toevoeging van 'kleine' landen.

Afstomping
Sport trekt nog steeds miljarden kijkers naar dat in veel ogen ouderwetse kastje. Zelfs zonder Nederland trok het EK bij menig wedstrijd tussen de 3,5 en 4 miljoen kijkers. Maar 80 wedstrijden in één maand? Dat komt neer op 120 uur voetbal, exclusief eventuele verlengingen en strafschopreeksen. Zeg maar: vijf etmalen voetbal, dag en nacht. Is het dan nooit genoeg?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden