Meer dan een wielerheld

Greg LeMond won de Tour de France drie keer. Nooit sprak hij over het seksuele misbruik in zijn kindertijd. Tot de Amerikaan daar afgelopen jaar onverwacht toe werd gedwongen....

Het is maart 2005, de vredige wereld in Medina, Minnesota ontwaakt langzaam uit een winterslaap als in huize LeMond de telefoon gaat. De beller huilt.

Geoffrey LeMond, oudste zoon van drievoudig Tour de Francewinnaar Greg LeMond, vraagt zijn ouders of hij naar huis mag komen. Hij kan niet meer. Hij is op, doodop. Een vriend van hem is overleden aan een overdosis heroïne en hij ziet het niet meer zitten. ‘Je moet me helpen pap’, smeekt hij.

De noodkreet komt niet onverwacht. Geoffrey is de rebel van de familie. Het jochie dat in 1989 nog zo vrolijk naar de wereld zwaaide toen zijn vader zich op de Champs Elysées in Parijs liet huldigen als winnaar van de Tour de France, zei altijd ja als zijn ouders nee schudden. En andersom.

Hij kreeg geld van ze, maar net genoeg om op de universiteit van Wisconsin-Madison, op vijf uur autorijden van huis, te overleven. Meer konden ze niet voor hem doen.

Het bezoek is amper een halfuur binnen als Greg LeMond (46) het levensverhaal van zijn oudste zoon uit de doeken doet. Hij vertelt over hoe de jongen drie maanden in een ziekenhuis doorbracht om hem ervan te weerhouden zichzelf iets aan te doen. Over hoe zijn zoon nooit met hem vergeleken wilde worden en voorbestemd leek zichzelf vernietigen. Hij gebruikte marihuana en cocaïne, hij dronk en hij rookte.

Het is een privéaangelegenheid, maar ze hebben er thuis uitgebreid over gesproken. Als hij over zichzelf zou vertellen in een interview, kon hij deze episode niet weglaten. Ze zijn met elkaar versmolten.

Het is alsof LeMond op springen staat, acht uur lang. Zijn telefoon negeert de Amerikaan al die tijd. Hij vertelt. In de keuken, in de gang, in zijn bibliotheek. Soms heeft hij de neiging af te dwalen, maar altijd komt hij terug waar hij was begonnen. Zijn verhaal vergt geduld.

Cheeseburgers

Cheeseburgers
Hij is Greg LeMond, Tourwinnaar in 1986, 1989 en 1990, golden boy, personificatie van de American Dream. Hij deed als renner wat hij wilde. Hij at cheeseburgers als hij daar tijdens de Tour zin in had, hij flikte Laurent Fignon op de Champs Elysées met acht seconden, hij won de Franse ronde twee keer nadat hij aan de dood was ontsnapt tijdens een jachtongeluk (1987). Iedere jongen met een fiets wilde in die tijd Greg LeMond zijn. Wisten zij veel.

Cheeseburgers
Het gele papiertje waarop hij in 1978, na zijn eerste trip naar Europa, zijn vier grote doelen als wielrenner schreef, heeft hij nog steeds. Als het bezoek dat wil, kan hij het wel even zoeken. 1: Wereldkampioenschap wielrennen voor junioren winnen in 1979. 2: Olympisch kampioen worden in Moskou in 1980. 3: Wereldkampioen bij de profs worden met 22 of 23 jaar. 4: De Tour winnen met 24 of 25 jaar.

Cheeseburgers
Als Amerika in 1980 de Spelen niet had geboycot, zou LeMond zonder twijfel aan al zijn hoge verwachtingen hebben voldaan. Doel een, drie en vier voltooit hij keurig op tijd. Wat hij wil, krijgt en bereikt hij. Zelfs zijn eigen zoon confronteert hem ermee.

Cheeseburgers
Als Kathy en Greg LeMond de eerste van hun drie kinderen in 2005 weer in hun huis in Medina opnemen, stellen ze een afkickprogramma samen. Hun zoon moet om 10 uur naar bed, hij mag niet uitgaan, elke dag ondergaat hij een drugstest, eenmaal per week wordt in een laboratorium zijn bloed onderzocht. Dat is de deal.

Cheeseburgers
Ze krijgen hem clean, maar het gezin valt bijna uit elkaar. Vergeleken met wat hij de laatste vier jaar heeft meegemaakt, is de Tour eenvoudig, zegt Greg LeMond. Er zijn veel succesvolle sport- en zakenmensen die worden gedreven door demonen uit het verleden. Hij weet zelf hoe ongezond dat is, want geld of glorie kunnen de leegte nooit opvullen. Hoe hard je het ook probeert.

Cheeseburgers
‘Jij hebt alles pa, je weet helemaal niet wat ik doormaak, je weet niet wat het is om ongelukkig te zijn’, zegt zoon Geoffrey voortdurend tegen zijn vader.

Cheeseburgers
Het is de eerste van drie keer deze dag dat in zijn ogen tranen opwellen. ‘De pijn die hij had, de woede die hij voelde* Ik was wanhopig. Ik dacht: als je mijn verhaal maar kende. Ik wilde hem vertellen wat ik als kind had meegemaakt. Ik wist dat het hem zou helpen, maar ik kon het niet’, zegt LeMond.

Cheeseburgers
‘Ik was depressief. Ik heb geprobeerd het mijn vrouw te vertellen, maar ik kon het niet. Zelfs toen ik stomdronken was, zei ik alleen maar: ik vertel het je wel op mijn sterfbed.’

Cheeseburgers
Hij probeert uit te leggen hoe het voelt om als kind seksueel misbruikt te zijn, maar gaat er bij voorbaat vanuit dat bijna niemand hem zal begrijpen. ‘De schaamte, dat is het. Mannen die worden misbruikt, trekken alles in twijfel. Hun seksualiteit, wie ze zijn. En als je toegeeft dat je bent misbruikt, wil dat dan zeggen dat je dat zelf ook gaat doen? Er is het stigma. Het druist zo in tegen je mannelijkheid. Ik leer het nu pas een beetje te begrijpen.’

Cheeseburgers
Hij was 13. Zijn vader werkte als makelaar, zijn moeder zorgde voor hem en zijn twee zussen. Ron, een vriend van de familie, hielp hem door een moeilijke periode toen het huwelijk van zijn ouders op springen stond.

Cheeseburgers
‘Ik weet niet.. ik herinner me niet meer of het misbruik drie maanden of een jaar en drie maanden heeft geduurd. Ik weet dat het is gebeurd, ik weet het. Ik weet wanneer het de eerste keer gebeurde. Ik kende hem sinds mijn 8ste. Hij was mijn beste vriend. Er was daarvoor ook nooit iets gebeurd, tot ik in de puberteit kwam. Dat is wat pedofielen doen. Ze wachten tot je oud genoeg bent.’

Stoppen met drinken

Stoppen met drinken
Hij heeft getracht uit te zoeken wat er werkelijk is gebeurd. Hoe konden zijn ouders niet weten wat hem overkwam? Hij heeft hen ermee geconfronteerd, maar er is nooit echt over gesproken. ‘Ik weet alleen dat mijn moeder tegen mijn vader zei dat hij zijn vrienden de deur moest wijzen. Toen stopte het. De ruzies waren ook ineens voorbij en het werd rustiger thuis.

Stoppen met drinken
‘Drie maanden later begon ik samen met mijn vader met wielrennen. En hij stopte met drinken. Hij werkte zich van tuinman op tot makelaar. Ik heb altijd gedacht dat ik uit een goede familie kwam.’

Stoppen met drinken
Wielrennen werd een manier om zichzelf opnieuw uit te vinden. Eindelijk speelde zijn vader een rol in zijn leven. Ze gingen samen fietsen, ze reisden samen naar de wedstrijden. De sport bracht de familie nader tot elkaar. LeMond maakte intussen lijstjes met wat hij allemaal wilde bereiken.

Stoppen met drinken
‘Het was iets waar ik me aan vast kon klampen, iets dat mijn ouders trots maakte. Er waren twee kanten aan mij. Aan de ene kant wilde ik zo perfect zijn, zo goed, zo geliefd, en wilde ik niemand teleurstellen. En aan de andere kant voelde ik me niet goed over mezelf, vanwege het misbruik. Daardoor was ik nooit in staat ergens van te genieten.

Stoppen met drinken
‘Die schaamte zit diep in je. Het voelt alsof je niets van je succes verdient. Het hervormt je.’

Depressief

Depressief
Als wielrenner was hij lang in staat de negatieve kant te negeren. Hij praatte er gewoon niet over, probeerde er niet aan te denken en creëerde in zijn geest een nieuwe persoon. ‘Ik was Greg LeMond, de wielerheld.’

Depressief
Dat ging goed tot hij in 1986 voor de eerste keer de Tour de France won. Toen trad Ron voor het eerst weer uit zijn schaduw. ‘Ik werd depressief. Ik wilde niet te populair worden. Mijn God, ik word beroemd, straks gaat hij me weer bellen, straks duikt hij weer op. Dat was het enige waar ik aan kon denken. Ik was bang dat iemand ooit achter mijn geheim zou komen.’

Depressief
Toen het telefoontje ruim twintig jaar later alsnog kwam, was hij volledig van de kaart. Op de dag dat hij samen met zijn vrouw Kathy naar Malibu reisde om op de hoorzitting van Floyd Landis voor het Amerikaanse antidopingbureau een getuigenis af te leggen over een telefoongesprek tussen hem en de Tourwinnaar van 2006, werd hij plotseling gebeld. Het was 17 mei 2007.

Depressief
‘Hi Greg, this is your uncle’, hoorde hij aan de andere kant van de lijn iemand zeggen. ‘Do you remember me? This is your uncle and I’m going to be there tomorrow and we can talk about how we used to play hide the weenie.’

Depressief
Een dag later toonde LeMond in de rechtszaal aan iedereen het nummer van de persoon die hem had gebeld. Het nummer bleek van Will Geoghegan te zijn, manager en vriend van Landis. Geoghegan trachtte LeMond te weerhouden van een getuigenis waarin hij zou verklaren dat Landis zijn dopegebruik in de Tour van 2006 aan hem opbiechtte in een telefoongesprek.

Depressief
Het dreigement had een averechts effect. Het verhaal haalde in Amerika alle voorpagina’s en iedereen was vol aandacht toen LeMond het woord nam en vertelde hoe hij zijn landgenoot had geadviseerd op te biechten. En waarom hij Landis uiteindelijk het verhaal uit zijn eigen verleden vertelde om hem te overreden.

Depressief
De wereld luisterde mee. ‘Ik heb gezegd: je zult de Ben Johnson van het wielrennen worden; persoonlijk zou ik niet weten hoe ik dat zou overleven. Je denkt dat wielrennen je hele leven is, maar er is zoveel meer dan dat. De mensen uit het wielrennen zijn ook niet je vrienden, dat zijn maar kennissen.’

Depressief
LeMond hield Landis voor hoe de leugen hem met de jaren steeds meer op zou eten; dat hij dacht dat hij ermee weg zou komen, maar dat de werkelijkheid anders was.

Depressief
‘Tegen de tijd dat je 50 bent, is het een ziekte. Je zult drinken, je zult depressief zijn, je zult jezelf vernietigen. Het komt toch uit. Doe het voor jezelf. Toen heb ik hem over mijn eigen geheim verteld. Hij zei: ik zie niet welk doel het dient als ik zou opbiechten, ik zou er veel vrienden en familie pijn mee doen.’

Bekentenis

Bekentenis
Die bekentenis wordt door Landis nu ontkend. ‘Hij kan zeggen wat hij wil, maar zo was het wel’, zegt LeMond. ‘Het was een menselijk en warm gesprek. Floyd belde omdat hij radeloos was. Vervolgens is hij te ver doorgeslagen door op internet te schrijven dat ik een pathetic human being ben en dat hij, als ik nog eens mijn mond open zou doen, iets over mij ging vertellen waarvan de mensen zouden wensen dat ze het niet wisten.’

Bekentenis
LeMond zocht onmiddellijk contact nadat hij het had gelezen. Landis bood zijn excuses aan en beloofde dat hij het van het web zou halen. Maar er gebeurde niets. ‘Toen het Amerikaanse antidopingbureau mij vroeg te getuigen tegen Landis, heb ik eerst nee gezegd. Maar toen las ik opnieuw wat hij over mij rondbazuinde en toen moest ik wel. Wat zouden de mensen anders denken? Dat ik een moordenaar was? Een pedofiel? Dat ik dope had genomen als renner? Landis misbruikte het systeem en iemand moest daartegen in het geweer komen.’

Altijd te lief

Altijd te lief
Nog heeft LeMond er spijt van dat hij destijds niet harder optrad. ‘I should have killed the guy. Ik ben altijd te lief voor dit soort mensen. Mijn maag keert nu gewoon om bij het idee dat hij via het Floyd Fairness Fund 2,5 miljoen dollar bij elkaar wil halen om zijn verdediging te betalen. Hij roept onschuldige mensen op geld te storten. Dat geld zou naar dakloze kinderen moeten gaan!’

Altijd te lief
Hij wacht nog altijd op excuses van Landis. Zoals hij ook nog altijd hoopt dat er een einde komt aan zijn conflict met Lance Armstrong. In Amerika denken ze dat hij jaloers is, dat hij de twee andere Amerikaanse Tourwinnaars het succes misgunt. LeMond zegt dat daar geen sprake van kan zijn.

Altijd te lief
‘Mensen vragen mij: hoe kan het dat twee Tourwinnaars jou bellen en toegeven dat ze doping hebben gebruikt? Dat weet ik ook niet. Lance heeft mij ook niet expliciet gezegd dat hij epo heeft gebruikt. Hij heeft gezegd: come on, everybody is taking epo. Voor mij komt het op hetzelfde neer.’

Altijd te lief
Net als met Landis ligt LeMond ook met Armstrong in de clinch. Het gaat verder dan dat. Jaren heeft hij een geweer op zijn hoofd gehad om zijn mond te houden over de zevenvoudige Tourwinnaar. Nog altijd moet hij, om juridische redenen, op zijn woorden passen. Als hij zich een paar keer verslikt, corrigeert zijn vrouw. ‘Dit was off the record.’

Altijd te lief
Toen hij in juli 2001 on the record reageerde op het nieuws dat Armstrong samenwerkte met de omstreden Italiaanse arts Michele Ferrari, kon hij ook niet bevroeden dat de gevolgen zo ingrijpend zouden zijn. ‘Het was of er een nucleaire oorlog begon.’

Altijd te lief
LeMond ontving doodsbedreigingen en werd geïntimideerd. Belangrijke zakenmensen belden en adviseerden hem zijn mond te houden en zich in het kamp-Armstrong te scharen. Die eiste openlijke excuses voor zijn uitlatingen. John Burke, directeur van Trek, het bedrijf dat LeMond Racing Cycles produceert en distribueert, trok hem uiteindelijk over de streep. Trek is sponsor van Armstrong en diens US Postal Team, en zijn kritiek was niet goed voor de zaken, maakte Burke LeMond duidelijk. Hem werd geen keuze gelaten.

Altijd te lief
LeMond nam zijn woorden terug en raakte erdoor in een identiteitscrisis. Hij voelde zich een tweede keer misbruikt. Hij begon te roken en te drinken.

Altijd te lief
‘Dat ik toen heb toegegeven, heeft me meer pijn gedaan dan wat ook. Ik hoef me niet te verontschuldigen tegenover deze persoon. Armstrong heeft de sport kapotgemaakt, hij en Ferrari samen.’ LeMond vertelt over 1994, het jaar waarin hij de Tour de France en het wielrennen voorgoed de rug toekeerde. Hard trainen en een goed programma, dat was zijn idee van wielrennen. Hij ging van wereldkampioen naar Tourwinnaar, naar het lachertje van het peloton. LeMond werd gewoon uit de wielen gereden.

Altijd te lief
Hij had de verhalen over het nieuwe wondermiddel epo ook gehoord. Dokter Yvan Vanmol verwees hem zelf door naar Ferrari. ‘Hij zei: er is niets mis met je, Greg, weet je wel wat de renners tegenwoordig doen? Als je goed wilt rijden, moet je bij dokter Ferrari zijn.’ Nooit heeft hij die stap overwogen, beweert hij. ‘Persoonlijk zou ik niet weten hoe ik een positieve dopingcontrole zou hebben overleefd. Nog een keer die schaamte, dat was onmogelijk.

Altijd te lief
‘Ik zou als Pantani zijn geweest. Als ze mij hadden gepakt, zou ik hebben gezegd: fuck it, een shot heroïne en ik ben dood. Ik had het destijds nooit aangekund. Het enige goede en pure dat ik toen in mijn leven had, was wielrennen.’

Altijd te lief
Het verklaart zijn woede jegens Armstrong en Ferrari. ‘Lance heeft gezegd dat hij tien mensen zou vinden die konden getuigen dat ik epo nam om de Tour van 1989 te winnen. Ga je ze betalen, heb ik gevraagd? Tien mensen? Ik blijf erop wachten. Hij is een oorlog begonnen. Hij heeft me bedreigd.’

Privédetective

Privédetective
Maar LeMond is niet langer bang. Eindelijk is hij in staat zijn verleden een plaats te geven. Het seksuele misbruik bepaalt niet langer wie hij is. ‘Ik ben meer dan een wielrenner, meer dan een seksueel misbruikt kind, meer dan een slachtoffer. Ik ben een goede vader, een goede echtgenoot en in principe een gelukkig mens. Ik ben drastisch veranderd. Ik laat niet meer toe dat mensen mij manipuleren, in relaties, in zaken. Ik ben betrokken bij een aantal rechtszaken. Ik pik het niet meer. Ik kom op voor mijn familie en mezelf.’

Privédetective
Twee dagen nadat de hoorzitting van Landis was afgelopen, belde zijn vrouw met Ron. Zelf had hij de moed niet. De privédetective die LeMond inhuurde, had niet lang nodig om hem te traceren. De man woonde nog altijd in dezelfde stad. Volgens zijn strafblad zou hij in de jaren tachtig gearresteerd zijn voor de distributie van kinderporno. In de jaren negentig misbruikte hij een 8-jarig meisje. Hij bleek inmiddels ook getrouwd.

Privédetective
‘Ik had gehoopt dat hij veel geld zou hebben. Dan zou ik hem voor de rechter hebben gedaagd en het geld aan een stichting hebben overgedragen. Dat was niet zo. Hij had net ontslag genomen en stond op het punt naar Italië te verhuizen. Ik zou willen dat hij op een pedofielenlijst kwam.’

Overgewicht

Overgewicht
Het hoofdstuk is afgesloten. De pijn en het verdriet zal hij altijd voelen, maar het zal hem niet langer verlammen. Greg LeMond is dit jaar weer begonnen met wielrennen, vijf dagen in de week. Als hij niet 24 kilo overgewicht had, zou hij zo met de besten van het peloton mee kunnen.

Overgewicht
Het hoeft niet meer. Hij fietst liever met zijn zoon. Nooit wilde Geoffrey LeMond iets met de sport van zijn vader te maken hebben, maar in 2006 ontdekte hij plotseling het wielrennen. Zijn oudste zoon schreef zich in voor l’Etape du Tour, waarbij recreanten een etappe van de Tour de France afleggen. Op een warme julidag in 2006 ging opnieuw de telefoon in huize LeMond. Deze keer was de beller euforisch. Boven op de Alpe d’Huez, waar hij na 191 kilometer als 386ste van de ruim 8.000 deelnemers arriveerde, struikelde Geoffrey LeMond over zijn woorden. ‘Hij zei: pa, dit was de beste ervaring uit mijn hele leven.’

Overgewicht
Dit jaar deden ze samen mee aan l’Etape du Tour. Zijn oudste zoon studeert nu Chinees en economie en vertrekt binnenkort mogelijk voor drie maanden naar China. ‘Om te zien waar hij nu is, dat is het mooiste dat me in mijn leven is overkomen. De puzzelstukjes hebben een plekje gevonden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden