Medaillestrijd der seksen: 11-7 voor de vrouwen, maar toch staan zij achter

Waarom krijgen de topsportvrouwen minder geld?

Vrouwen maken de dienst uit in het medailleklassement van Nederland. Dat was bij de Zomerspelen al langer zo. Waarom winnen ze zoveel meer? 'Je moet concluderen dat de concurrentie bij de mannen groter is.'

Suzanne Schulting blijft donderdag vol ongeloof rondjes rijden na haar winst op de 1.000 meter. Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Ook met zijn tweede gouden medaille kon Kjeld Nuis één klinkende nederlaag niet afwenden. De Nederlandse mannen zijn in Pyeongchang op alle fronten afgetroefd door de Nederlandse vrouwen.

Met haar verrassende overwinning op de 1.000 meter beslechtte shorttrackster Suzanne Schulting donderdag de strijd der seksen onverbiddelijk in het voordeel van de vrouwen. Met twee onderdelen te gaan op zaterdag (massastart voor mannen en vrouwen) is de score 5-3 (gouden medailles) en 11-7 (alle medailles) voor de schaatssters en shorttracksters.

Er zijn ook meer vrouwelijke kampioenen. Terwijl alleen Nuis (1.000 en 1.500 meter) en Sven Kramer (5 kilometer) goud veroverden, streken vijf vrouwen met de eer: naast Schulting (1.000 meter shorttrack) zijn dat Jorien ter Mors (1.000 meter), Ireen Wüst (1.500 meter), Carlijn Achtereekte (3.000 meter) en Esmee Visser (5.000 meter).

En dat terwijl op het ijs, waar alle medailles gewonnen werden, praktisch evenveel mannen als vrouwen meededen: 15 om 14 (Ter Mors combineerde bij de vrouwen de langebaan en shorttrack).

Jorien ter Mors maakt een ererondje met de Nederlandse vlag na de 1.000 meter. Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Minder toppers

De dominantie van de vrouwen in de wintersport is nieuw, maar volgt een trend die in de olympische zomersporten al veel langer zichtbaar is. Sinds 1992 hebben Nederlandse vrouwen meer medailles veroverd dan de mannen. In Rio de Janeiro, waar voor het eerst meer vrouwelijke sporters uit Nederland meededen dan mannen, was het verschil groot: zes goud voor vrouwen, twee voor de mannen (twaalf medailles om zeven).

Volgens oud-schaatsster Renate Groenewold, tweemaal zilver op de Spelen (2002 en 2006), komt het Zuid-Koreaanse succes niet alleen voort uit de kracht van de Nederlandse schaatssters. 'Als je kijkt naar het niveau, moet je concluderen dat de concurrentie in de breedte bij de mannen groter is. Dat is een gegeven. Dat is op meerdere afstanden het geval.'

Wat Groenewold signaleerde op de langebaan, zag Sjinkie Knegt op het shorttrackbaantje ook. 'Er zijn vijf of zes wereldtoppers en die staan allemaal in de finale', legde hij na de gouden race van Schulting uit. Het aantal vrouwen dat internationaal wedstrijdsport beoefent is kleiner dan het aantal mannen. De keuze om voor een topsportcarrière te kiezen wordt in lang niet alle landen even gemakkelijk geaccepteerd.

Financieel achterop

Nederland loopt wat vrouwenparticipatie in de sport voorop. Toch kampen de vrouwen met een achterstand, ondanks hun successen. Vooral financieel. Hoewel er evenveel mannelijke als vrouwelijke schaatsfans voor schaatsen de tv aanzetten, zijn de salarissen niet in balans. Viervoudig olympisch kampioen Kramer is een grootverdiener. In vergelijking met hem is vijfvoudig kampioen Wüst een armoedzaaier.

Salarissen en bonussen hangen in de sport van meer af dan de omvang van de prijzenkast. Groenewold: 'Het heeft met commercie te maken. Hoe makkelijk ben je als sporter te vermarkten? Rond Sven hangt het verhaal van de kruising in Vancouver en daarnaast wint hij tussen de Winterspelen door ook nog eens alles. Ireen heeft ups and downs en presenteert zich minder makkelijk dan Sven.'

Esmee Visser beseft dat zij goud heeft gewonnen op de 5.000 meter. Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

De kans is klein dat het na de successen in Pyeongchang vanzelf omslaat, denkt Groenewold. 'We hebben nu een heleboel medailles gehaald, maar het zou kunnen dat dit in april niets meer waard is. Het commerciële schaatsen heeft er sinds jaar en dag niet zo slecht voorgestaan. En het zijn met name de vrouwen die daarvan de dupe zijn. Dat baart me wel zorgen.'

In 2011 richtte Groenewold vanuit een vergelijkbare zorg een vrouwenschaatsploeg op: Op=Op Voordeelshop. 'Ik was ervan overtuigd dat het vrouwenschaatsen een impuls moest krijgen. In die tijd begon ook Marianne Timmer met een ploeg voor vrouwen. Maar als je echt verder wil, moeten er mannen omheen.'

Mannen fungeren voor de schaatssters als richtpunt op trainingen, achter hun brede ruggen is het goed snelle benen kweken. Niet voor niets omringt Wüst zich het liefst met mannen. Ook Esmee Visser zocht bewust een groepje jongens op om beter te worden. Toch moet daar wel een balans in zijn, vindt Groenewold. 'LottoJumbo bestaat voor tweederde uit mannen en eenderde uit vrouwen. Daar moet je naar kijken.'

Goed gezicht en verhaal

Volgens de drievoudig wereldkampioen (allround en afstand) liggen er wel kansen om het succes van Pyeongchang te gelde te maken. 'Maar je hebt een goed gezicht en een goed verhaal nodig.'

Het is niet voor het eerst dat de schaatssters uit Nederland hun mannelijke landgenoten op de Winterspelen overtroeven. In 1972 gebeurde dat ook, toen was de verhouding toen 5 om 3. Vier jaar eerder, in 1968, waren de vrouwen ook al succesvoller. Toen werden er 5 medailles gewonnen door de vrouwen, 4 door de mannen. Het meeste goud was ook voor de vrouwen met Carry Geijssen (1.000 meter) en Ans Schut (3.000 meter). Kees Verkerk (1.500 meter) was de enige man met goud.

Carlijn Achtereekte zet haar tanden in de gouden medaille voor de 3 km. Beeld getty

In 1988 wonnen de mannen wel meer medailles, maar was het Yvonne van Gennip die in haar eentje tekende voor de alle oranje-overwinningen. Zij won de 1.500, 3.000 en 5.000 meter.

'In mijn tijd was dat geen thema, of het moet helemaal langs me heen zijn gegaan', vertelt Van Gennip. 'Toen waren de ploegen ook nog gescheiden. Je had een kernploeg voor vrouwen en een voor mannen. Ik kan me maar één gezamenlijke training herinneren. Dat ik achter Leo Visser aan een duin bij Schoorl op kachelde. Tijdens mijn olympische race heb ik daar nog aan gedacht: als ik dat kon, dan kon ik de pijn op het ijs ook verbijten.'

Profileren

Het grotere succes van 1968, 1972 en 1988 bleek incidenteel. Zal dat nu anders zijn? Gaat in de wintersporten hetzelfde gebeuren als in de zomersporten? Van Gennip ziet de toekomst van de vrouwen in elk geval zonnig in. 'Suzanne Schulting krijgt nu de aandacht die ze verdient, meer dan Sjinkie Knegt die zilver won. Dat is logisch. Degenen die goud pakken, die pakken de aandacht.'

Dat vrouwen financieel achterlopen op de mannen, is eerder een maatschappelijk probleem dan een sportkwestie. Van Gennip: 'Je ziet het ook in het bedrijfsleven, maar ik heb wel het idee dat het steeds meer gelijk wordt getrokken.'

Toch moet het verschil in beloning tussen schaatsers volgens de drievoudig olympisch kampioene in meer worden gezocht dan sekse alleen. 'Als er bij de mannen iemand veel wint, maar zich steeds verstopt, staan de sponsors ook niet in de rij. Het gaat erom hoe iemand zich profileert. Dat zie je in het tennis ook. Daar zijn een paar beauty's bij, meiden die tot de verbeelding spreken.'

Opvallend is dat op de ijsbanen van Gangneung de gouden medailles door veel verschillende vrouwen zijn veroverd: negen individuele medailles door acht vrouwen. Alleen Wüst heeft er twee: goud op de 1.500 meter, zilver op de 3 kilometer. Het toont aan dat het succes van de vrouwen een gevolg van het Nederlands systeem is, meer dan dat het op individueel talent drijft. Er is, anders dan in het verleden, een brede top. Daar zit een gevaar in, vindt Groenewold. Vanuit andere landen mag het weerwoord wel wat harder klinken. 'Ik ben heel blij met wat er in Japan gebeurt. Dat is goed voor het internationale schaatsen. Maar hopelijk zijn andere bonden ook wakker geschud.'

Groenewold ziet een rol weggelegd voor de Internationale Schaatsunie (ISU) om het vrouwenschaatsen internationaal op te krikken. 'Misschien kunnen er schaatsacademies worden opgericht in Europa, Azië, de VS. Het talent is er namelijk wel.'

De ontlading van Ireen Wüst als zij ziet dat Miho Takagi 0,2 seconden tekort komt op de 1.500 meter. Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Gaat Schulting cashen?

Suzanne Schulting werkt graag mee aan een fotoshoot voor commerciële doeleinden. Beeld Rutger Raymakers

Een gouden medaille levert lang niet elke olympisch kampioen veel geld op. Het is afwachten wat er naast de bonus van NOCNSF (25.500 euro) in het verschiet ligt.

Voor een deel hangen de inkomsten af van de eigen prestaties. Olympisch kampioenen kregen altijd een verhoudingsgewijs groot deel van de premiepot van schaatsbond KNSB. Die bedroeg na de vorige Winterspelen nog ruim een miljoen euro per seizoen. Een olympisch kampioen kreeg in die periode zes- tot twaalfmaal het bedrag dat een talent opstreek voor een wereldbekerzege. Zo wist olympisch kampioen Jorien ter Mors in de winter van 2016 circa 180 duizend euro te verdienen, na Sven Kramer het hoogste premiebedrag.

Hoe schaatsers liggen bij het bedrijfsleven is lastiger in te schatten. De gebroeders Mulder verdienden tonnen aan hun medailles uit Sotsji, Ireen Wüst moest vanwege gebrek aan sponsors zelf een ploeg beginnen. Wie de winnaars van Pyeongchang zullen zijn? Kjeld Nuis was als goedlachse brekebeen zonder titels al in trek bij sponsors (Red Bull). Suzanne Schulting lijkt met haar extraverte karakter en exhibitionistische trekjes geknipt om bij reclamemakers in de smaak te vallen.


De mooiste verhalen over de Olympische Winterspelen

Lees de mooiste verhalen over de Olympische Spelen, verzameld op één pagina.

Suzanne Schulting doet wat nog geen Nederlander lukte: een gouden medaille winnen bij het shorttracken.

De enige schaatser in Nederlandse equipe zonder profcontract wint olympisch goud: wie is Esmee Visser?

Vier gouden medailles bij vier Winterspelen - en weer moet Wüst op zoek naar een geldschieter.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.