interview Mandy van den Berg

Mandy van den Berg blijft hopen op terugkeer bij Oranje – waarschijnlijk tegen beter weten in

Van den Berg (m) nog als basiskracht van Oranje. Tijdens een oefenduel met de VS in september 2016 ziet ze Allie Long de 3-1 binnenkoppen. Beeld Getty Images

De Nederlandse voetbalvrouwen spelen dinsdag in Arnhem voor de EK-kwalificatie tegen Slovenië. Mandy van den Berg (29), in 2017 nog aanvoerder, ontbreekt al tijden in de selectie. Ze wil daarin terugkeren, hoe klein ze de kans ook acht.

De zon schijnt in Valencia, de stad waar ze nu voor de gelijknamige ploeg speelt. Op de achtergrond klinkt een draaiorgel op Piazza Mariano Benlliure. Het door Nederland gewonnen EK van 2017 in eigen land veranderde het leven van de linksbenige verdediger Van den Berg, omdat het de ommekeer was in de benadering van vrouwenvoetbal. Het was alsof de wereld anders kleurde, vanaf de eerste wedstrijd tegen Noorwegen. ‘We hadden zoiets nog nooit gezien, toen we bij het stadion aankwamen. Iedereen had tranen in de ogen of kippenvel. We reden letterlijk een andere wereld in. Het was een bubbel. Het ging alleen zo snel dat er geen tijd was om te wennen.’

Voor haar was de ervaring van het toernooi ook bitter. Ze begon als aanvoerder, maar verloor haar plek. ‘Het voelt voor mij niet alsof ik het EK heb gewonnen.’ Haar toernooi? Gewisseld in de 80ste minuut tegen Noorwegen en in de 54ste minuut tegen Denemarken. Op de bank tegen België. Alleen nog ingevallen tegen Zweden en een minuut gespeeld in de finale tegen Denemarken, om samen met de nieuwe aanvoerder Sherida Spitse de beker op te halen.

‘Ik weet dat ik erbij was. Ik heb de medaille thuis. Het staat op foto’s. Ik heb geweldig genoten van mijn team, van de betekenis van het toernooi voor vrouwenvoetbal. Die trots en blijheid voel ik alleen niet voor mezelf. Ik heb er veel verdriet van gehad en gehuild, maar ik kan net zo goed huilen omdat ik hier in Valencia het goede gevoel heb teruggevonden. Alleen: Oranje was en is mijn allergrootste passie.’

Ze droeg het verdriet met klasse en schopte geen rel. ‘Ik dacht alleen: wat gebeurt mij? Maar weggaan is zó niet wie ik ben. We zijn begonnen aan een missie. Wat mijn rol ook zou zijn, het was vanzelfsprekend dat ik daarvan deel bleef uitmaken.’

Sociale inborst

Samenwerken zit in haar karakter. Het is haar sociale inborst. Met haar ouders, broer en diens vriendin organiseerde ze vorig jaar een kerstdiner voor eenzame mensen in het Westland. Vijf personen schoven aan. ‘Het was bijzonder omdat het zo eenvoudig was. We aten, kletsten en lachten. Eenvoud maakt dingen mooi. We deelden verhalen. De meeste gasten aan tafel vertelden openlijk over hun eenzaamheid. Verhalen van eenzame mensen zijn aangrijpend: een ongeluk krijgen, je baan verliezen, sociaal geïsoleerd raken, schaamte. Het enige dat ze nog hebben is elke ochtend brood halen bij de supermarkt. Dan gaan ze weer naar huis. Wachten tot het morgen wordt. Of ze wachten tot het is afgelopen. Het leven. Het is schrijnend.

Van den Berg (l) tilt met Sherida Spitse de EK-bokaal omhoog. Beeld Getty Images

‘Het was hartverwarmend om op zo’n eenvoudige manier mensen te helpen. Sommigen zeiden: ik heb in jaren niet zo’n warmte gevoeld. Ik zeg niet dat iedereen eenzame mensen moet uitnodigen met Kerst, maar het kan zo simpel zijn om iets voor een ander te doen.’

Het is andere eenzaamheid dan die van de aanvoerder die uit het team verdween. Ze was een echte aanvoerder. 90 interlands. Altijd positief. Spelinzicht. Sociaal voelend. Ze vertrok na het EK naar Valencia. Ze had gedroomd van voetballen in Spanje. ‘Ik bloeide op en doe nog steeds wat ik het liefste wil. Ik ben super dankbaar. Natuurlijk zal dat EK altijd een beetje pijn blijven doen, maar ik ben gezond en heb liefde van mijn familie en partner.’

Dat neemt niet weg dat ze graag zou willen terugkeren in de nationale ploeg, die de weg naar het EK dinsdag vervolgt met een thuisduel met Slovenië. ‘Ik zie het onder Sarina Wiegman niet snel gebeuren. Dat heeft ze ook aangegeven.’ Ze spraken direct na het EK, een aantal maanden later opnieuw en eind 2018 nog eens.

cv Mandy van den berg

Geboren 26 augustus 1990, Naaldwijk

Interlands 90 (6 goals)

Lengte 1,65 meter

Positie verdediger (linksbenig)

Clubs

ADO Den Haag (2007-2012)

Vittsjo GIK, Zweden (2012-2014)

Kvinner FK, Noorwegen (2015)

Liverpool (2016)

Reading (2016-2017)

Valencia (2018-nu)

Kritiek

De kritiek? ‘Ze vindt me niet snel genoeg om de ruimte in de rug te kunnen bespelen. En mijn lengte.’ Ze is 1,65 meter. Van den Berg kon leven met het feit dat Stefanie van der Gragt haar plek innam tijdens het EK, nadat een blessure was genezen. ‘Dat is inherent aan sport. De manier waarop was voor mij alleen moeilijk. Dat ik en public aan de kant werd gezet. Ik had als aanvoerder een vertrouwensband met mijn coach. Ik dacht: jeetje, had je me niet kunnen meenemen in die gedachten? Dan was ik nog steeds teleurgesteld geweest, maar had ik een ander gevoel gehad.’

Wiegman zei niets, omdat ze dat beter achtte voor het groepsproces. Was dat niet begrijpelijk, vanuit haar standpunt? Om de focus van Van den Berg zolang mogelijk te behouden. ‘Sarina en ik hebben vijf jaar met elkaar gewerkt bij ADO. Zij belde mij of ik naar ADO kwam, als 15-jarige. Ze kent mij zo goed. Dat was juist de teleurstelling. Ze wist als geen ander dat die focus er altijd is. Ik had mezelf veel meer als volwaardig gezien als ze me vooraf had geïnformeerd. Niet dat ze niet eerlijk was, maar die openheid heb ik gemist.’

De NOS trok haar aan als analist voor het WK van 2019. ‘Ik heb genoten van het WK.’ Ze was geblesseerd en vond het niet moeilijk te oordelen over vrouwen met wie ze jarenlang voetbalde. ‘Ik weet dat die meiden de kritische noot verwachtten. Kritisch zijn hoort bij het groot worden van de sport. Alleen is dat lastig, omdat het groot worden niet geleidelijk ging. Opeens gingen veel mensen iets zeggen over het voetbal van Oranje, en dat was niet al te best tijdens het WK. Dan gaan wij zeggen dat ze bal geen twee keer naar dezelfde kleur spelen. Maar de ploeg won, dus kreeg je ook een tegenreactie: wat zit iedereen nou te zeiken. De meiden speelden een wedstrijd tegen Japan die ze vier keer hadden kunnen verliezen. Ze wonnen. Kwamen die journalisten in de mixed zone: het was niet best vandaag. Dat is een groot contrast.’

Revalidatie

Ze kijkt de wedstrijden uit de huidige kwalificatiereeks voor het EK op tv in Valencia en hoopt eens terug te keren. Eerst moet ze haar herstel voltooien. In Albacete, in maart, scheurde ze de voorste kruisband. De bal ging diep. Ze maakte een karatebeweging. Op het moment van de landing bleef ze met de noppen in het gras steken, waardoor haar lichaam als het ware over de knie klapte. ‘Ik dacht, dit is wat iedereen voelt die zijn kruisband afscheurt.’

Ze liet zich opereren in Valencia. ‘Hier zijn de artsen ook goed. Het klinkt misschien gek, maar iedere orthopeed kan een kruisband fixen. Zo gecompliceerd is dat niet.’ Het herstel verliep soepel, totdat ze na drie maanden last kreeg van de pees aan de knieschijf. Als ze in januari weer voetbalt, zou dat mooi zijn. Met februari of maart kan ze ook leven.

Belangstelling

In Spanje is de competitie in het vrouwenvoetbal verder dan in Nederland, ondanks de dreigende staking om een cao af te dwingen. De bond investeert, wedstrijden trekken behoorlijke bezoekersaantallen, zeker derby’s. ‘Wij spelen soms voor duizend mensen, maar tegen Levante komen er 30 duizend toeschouwers, in Mestalla of bij Levante.’ Clubs, bond en tv-stations investeren in het voetbal. Ze kan goed leven van haar salaris.

‘Het is echt een bizar, ongekend groot verschil’, stelt ze, als ze de uitstraling van de nationale ploeg van Nederland vergelijkt met de eredivisie. Met de groeiende aantallen meisjes bij de KNVB moet eens het rendement groot zijn, ook voor de nationale ploeg. Het mogelijke nadeel is dat ze eerder kiezen voor het spelen in meidenteams, wat niet per se goed is voor de ontwikkeling van talenten. Die keuze bestond vroeger niet. Het was meedoen bij de jongens of niet voetballen. ‘Over tien jaar zal meer dan de helft van de aanwas voor de nationale ploeg vanuit meidenteams komen. Eredivisieclubs beginnen ook met jeugdteams. Misschien krijgen ze dan betere training dan bij de jongens. Maar tot welke leeftijd speel je dan nog bij de jongens? Of helemaal niet meer? Het fysieke aspect zit meer bij de jongens.

‘Jongens van de tegenstander lachten me vroeger uit. Ouders riepen: je laat je toch niet gek maken door een meisje. Er is een moment geweest dat ik niet meer wilde. Toen zei mijn leider: het enige wat je moet doen is die bal erin schieten. Toen dat gebeurde, werd het gepest minder.’

Tot haar vijftiende voetbalde ze bij Westlandia. Daarna bij ADO, met alleen meiden. ‘Een wereld van verschil. Overal moest over gesproken worden. Onderling. Ik dacht weleens: we komen toch om te trainen. Bij opleidingsclub Westlandia was elk jaar discussie of ik bij de selectie mocht blijven. Ik hield volgens de club de plek van een potentiële eerste-elftalspeler bezet. Gelukkig had ik elk jaar een trainer die zei: wacht eens even, dit gaat om kwaliteit. Die weerbaarheid heeft me veel opgeleverd. Hoe goed het meidenvoetbal ook wordt, ik denk dat je altijd winst blijft halen uit het voetballen met jongens.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden