Interview

Maarten van der Weijden gaat proberen haar wereldrecord te verbreken

Irene van der Laar is nog altijd allerbeste openwaterzwemmer

Op thee met brinta zwom Irene van der Laan in 1983 haar wereld record Dubbele Kanaaloversteek. Ze vindt het maar niks dat Maarten van der Weijden van plan is zijn oversteek in een wetsuit te maken.

Irene van der Laan in Dover, voor de start van haar wereldrecordrace Dubbele Kanaaloversteek in 1983. Foto AP

Ze staat in de boeken als oud-wereldrecordhouder 'Dubbele Kanaaloversteek'. Irene van der Laan, kleine Vlaardingse diesel, zwom in 1983 van Dover naar Cap Gris Nez, tikte daar, na 33 kilometer, een ruwe rots aan en zette af, terug naar de Engelse klifkust. Na 18 uur 14 minuten en 48 seconden was ze terug. 'In de boeken staat 18 uur 15. Aan seconden doen ze niet bij de Channel Swimming Association.'

Van der Laan, woonachtig in een met herinneringen volgestapeld huis in Roelofarendsveen, volgt de voor deze week geplande 'dubbel' van landgenoot Maarten van der Weijden met grote belangstelling. Ze kent de zee tussen Shakespeare Beach en Gris Nez als geen ander. Niemand ter wereld, is de mare, zwom zoveel kilometers in het open water. Zij is de marathonzwemmer pur sang.

'Hoe langer, hoe beter', was en is nog altijd haar adagium. Want ze zwemt nog steeds lange stukken. Zaterdag gaat ze in Stavoren te water voor de IJsselmeeroversteek naar Medemblik. Haar achttiende, 56 jaar oud. Over haar voorliefde voor 'lang en ver': 'Ik ben nog voor de triple, Dover-Calais-Dover-Calais, naar Engeland geweest. Maar op de ferry was het al windkracht 9. Dan weet je, dit gaat 'm niet worden.'

In 1979 deed ze haar eerste 'crossing', in 8 uur en 44 minuten. De schipper wist niet wat hij zag. 'Ik zwem een slagfrequentie van 100. Honderd slagen per minuut. Hij wilde het eerst niet geloven. Dacht dat mijn vader, toen mijn coach, wilde opscheppen over zijn dochter. Dat is mijn kracht. Ik zwem heel gemakkelijk.'

In 1982 was ze vast van plan het heen-en-terugrecord van de Canadese Cynthia Nicholas aan te vallen. Nicholas ging gelijk met haar te water. 'Ik lag een eind voor op haar, toen de schipper erop aandrong hard door te zwemmen. Twee uur voor Gris Nez zeiden ze: je kan het wereldrecord enkele oversteek pakken. Ik lag op schema. Dat stond op 7.40, van de Amerikaanse Penny Lee Dean. Maar toen had ik pech met twee tankers voor mijn neus. De schipper houdt dan in, je drinkt wat, daarna heb ik me rotgezwommen. Ik tikte aan na 8.06. Ik was helemaal kapot. Ben toen ook niet teruggezwommen. Nicholas zwom door en haalde een nieuw record.'

Het jaar erna was Van der Laan terug in Dover voor de echte dubbel.

'Hoe langer, hoe beter' is nog altijd Van der Laars adagium.

Ze sprak haar ervaring aan, daags tevoren. 'Ik stond met mijn hele hebben en houwen op het strand, maar ben niet gegaan. We waren met vier zwemmers. Ze vragen dan: ga jij? Iedereen houdt zijn mond. De schipper lag met zijn boot, een viskotter uit Folkestone, voor de kust en kwam met een bootje poolshoogte nemen. Ik moest beslissen. Ik keek naar de lucht en het water. En zei dat we niet zouden gaan.'

De dag erna was het water van Het Kanaal vlak als een spiegel. 'Ik zwom in 8.10 naar de overkant. En was na 18 uur 15 weer in Dover. Het was midden in de nacht. Het laatste stuk was moeilijk oriënteren. Na het aantikken moesten we met de boot naar Folkestone. Als je dacht dat ik een reuzenhonger zou hebben: ik kon niks naar binnen krijgen. Ik had eens chocolademelk meegenomen na zo'n Kanaaloversteek. Ik gooide alles er weer uit. Je bent kotsmisselijk na zo'n inspanning.'

Kanaalzwemmen was in die jaren een experiment. 'Wij dronken één keer per uur een bekertje warme thee, met een lepel brinta erin en een dextrootje. En fijngestampte perzik. Voor je mond, om te verzachten, want die had veel te lijden van het zoute water. Nu krijgen ze elk kwartier drinken aangereikt. In 1983 was er voor het eerst zo'n sportdrank, Isostar, maar dat was nog niet de goede. Het was een dorstlesser, later kwam pas de energiedrank. Ik haalde mijn energie uit babyhapjes. Bananen verdroeg ik niet in die tijd, vond ik zo zwaar in de buik.

'Ik was na 18 uur 15 weer in Dover. Het was midden in de nacht. Het laatste stuk was moeilijk oriënteren.' Foto UPI

'Hoe ik het achttien uur volhield op zo weinig voeding? Het is natuurlijk mentaliteit. Marathonzwemmen is van niet opgeven. Ik was in het binnenbad geen grootheid. Ik kon niet sprinten. Maar in het open water kwam ik tot mijn recht. Er is nooit een biopt genomen van mijn spieren. Had interessant kunnen zijn.'

Toen Irene van der Laan met zwemmen begon, waren er nog geen zwembrilletjes. Rode chloorogen waren gemeengoed. Ze zwom in een lycra badpak, zonder pijpen. Ze weet dat Van der Weijden, vanwege diens 'koudwatervrees', in een wetsuit (een pak van neopreen) zal zwemmen. Kritisch: 'Wetsuits zijn voor mensen die niet zo goed kunnen zwemmen. Dat kun je van Maarten toch niet zeggen. In de triatlon snap ik die pakken wel. Die mensen zijn te mager om goed te zwemmen. Maar in de zwemsport hoort zo'n wetsuit helemaal niet. Net zoals handschoenen en sokken niet horen, dan heb je geen greep op het water.

'Ja, het zou kunnen helpen tegen kwallen. In Het Kanaal valt die plaag mee. Maar in China heb ik meegemaakt dat ik door vier kwallen tegelijk werd gestoken en moest opgeven. Ik zag 5 meter onder me kwallen als vuilnisbakken zo groot, met tentakels van 2 meter. Dat is geen opwekkend tafereel.'

Ze is over de hele wereld geweest voor lange-afstandsraces. In Argentinië, Canada en Egypte, waar de zwemsport in rivieren en meren een soort van Elfstedenheldendom in zich draagt. De ergste plekken: 'Langs de oevers van de Nijl, downtown Caïro. Zo smerig. Of in Port Said, met al die olie in het water. Het mooist? De Parana in Argentinië. Je zwemt 88 kilometer in tien uur. Dat gaat stroomafwaarts. Prachtige races, maar Het Kanaal heeft nu eenmaal de naam. Ik zou het nog kunnen, als ik weer wat extra zou trainen. Maar ik heb het wereldrecord gehad. Dan ga je toch niet in een sloom tempo naar de overkant zwemmen?'

Meer over