profiel

Louis van Gaal wil simpelweg nog een keer schitteren als bondscoach van Oranje op een WK

Louis van Gaal tijdens de achtste finale van het WK 2014 in Brazilië. Oranje versloeg Mexico met 2-1. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Louis van Gaal tijdens de achtste finale van het WK 2014 in Brazilië. Oranje versloeg Mexico met 2-1.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Als man van bijna 70 ruilt Louis van Gaal zijn leven als een god in de Algarve in voor de vulkaan van Oranje. Dat doet Van Gaal omdat hij kansen ziet om nog een keer te gloriëren met de beste voetballers van Nederland.

Hij kan uittekenen wat er zal gebeuren in het medialandschap, nu hij voor de derde keer bondscoach wordt. Hoor Johan Derksen, op zomaar een zaterdag in juli, in een EK-programma over zijn ‘gebral’, over ‘walgelijk gedrag’, over de vraag of stafleden ’s ochtends op appèl zullen verschijnen, waarna Van Gaal ‘op hoge leren laarzen langs marcheert’. Dat zal opnieuw gebeuren, in andere woorden, in andere beledigingen, al dan niet onder het motto satire.

De Telegraaf zal hem wederom hard aanpakken, net als in 2014, deze keer ook omdat de hernieuwde roep om Henk ten Cate niet is verhoord door de KNVB en ook omdat Van Gaal misschien geen 4-3-3 speelt.

En toch, ondanks ‘gezeik’ met de media en de spelers, doet hij het: Louis van Gaal, 70 jaar op het moment van de cruciale WK-kwalificatiewedstrijd tegen Noorwegen op 1 september. Toch ruilt hij het zand en de zee van Portugal in voor het bos in Zeist en de internationale stadions.

Het was onlangs een fijne middag bij Louis en Truus van Gaal, in Quinta do Lago en omstreken, kort voor het EK. Van Gaal oogde scherp en was op zijn hoede. ‘Dat jij dat nu niet weet. Je bent veel jonger’, zei hij uitdagend toen hij even niet op de naam van een voetballer kwam. Hij leidde rond in zijn appartement, met foto’s uit een glorieus verleden in zijn werkkamer.

Altijd ambitieus

Hij reed goedgeluimd door de omgeving om te laten zien waar hij eerder woonde, waar Ronald Koeman eens leefde, David Beckham en John de Mol. Hij praatte met de eigenaar van een restaurant aan zee, waar hij duidelijk kind aan huis was. Hij stelde witvis voor en vertelde dat hij meestal laat lunchte en dan ’s avonds niet meer echt at. Want voor het goede leven is het ook oppassen.

Bondscoach Louis van Gaal verschuift een doel in de aanloop naar een training van Oranje tijdens het WK in Brazilië. Beeld
Bondscoach Louis van Gaal verschuift een doel in de aanloop naar een training van Oranje tijdens het WK in Brazilië.

Truus en hij waren een grappig koppel, vol anekdotes en ‘flexibel’ naar elkaar. Ja, dit leven zou Louis van Gaal nog jaren kunnen volhouden, met een volle agenda bovendien, zeker als hij even in Nederland was. Hij had het drukker dan ooit, zei hij, met optredens hier en daar, met adviezen geven. Maar ergens in hem school dus de ambitie om het nog één keer te laten zien. Op het veld. Met Oranje.

Eerst negeerden ze hem botweg, terwijl Truus hem allang toestemming had gegeven en hij Ronald Koeman best had willen opvolgen in 2020, toen die naar Barcelona ging. Ze belden niet eens van de KNVB en hij ging niet solliciteren. Hij was met een soort van pensioen en Frank de Boer was vrij. Bovendien solliciteert Louis van Gaal niet. Die wordt gevraagd. Toen ging het mis, onder meer omdat Frank de Boer geen duidelijkheid schiep. En nu was hij kandidaat nummer één voor de KNVB, dat ‘een baas’ zocht. En dat is hij, al een leven lang.

Kansen in Qatar

Van Gaal beschermde De Boer, nog voordat het toernooi was begonnen, want hij is een vriend. En Van Gaal ziet mogelijkheden met het voetbalteam dat van Tsjechië verloor in de achtste finales, zeker bij het WK van eind volgend jaar in Qatar. Zeker als hij tijd krijgt de ploeg voor te bereiden, op zijn manier en met zijn staf. Plaatsen is misschien het moeilijkst, want over ruim vijf weken zijn de cruciale wedstrijden tegen Noorwegen, Montenegro en Turkije. Zeker zes, zeven punten zijn nodig om te blijven meedoen om de eerste plaats, met Noorwegen-thuis in november als sluitstuk van de reeks.

Bondscoach Louis van Gaal begroet de Oranjesupporters op het vliegveld in 2014. Beeld anp
Bondscoach Louis van Gaal begroet de Oranjesupporters op het vliegveld in 2014.Beeld anp

Hij heeft dus veel te doen, in korte tijd. Duidelijkheid scheppen vooral, communiceren. Hij ziet talent genoeg, zeker zoveel als bij Engeland of Italië, landen die de EK-finale speelden. Toen hij de ploeg op het WK voorbereidde in 2014, waren de verdedigers ‘jonge jongetjes’ uit de eredivisie. Kijk naar die opstelling tegen Spanje. Cillessen, De Vrij, Martins Indi, Daley Blind, Janmaat, Wijnaldum. De sterren Van Persie en Sneijder waren al bijna over de hill. En kijk nu eens? Al die spelers bij topclubs. Volop talent.

Vooruit verdedigen

In Hoenderloo trainde hij destijds twee weken alleen de verdediging, op 5-3-2, het systeem ook van Frank de Boer. ‘Wat mis ging, is dat ze niet vooruit verdedigden’, zei Van Gaal na de wedstrijd tegen Schotland in de voorbereiding toen hij gast was van de KNVB en op de tribune zat in het Portugese Loulé. Dat bleef eigenlijk zo tijdens het EK, er zat nauwelijks verbetering in. De spelers zeiden tegen elkaar dat het telkens beter ging, maar dat was niet zo. Althans, het was niet te zien.

Nu is de vraag of Van Gaal vasthoudt aan het EK-systeem. Zeker is dat hij is gaan houden van die speelwijze, maar dan wel in de goede uitvoering. ‘Ik denk dat 5-3-2 het beste systeem is’, zei hij in de Volkskrant. ‘Je kunt daarmee aanvallen. Kijk eens naar mijn doelsaldo op het WK. Je kan ermee verdedigen. Je kan een tegenstander overal onder druk zetten. En je hebt minder risico, als je het goed speelt, dat ze op de counter kunnen doorkomen, omdat er in principe 3 in het centrum spelen. Nee, 5-3-2 is het beste systeem dat ik ooit heb gespeeld. Je kunt over het hele veld driehoekjes creëren. Ik had in het begin nog niet het vermogen om dat systeem te spelen, omdat ik zo was opgevoed met het Ajax-systeem 4-3-3. Naarmate ik meer ervaring kreeg, heb ik dit systeem leren liefhebben.’

Alles voor het teamgevoel

Maar hij zal als eerste het teamgevoel versterken. Hij zei ook, in Portugal: ‘Een team is altijd sterker dan elf individuele spelers. Paris SG gaat nooit de Champions League winnen, met al die individualisten. Het beste team wint.’

Dat zag hij ook weer tijdens het EK. Frankrijk, Portugal; geen teams. Cruciaal principe zal het druk zetten door verdedigers zijn, het doordekken. Van 5-3-2 soepel naar 3-5-2 of 3-4-3 kunnen variëren. Overal driehoekjes formeren, overal afspeelmogelijkheden zien. Balans, genoeg mensen achter de bal.

Hij zal Frenkie de Jong een centrale rol geven, want hij is de beste voetballer en die horen in de as. Het is een fijn systeem voor Memphis, met veel vrijheid. Van Gaal houdt van spelers als Ryan Gravenberch, Davy Klaassen en Jurriën Timber. Hij wil meer voetbal in het elftal. Hij zal een indringend groepsgesprek houden, zoals hij dat ook na het mislukte EK van 2012 deed, toen Bert van Marwijk vertrok en hij kwam. Toen was er ruzie geweest, onder meer omdat Klaas-Jan Huntelaar wat aan het muiten sloeg. Nu is er alleen mislukking geweest.

Van golfbaan naar voetbalveld

Hij zal vermoedelijk willen weten of ze hem echt niet wilden, de vorige keer, omdat ze niet zaten te wachten op een coach die zo veeleisend is. Dat sentiment zal goeddeels zijn verdwenen, want de spelers zijn hun recht van spreken een beetje kwijtgeraakt. ‘Spelers willen alles doen om te spelen’, weet Van Gaal uit ervaring. En hij, de trainer, wil weer trainen. Het gras van een voetbalveld voelen en ruiken, in plaats van de golfbaan. Quinta do Lago is het paradijs tussen de golfbanen.

Hij zal de komende tijd nog geregeld vertoeven in zijn paradijs, maar hij wil gelijktijdig zijn ambitie najagen, zich nog één keer wentelen in het WK-gevoel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden