Lomu leerde de wereld rugbyen

Toen Jonah Lomu in 1995 als 19-jarige door de Engelse defensie rende, dacht iedereen die het zag: Ja, dit is rugby. Woensdag is hij overleden.

null Beeld AFP
Beeld AFP

Zijn bijnaam was The Gentle Giant, de vriendelijke reus. Met zijn enorm gestalte liep de rugbyer uit Nieuw-Zeeland vijandelijke verdedigingen omver om vervolgens met een sierlijke duik een try te scoren.

Hij was de eerste rugbyer van wereldfaam, de Pele van zijn sport. Buiten het veld ontwikkelde hij zich tot de gemoedelijke ambassadeur van het rugby. En nu is Jonah Lomu dood. Een hartaanval na een lange vliegreis. Pas 40 jaar. De rugbywereld in rouw achterlatend.

Een totale verrassing is zijn overlijden niet. Als nierpatiënt kampte Lomu al jaren met zijn gezondheid. Vier jaar geleden zag hij de dood in de ogen toen zijn lichaam een in 2004 getransplanteerde nier afstootte. Hij overleefde die crisis en sindsdien onderging hij om de dag een zes uur durende dialyse om zijn bloed schoon te maken.

Hij wachtte op een nieuwe, tweede nier. De gezondheidsproblemen hadden ook zijn carrière verkort. 'Kun je nagaan wat ik had kunnen doen als ik gezond zou zijn geweest?', zei hij onlangs in een interview.

Hij reageerde daarmee op een vraag over zijn bekendste actie.

Als 19-jarig wonderkind rende hij tijdens de halve finale van het wereldkampioenschap in 1995 met zijn sterke lichaam door de Engelse verdediging. De arme Mike Catt werd sinds die actie vereeuwigd als speler over wie Lomu heen denderde.

Jonah Lomu in 2002 tijdens een rugbywedstrijd in Bruce Stadium, Canberra Beeld epa
Jonah Lomu in 2002 tijdens een rugbywedstrijd in Bruce Stadium, CanberraBeeld epa

Lomu drukte liefst vier try's. In de finale besloot Zuid-Afrika de sterspeler te neutraliseren door James Small op hem te zetten, een straatvechter uit een achterbuurt van Johannesburg. 'U heeft een grote uitdaging, meneer Klein,' grapte Nelson Mandela voor de wedstrijd.

Het werkte en de All Blacks, ziek na het eten van verkeerd voedsel, verloren. Vier jaar later verloor Nieuw-Zeeland in de halve finale tegen Frankrijk. Het zou het laatste WK voor Lomu zijn.

Daarmee is meteen de tragiek van Lomu genoemd. De beroemdste speler van de onverslaanbaar geachte All Blacks heeft nooit de Webb Ellis Cup, de wereldbeker, omhoog mogen houden. Wel houdt Lomu het record van het aantal gescoorde try's op wereldkampioenschappen: vijftien. Bovenal was hij, in de woorden van oud Engeland-aanvoerder Mike Tindall, 'de man die het rugby veranderde'.

Jonah Tali Lomu werd op 12 mei 1975 geboren in Pukekohe, een voorstad van Auckland. Vanwege aanhoudend huiselijk geweld - zijn vader had alcoholproblemen - werd Jonah als baby overgeplaatst naar een tante in Tonga die hij als zijn moeder begon te beschouwen. Na een jaar of zes namen zijn ouders de jonge Jonah terug. Veel beter was de situatie niet. Hij rende vaak weg van huis, sliep onder bruggen en belandde op het criminele pad. Rugby vormde zijn redding.

Met zijn lengte (1.96 meter) en gewicht (120 kilo) leek hij geschikt te zijn als prop in de scrum, maar door zijn snelheid en techniek maakte hij faam als winger. Toeschouwers hielden van hem, tegenstanders vreesden hem. 'Ooit kwam ik tegen Nieuw-Zeeland na een uur spelen in het veld, tegenover Jonah. Mijn geluk was dat hij net werd gewisseld, al was zijn vervanger Joeli Vidiri bijna net zo snel en sterk,' vertelt oud Engeland-international Stephen Ravenscroft.

Als maker van sensationele try's werd Lomu wereldberoemd. Er werd van alle kanten aan hem getrokken. Hij kon gaan spelen in de American Football League en hij kreeg zelfs een rol aangeboden in de James Bond-film The world is not enough. Lomu viel voor het snelle leven, met nog snellere auto's. Maar uiteindelijk koos hij voor een rustig bestaan. Lomu sloot zich aan bij de zevendedag-adventisten.

Tijdens het afgelopen WK rugby genoot Lomu van het succes van zijn landgenoten. In een interview met The Daily Mail zei hij ervan te dromen om zijn zonen Brayley and Dhyreille, 5 en 6 pas, volwassen te zien worden. Hij laat hen en zijn vrouw Nadene achter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden