Liever winnen met lelijk voetbal

Welk land wordt wereldkampioen voetbal? In de aanloop naar het WK wordt een aantal kanshebbers geïntroduceerd. Vandaag Brazilië...

MET BRAZILIE is iets vreemds aan de hand.

Iedereen is óók fan van Brazilië. Overal ter wereld dragen mannen en vrouwen, en kinderen ook, de kanariegele shirts. Iedereen hoopt dat Brazilië wereldkampioen wordt, als het eigen land onverhoopt mocht worden uitgeschakeld.

De mythe werkt nog steeds: Brazilië staat gelijk aan hartstocht, elegantie en technisch vernuft, aan aanvallend en avontuurlijk voetbal van grote schoonheid. Gemakshalve wordt vergeten dat het spel in bijvoorbeeld 1974 en 1990 niet om aan te zien was, voor Braziliaanse begrippen dan, en dat de ploeg van 1986 ook maar zo-zo was.

In 1994 werd Brazilië wereldkampioen, maar geliefd maakte de ploeg zich zelfs in eigen land niet. De breuk met het verleden was daarvoor te groot. De coach, Parreira, schreef een speelwijze voor waarin de nadruk lag op rendement, en niet op schoonheid - en dan hoeft het voor de meeste Brazilianen al niet meer.

Overspoeld door een vloedgolf verhalen en reportages over de Seleçao en vooral Ronaldo dreigt iedereen over het hoofd te zien dat Brazilië wel eens géén wereldkampioen zou kunnen worden.

Omdat bijvoorbeeld:

1. Het fameuze duo Ro-Ro door een blessure van Romario uiteen is gevallen.

2. De coach, Mario Zagallo, geen flauw benul heeft hoe hij van een gezelschap zelfverzekerde, verwende en getalenteerde voetballers een geheel kan maken.

Vier jaar geleden had Brazilië, de internationale faam ten spijt, 24 jaar lang de wereldtitel niet gewonnen. Het gevolg was dat een ploeg aantrad waarin de individuele belangen al voor het toernooi in Amerika een zachte dood waren gestorven.

Parreira slaagde er in de spelers te overtuigen dat ze zich, voor even, moesten schikken naar de wetten van het hedendaagse topvoetbal. Brasil '94 was toch vooral de stalen verdediging, de regie van de zeer sobere middenvelder Dunga en, dat mocht nog net wel, de frivoliteiten van Romario en Bebeto. Maar meer ook niet.

Zie daar het dilemma van iedere Braziliaanse bondscoach. Zagallo heeft de zijde van de realisten gekozen: 'Liever winnen met lelijk voetbal dan verliezen met mooi voetbal.'

De selectie is aanmerkelijk getalenteerder dan in 1994, met spelers als Denilson, Roberto Carlos, Edmundo, Rivaldo en, vooral hij natuurlijk, Ronaldo, maar ook eigenzinniger. Bovendien is de kans op ontsporing groter dan vier jaar geleden.

De klas van 1998 wordt in de Braziliaanse media voortdurend bandeloosheid verweten. En niet slechts vanwege de uitbarstingen van de man die Het Beest wordt genoemd, de net zo impulsieve als getalenteerde Edmundo. Zijn eerste pijl heeft hij al afgevuurd.

Niet Bebeto, maar hij moet Romario vervangen, zei Edmundo. Waarop Zagallo vertelde dat hij niet zou schromen de selectie in te krimpen. 'Spelers zonder discipline komen er bij mij niet in.'

Over de loopbaan, de resultaten vooral, van Zagallo (66) niets dan goeds. Zijn werken omspannen vier decennia en bij alle (vier) wereldtitels was hij betrokken. In 1958 en 1962 werd hij als speler (linksbuiten) wereldkampioen, in 1970 als bondscoach en in 1994 als assistent van Parreira.

'De pyjama- en pantoffelcoach' wordt hij in Brazilië genoemd, vanwege zijn onwil om wedstrijden in stadions te bekijken. Zagallo doet dat liever thuis, op televisie.

Zoals het een bondscoach in Brazilië betaamt, ligt Zagallo voortdurend onder vuur. Hij zou overwicht op zijn spelers missen, lui zijn en niet geïnteresseerd in ontwikkelingen in het internationale voetbal. Tactische variaties past Zagallo niet toe. Het gevolg is dat Brazilië tamelijk voorspelbaar ten strijde trekt, wachtend op Ronaldo.

Evenmin pleit het voor hem dat hij sinds 1994 meer dan honderd spelers opstelde . Talloze malen is de afgelopen maanden gezinspeeld op ontslag van Zagallo. Niet voor niets lekte in het weekeinde uit dat Zagallo na het WK zal worden vervangen, door vermoedelijk Parreira.

Om de critici tegemoet te komen, werd eerder oud-speler Zico aangesteld, als 'technisch coördinator'. Wat zijn taken precies zijn weet niemand, maar zijn invloed is groot.

En wat zegt Zagallo daar allemaal zelf over? Niet veel. Kritiek raakt hem na al die jaren niet meer. Soms voelt hij zich echter genoodzaakt tot een tegenaanval, zoals vorig jaar na het winnen van de Copa America in Bolivia.

'Bekritiseer me maar, dat brengt me geluk. Brazilië wordt voor de vijfde maal kampioen met Za-gal-lo. Za-gal-lo'

Paul Onkenhout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden