Opinie VAR

Leve het toeval, want zekerheid heb je nooit in voetbal

Toeval maakt het voetbal leuk, laten we dus niet streven naar de (dubieuze) zekerheid van de VAR, bepleit Marcel van Lieshout.

Scheidsrechter Damir Skomina bekijkt de beelden opnieuw, nadat de VAR hem op buitenspel wees. Vervolgens keurt hij het doelpunt van Ajax af. Beeld Getty Images

Het is voor mij een zekerheid dat de titelstrijd tussen PSV en Ajax straks wordt beslist door toeval. Toeval is bijvoorbeeld: Dat spelers van Heerenveen zaterdag PSV’ers Lozano (beenbreuk), Bergwijn (spierverrekking) én De Jong (hersenschudding) uitschakelen, waardoor Ajax een zodanig verzwakte concurrent heeft dat Amsterdam weer zeker weet dat het voetbal daar is uitgevonden.

Of: Dat zondag spelers van NAC Breda zo opgefokt aan de aftrap komen dat eerst De Jong (enkelbreuk), dan Ziyech (spierscheuring) en ook nog eens Tadic (meniscus) het veld af moeten, waardoor PSV een zodanig verzwakte concurrent heeft dat in Eindhoven de wielen van de platte kar – het kampioensvoertuig – nu al gesmeerd worden.

Toeval wordt bepalend, de komende weken.

In 1990 kon Ajax alsnog kampioen worden omdat Gentile van FC Den Haag de onnavolgbare Romario van PSV zo’n doodschop gaf dat heel PSV minus de ster naar de eindstreep strompelde. Gentile had niks tegen PSV, noch tegen Romario.

Toeval maakt de sport leuk. Al weigeren velen te erkennen dat het van gewicht is. Ze verlangen naar en klappen voor zekerheid, de vijand van toeval. Die heeft allerlei verschijningsvormen. En de ergste vorm is de VAR, zoals we nu al weken ervaren.

De VAR is een mens die, gezeten achter beeldschermen waarop herhalingen kunnen worden bekeken, de échte scheidsrechter op het veld adviseert. Het is zo’n uiting van een verlangen naar zekerheid waar we in de maatschappij wel meer last van hebben. In veiligheidsdiscussies bijvoorbeeld, of als het gaat om het belangrijkste van het leven: gezondheid.

We leggen betonblokken op de weg, want dan is het zeker dat terroristen geen kans hebben, en we verplichten straks gezond eten, want dan is de ziekte verslagen. Maar niets is zeker. Dat we dood gaan staat vast.

Ik dwaalde even af, zoals onlangs de scheids bij Ajax-Heerenveen last had van dwalingen toen hij kort voor tijd bij een 4-4-stand vergat Heerenveen een strafschop te geven. Die de VAR – ons baken van zekerheid – wél had aanbevolen. Precies dat moment bracht me aan het denken over toeval. Je zal maar net die scheidsrechter hebben die op zo’n cruciaal moment in jouw voordeel een beslissing neemt die….

Of je zal maar zo’n VAR hebben die net op een cruciaal moment zo beslist is dat de scheids in het veld wél luistert. Ajax overkwam het op nogal tragische wijze afgelopen woensdag tegen Real Madrid.

Waarom zuchten we dan steeds naar een zekerheid bij voetballen die helemaal niet bestaat? Ooit sprak ik erover met Louis van Gaal, wiens grootste ambitie was ‘toeval uit te schakelen’. Ik wenste hem veel succes bij zijn kansloze en verkeerde strijd.

Scheidsrechter Antonio Mateu gebaart dat de VAR de beelden aan het bekijken is. Naar aanleiding van het advies van de VAR neemt hij een beslissing. Beeld Getty Images

Natuurlijk maakt een brekebeen nooit de fabuleuze goal van Marco van Basten tegen Engeland tijdens het EK van 1988: wegdraaien, kapbeweging, verdedigers vallen om, berekend schuivertje in de hoek. Allemaal veel mooier dan die volley in de finale tegen de Sovjet-Unie die druipend van het toeval in het net belandde.

Maar stiekem houden veel voetballiefhebbers van toeval. Altijd wordt een schot van 35 meter dat eindigt in de kruising tot mooiste doelpunt verkozen. Heel vaak is zo’n schot toevallig goed.

De VAR biedt, moet ik toegeven, ‘iets’ van zekerheid. En suggereert bij te dragen aan eerlijkheid. Dat vind ik wel heel pretentieus. Wat is eerlijk?

Dat Heerenveen geen penalty kreeg tegen Ajax was oneerlijk. Maar ook begrijpelijk. De scheids is toevallig een mens. Met gevoelens. Topclubs als Feyenoord en Ajax krijgen in eigen huis heel vaak dubieuze penalty’s mee. Zie die fel meelevende en vooral massale aanhang van dit soort clubs in de ogen en je begrijpt waarom.

Hoe vaak heb ik niet in voetbaljournalistieke kringen gehoord dat ‘aan het einde van een seizoen iedereen evenveel geluk en pech heeft gehad en dat iedereen op zijn juiste klassering staat’. Dat is natuurlijk baarlijke nonsens, want laat het (gewicht van) toeval buiten beschouwing.

Trainers streven naar zekerheid (‘vaste patronen’), willen toeval uitschakelen (net zo kansloos als Feyenoord tegen Barcelona), maar juist in sporten waarin toeval een veel minder dominante rol speelt, zie je de vervelende uitkomst van dat streven: er is geen bal aan, de sterkste wint altijd.

Uiteindelijk is de VAR ook maar een mens. Die dus ook ongelijk kan hebben. Woensdag zag hij als enige (na 28 herhalingen) dat Ajax tegen Real Madrid een onreglementaire goal had gemaakt.

In 82 procent van de gevallen van een doelpunt keurde de scheidsrechter de goal alsnog af op basis van de VAR, zo liet deze krant uitzoeken. Cijfers liegen niet, heet het. Maar ze zeggen ook niet alles. Je zal maar net de mazzel hebben dat je bij die 18 procent hoort.

Zeg ik hier nou mazzel? Kan het met omkoping te maken hebben? Sympathie van een scheidsrechter voor een bepaalde club? Angst van de scheids voor supporters van een bepaalde club. Matchfixing?

Ik hou het liever op toeval.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden