Leuk zo'n gouden plak, maar wat levert het op?

Een halve kilo edelmetaal krijgen de olympisch kampioenen in Rio om hun nek gehangen. Maar daar houdt het niet op: zo krijgen de meeste atleten bij thuiskomst nog een bonus die kan oplopen tot 675 duizend euro, afhankelijk van het thuisland. Anderen moeten zich tot veilinghuizen richten om hun medaille om te zetten in keiharde euro's. Wat levert een gouden plak eigenlijk op?

Dorian van Rijsselberghe won zondag goud tijdens de medalrace. Beeld getty

Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) keert geen prijzengeld uit voor medaillewinnaars tijdens de Spelen. Het is aan de nationale sportbonden om de atleten te belonen voor hun prestaties.

Sportkoepel NOC*NSF keert voor Nederland de prestatiebeloningen uit. Nederlandse atleten komen er dit jaar bekaaid af in vergelijking met de Olympische Winterspelen in Sotsji. Waar schaatser Sven Kramer voor zijn overwinning op de 5.000 meter 30 duizend euro opstreek, krijgt windsurfer Dorian van Rijsselberghe 25.500 euro voor zijn eerste plek tijdens de medalrace. Zilveren en bronzen medaillewinnaars moeten het respectievelijk doen met 19.125 euro en 12.750 euro.

NOC-woordvoerder Geert Slots liet eerder aan deze krant weten dat de financiële ondersteuning van de topsportprogramma's belangrijker is dan het verlenen van een bonus. In Singapore kijken ze hier anders tegenaan. Atleten uit het ministaatje wordt een som van 674 duizend euro beloofd als ze een gouden medaille winnen. Zwemmer Joseph Schooling deed dit op de 100 meter vlinderslag, en won daarmee bovendien de eerste gouden medaille voor Singapore ooit.

Het zijn niet alleen geldsommen die de sporters worden voorgehouden bij goede prestaties. Zo ligt er voor de Maleisische goudenmedaillewinnaars bij thuiskomst een goudbaar te wachten - omgerekend een prijs van zo'n 540 duizend euro. Indonesische medaillewinnaars krijgen 340 duizend euro, plus een bonus van ongeveer 1.345 euro per maand voor de rest van hun leven. Zuid-Koreaanse medaillewinnaars krijgen een geldprijs van bijna 50 duizend euro en hoeven niet aan de verplichte twee jaar durende dienstplicht te voldoen.

Tekst loopt door onder graphic.

De eerste gouden medaillewinnaar van Singapore Joseph Schooling maakt een selfie met een jonge fan. Beeld ap

Niet ieder land beloont zijn sporters zo gul. Zo krijgen onder andere de Britse, Zweedse en Noorse sporters helemaal geen bonus per gewonnen medaille. De Britse tennisser Andy Murray zou daarom in krappe tijden kunnen overwegen zijn gouden medaille voor het enkelspel om te laten smelten, maar verstandig lijkt het niet.

De medailles in Rio zijn de zwaarste uit de geschiedenis van de Spelen. Een halve kilo wegen de hangers die de kampioenen om hun nek moeten dragen. Toch bestaat slechts 1,3 procent van de medaille daadwerkelijk uit goud, de basis is van zilver (93 procent) en de rest is koper. De Washington Post berekende dat je dat onder de huidige koers verkoopt voor iets meer dan 250 euro aan goud en 300 euro aan zilver.

Veilen

Atleten met geldnood kunnen beter hun medaille veilen, dan genoegen nemen met de 550 euro voor hun omgesmolten plakkaat. Zo staat er op dit moment een gouden olympische medaille van de Spelen van 2004 in Athene op eBay. De verkoper vraagt er 19.500 euro voor, een schijntje in verzamelaarsland. Het betreft dan ook een medaille zonder inscriptie die het IOC extra had laten produceren voor het geval een wedstrijd op een gelijkspel zou uitlopen.

Veel waardevoller zijn medailles met een geschiedenis. Zo leverde het exemplaar dat Jesse Owens op de Spelen in 1936 won 1,25 miljoen dollar op toen het in 2013 werd geveild. De zwarte Owens won daar in het bijzijn van Adolf Hitler de 100, 200, 4 x 100 meter en het verspringen. Zijn verhaal was recent in de bioscopen te zien in de film Race van John Hopkins.

De enige Nederlandse Olympische medaille die ooit is geveild, is die van Anna Polak. Zij deed in 1928 mee aan de Zomerspelen in Amsterdam. Ze behoorde met haar turnploeg bij de eerste Nederlandse vrouwelijke olympische kampioenen. In 1943 overleed ze in vernietigingskamp Sobibór. Haar medaille werd in 2012 geveild voor 5.500 euro.

De Nederlandse roeier Diederik Simon heeft in 2005 zijn gouden medaille uit Atlanta gepoogd te veilen ten behoeve van roeivereniging Nereus. Niemand was echter bereid om het openingsbod te bieden. Judoka Anton Geesink verkocht ooit al zijn prijzen om de bouw van een school in Brazilië te bekostigen, behalve zijn olympische. 'Die bied je niet zo maar te koop aan', liet hij in 1998 weten aan NRC Handelsblad.

Sponsors

Voor de sporttop zijn uiteindelijk de sponsordeals nog het meest lucratief. Dafne Schippers staat sinds 2012 onder contract bij Nike, dit is nog van voor haar grote succes op het WK atletiek vorig jaar. De naar verluid 'bescheiden deal' met het sportmerk loopt na de Spelen in Rio af, wat haar een goede onderhandelingspositie heeft. De sportster, die daarnaast onder contract staat bij AA, Gazelle, de NS en Nuon, heeft twee zakelijk managers die haar belangen behartigen.

De Olympische grootverdiener is vermoedelijk de Amerikaanse zwemmer Michael Phelps. Hij won op de Spelen vijf gouden medailles en één zilveren. De ongeveer 125 duizend euro die hij daarom als prestatiebonus krijgt, lijkt wisselgeld bij zijn geschatte vermogen van 50 miljoen euro. Dit dankt hij voornamelijk aan zijn sponsors, waaronder Speedo, Visa, Omega, Louis Vuitton en nog een tiental andere bedrijven.

Grote Dafne Schippers-posters van Nike in Den Haag. Beeld Guus Dubbelman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden