Letterknechten verslaan Kleine

De diskwalificatie van Piet Kleine bij de Elfstedentocht, staat in geen verhouding tot zijn vergrijp, meent Jan Dirk Snel. De beslissing kan toetsing aan de algemene rechtspraktijk niet doorstaan....

JAN DIRK SNEL

PIET KLEINE schaatst als eerste Hindeloopen binnen, en ziet het hokje van de stempelcontrole niet. Ook René Ruitenberg en enkele anderen rijden er aan voorbij. Hun eigen schuld? Wie de televisiebeelden gezien heeft, zal dat niet gauw zeggen. Het hokje was voor de rijders bijna onzichtbaar verdwenen in de haag van toeschouwers. Ze kwamen vanuit het donker, en werden verblind door het licht van de tv-camera's. Logisch dus dat ze vooral strak naar het ijs voor zich keken. Niemand zal denken dat ze met opzet het hokje rechts lieten liggen.

Maar bij de prijsuitreiking aan het eind van de middag bleek dat Piet Kleine - die als vijfde binnenkwam -, René Ruitenberg en enkele anderen gediskwalificeerd waren vanwege dat ene ontbrekende stempeltje. De toelichting van de wedstrijdleiding was simpel: regel is regel.

Als de toedracht van het geval werkelijk zo simpel is, had wedstrijdleider Gerrit van den Ham daar ook eerder mededelingen over kunnen doen. Hij had daarbij nog niet eens een naam hoeven te noemen. Piet Kleine had nog in Hindeloopen - of anders bij de volgende doorkomst in Workum - ingelicht moeten zijn. Nu heeft de wedstrijdleiding hem willens en wetens met valse hoop laten doorrijden.

Het beroep van de organisatie op de regels deugt niet. Een reglement dat geen uitzonderingen, geen mogelijkheid tot afweging kent, deugt op zich al niet. Maar ook dan gaat een beroep op de stelling 'regel is regel' niet op.

Een vergelijking met het gewone Nederlandse recht maakt dat duidelijk. Daarin wordt immers ook niet alleen maar op de pure wetstekst afgegaan. Juristen vragen niet alleen wat er letterlijk in een wet staat, maar ook: wat is de achtergrond van deze wet? Wat is de subjectieve bedoeling? Wat het objectieve doel? De wetstekst vormt daarbij slechts een deel van het recht. Er is ook ongeschreven recht.

Als men de beslissing om Kleine te diskwalificeren toetst aan het redelijkheidsbeginsel, blijft er niets van over. Voor overheidshandelen geldt bijvoorbeeld, dat de nadelige gevolgen van een besluit niet onevenredig mogen zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen (artikel 3:4, lid 2, van de Algemene Wet Bestuursrecht).

Welnu: het afstempelen dient voor wedstrijdrijders alleen maar een folkloristisch doel. De rijders dragen nummers. Men kan zo registreren dat ze ergens langsgekomen zijn. Een reëel controlemiddel, zoals bij de tourrijders, is het dus niet.

'Wij voeren een zeer strikt en strak beleid', betoogde voorzitter Kroes. Ook bij de tijdlimiet geldt een strakke norm. Iemand die een minuut te laat arriveert, krijgt ook geen kruisje. Maar dit is een vooraf te kennen, objectieve norm, die niet vergeleken kan worden met de begrijpelijke vergissing van Kleine.

Als Kleine voordeel getrokken had uit zijn fout, dan was een sanctie begrijpelijk geweest. Maar nu was het effect op de wedstrijd nihil. De sanctie diende geen enkel doel.

De organisatie had beter kunnen concluderen, dat ze - onbedoeld natuurlijk - gefaald had in het duidelijk markeren van de stempelpost.

Van den Ham vertelde op de televisie dat hij dat reglement zelf gemaakt had. Een onpartijdige rechter kan men hem dus zeker niet noemen. Dat is niet erg, maar dan hoort er wel een onafhankelijk beroepsorgaan te zijn. De opsteller en uitvoerder mag nooit het laatste woord hebben.

De directeur van het Eerste Friese Schaatsmuseum in - uitgerekend - Hindeloopen vertelde zaterdagavond in het radioprogramma 'Met het oog op morgen' dat hij graag de stempelkaart van Piet Kleine zou tentoonstellen. Hopelijk kan hij daar dan binnenkort de brief naast leggen, waarin de wedstrijdleiding de diskwalificatie ongedaan maakt. Piet Kleine verdient de eer die hem toekomt.

Jan Dirk Snel is publicist.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden