Leko lijkt oude belofte in te lossen

In 1992 voorspelde Peter Leko in Wijk aan Zee dat hij de mars naar de top van de wereld in acht jaar zou voltooien....

In de jaren erna leken de cynici gelijk te krijgen. Leko ontwikkelde zich tot een sterk grootmeester maar in zijn spel ontbrak de doortastendheid die de ware topspeler kenmerkt. The equalizer werd hij door zijn collega's genoemd als hij in een toernooi weer eens te vaak en te snel genoegen had genomen met remises. Leko leek de weg te volgen die eerder was bewandeld door zijn landgenoten Ribli en Adorjan.

Maar de laatste tijd is veel veranderd. Afgezien van een teleurstellend vroege uitschakeling op het WK in Las Vegas was 1999 een uitzonderlijk goed jaar voor Leko. Hij won met indrukwekkend spel het elitetoernooi in Dortmund vóór Kramnik en Anand en bij het Europees landenkampioenschap in Batumi overtuigde hij aan het eerste bord van het Hongaarse team met een score van 6 uit 9. Op de wereldranglijst van 1 januari steeg hij naar de zesde plaats.

Ook in het nieuwe jaar is Leko sterk begonnen door in een tweekamp in Boedapest Alexander Khalifman met 4,5-1,5 te verslaan. De FIDE-wereldkampioen kwam er niet aan te pas. Hij verloor driemaal met zwart en slechts in één witpartij lukte het hem zijn tegenstander in moeilijkheden te brengen. Leko's zege is alom met gepast ontzag ontvangen. Voor sommigen is hij zelfs de aangewezen man om het Kasparov in Wijk aan Zee lastig te maken.

Leko's drie overwinningen op Khalifman waren van hoog niveau. Zijn manoeuvres in de vierde partij roepen herinneringen op aan het spel van Karpov in diens beste tijd.

Leko - Khalifman

Vierde matchpartij

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. Lc1-g5 d5xe4 5. Pc3xe4 Lf8-e7 6. Lg5xf6 Le7xf6 7. Pg1-f3 0-0 8. Lf1-c4 Pb8-c6 9. c2-c3 e6-e5 10. d4-d5 Pc6-b8 11. Dd1-e2

Alleen zo mag wit op voordeel hopen. Na 11. 0-0 Lg4 heeft zwart geen problemen.

11 ... Lc8-f5 12. 0-0-0 Pb8-d7 13. Pe4-g3 Lf5-g6 14. Lc4-d3!

Een nieuwe zet die de kern van de stelling raakt: wit krijgt controle over de witte velden. In een recente partij Bologan - Goerevitsj bereikte wit niets met 14. h4 e4 15. Pxe4 Te8 16. Pxf6+ Dxf6 17. Dd2 Pb6 18. Lb3 Df5 19. Lc2 Dxc2+ 20. Dxc2 Lxc2 21. Kxc2 Tad8.

14 ... Lg6xd3 15. De2xd3 Pd7-c5 16. Dd3-e3 b7-b6 17. h2-h4 Tf8-e8 18. Pg3-e4!

Zie diagram 1

Blokkade van de e-pion.

18 ... Pc5xe4 19. De3xe4 g7-g6 20. g2-g4 Lf6-g7 21. h4-h5

Verzekert de opening van de h-lijn. Ondenkbaar is immers 21 ... g5?? waarna wit volledige controle heeft over de velden e4 en f5.

21 ... Dd8-f6 22. h5xg6 h7xg6 23. Pf3-d2

Op weg naar veld e4, de bron van al het goede. Zwart mag niet op f2 nemen, na 23 ... Dxf2 24. Tdf1 Dc5 25. Df3 De7 26. Pe4 is wits aanval te sterk.

23 ... c7-c6 24. d5xc6 Ta8-c8 25. f2-f3 Tc8xc6

Ook het eindspel na 25 ... Dxc6 26. Dxc6 Txc6 27. Pe4 ziet er slecht uit voor zwart.

26. De4-e2 Df6-e6

Na deze zet bood Khalifman remise aan. Uiteraard weigerde Leko resoluut.

27. Kc1-b1 e5-e4

Om enige activiteit voor zijn stukken te krijgen. Na andere zetten gaat zwart ten onder aan een simpel plan: Pd2-e4, g4-g5 en triplering van de zware stukken op de h-lijn.

28. De2xe4 De6-c8 29. De4-d3 Te8-d8 30. Dd3-e2 Tc6-e6 31. Pd2-e4 Td8xd1+

Niet 31 ... f5 32. Txd8+ Dxd8 33. Dc4 en wit wint.

32. De2xd1 Dc8-c6 33. Dd1-d3 a7-a5 34. Th1-d1 Lg7-e5 35. Dd3-e3 Dc6-c7 36. Td1-d5 Le5-g7 37. De3-d3 Te6-e8 38. Td5-d7 Dc7-e5 39. a2-a4 Te8-f8 40. Dd3-d5 De5-f4 41. Pe4-d6 Lg7-e5 42. Pd6-c4 Le5-c7 43. Dd5-c6 Lc7-d8 44. Td7-b7 Kg8-g7 45. Pc4xb6 Ld8xb6 46. Tb7xb6 Tf8-d8 47. Tb6-a6 Df4-d2 48. Dc6-e4 Td8-d5 49. Ta6-a7 g6-g5 50. Kb1-a2 Td5-c5 51. De4-d4+ Dd2xd4 52. c3xd4 Tc5-d5 53. Ka2-b3 ...

Zwart geeft het op.

Leko - Khalifman

Zesde matchpartij

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 Pg8-f6 5. 0-0 Pf6xe4 6. d2-d4 b7-b5 7. La4-b3 d7-d5 8. d4xe5 Lc8-e6 9. Pb1-d2 Pe4-c5 10. c2-c3 Lf8-e7 11. Lb3-c2 d5-d4 12. c3xd4

Vele malen eerder gespeeld maar niet door iemand die de stelling zo goed begreep als Leko.

12 ... Pc6xd4 13. Pf3xd4 Dd8xd4 14. Pd2-f3 Dd4xd1 15. Tf1xd1 Le6-g4 16. Lc1-e3 0-0 17. h2-h3! Lg4xf3 18. g2xf3 Tf8-d8 19. f3-f4 g7-g6 20. Kg1-g2

Zie diagram 2

20 ... Pc5-a4

Het is gemakkelijk deze zet te veroordelen maar zwart stond al bijzonder slecht. Wits machtige loperpaar beheerst het bord.

21. Td1xd8+ Ta8xd8 22. Lc2xa4 b5xa4 23. Ta1-c1 c7-c5 24. Tc1-c4

Natuurlijk niet 24. Lxc5 Lxc5 25. Txc5 Td2 en zwart ontsnapt met remise.

24 ... a4-a3 25. b2-b3

Daarmee staat wits zege vast. Vroeg of laat zal de pion op a3 verloren gaan.

25 ... Kg8-f8 26. Kg2-f3 Kf8-e8 27. Kf3-e4 Td8-d1 28. Tc4-c1 f7-f5+ 29. e5xf6ep Td1xc1 30. Le3xc1 Le7xf6 31. Lc1xa3 Lf6-d4 32. f2-f3 Ke8-d7 33. Ke4-d5 Ld4-e3 34. f4-f5 g6xf5 35. La3xc5 Le3-f4 36. b3-b4 Lf4-d2 37. Lc5-d6 Ld2-c1 38. a2-a4 Lc1-a3 39. Ld6-c5 La3-b2 40. Lc5-d4 Lb2-a3 41. b4-b5 a6xb5 42. a4xb5 La3-e7 43. b5-b6 ...

Zwart geeft op.

Alleen in de derde partij kwam Leko in groot gevaar. Na een gehaaide verdediging wist hij af te wikkelen naar een eindspel met een kwaliteit minder:

Zie diagram 3

Het is bekend dat wit deze stelling niet kan winnen maar de verdediging vergt nauwkeurigheid:

47. h4-h5 g6xh5 48. Kf4-g3 h7-h6 49. g5-g6 Lf8-a3 50. Kg3-h4 La3-c1 51. Kh4xh5 Lc1-g5 52. Kh5-g4 Lg5-c1 53. Kg4-f5 Lc1-g5 54. Kf5-e6 Lg5-h4 55. Td7-h7 Lh4-g5 56. g6-g7!

Zie diagram 4

Een geniepige laatste poging. Alleen met de volgende twee zetten kan zwart zich redden.

56 ... h6-h5! 57. Th7xh5 Lg5-f6!

Want na 59. Kxf6 staat zwart pat.

58. Th5-h3 Lf6xg7 59. Ke6-e7 Lg7-b2 60. Th3-b3 Lb2-d4 61. Tb3-d3 Ld4-b2 62. Td3-g3+ Kg8-h7 63. Ke7-e6 Kh7-h6

Nu kan zwart niets meer gebeuren. Khalifman gaf remise bij de 72ste zet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden