NieuwsGravelrijden

Laurens ten Dam is gek van gravelrijden: een hele dag rossen over karrespoor en grindweg

De sfeer in het gravelrijden is veel losser en dat was precies wat wielrenner Laurens ten Dam na zijn loopbaan zocht. Nu probeert hij iedereen aan te steken met zijn enthousiasme.

Laurens ten Dam op een gravelpad bij Schermerhorn.Beeld Klaas Jan van der Weij

Laurens ten Dam, recentelijk afgezwaaid wielerprof, had ’m op 30 mei maar wat graag voor het eerst gereden, de Dirty Kanza, een wedstrijd vanuit Emporia, Kansas, Verenigde Staten. Die voert maar liefst 324 kilometer over stenige weggetjes, karresporen en door beekjes van de Flint Hills. Op de oneindige prairie bieden alleen de watertorens van kleine plaatsjes houvast aan de horizon. Maar het evenement is geschrapt, met 4.000 deelnemers is de kans op virusbesmetting te groot.

Thuisblijven was geen optie. Op zijn podcast Live Slow Ride Fast presenteerde Ten Dam een alternatief, de Dirty Kanzelled. Vandaag zakken zijn banden weg in zanderige paadjes in de Noord-Hollandse duinen. Ze knerpen op gruizige weggetjes in ’t Gooi. Ze stuiteren op knobbelig weiland in de polder. Honderden deelnemers, onder wie profs als Wout Van Aert, Niki Terpstra, Anna van der Breggen en Amy Pieters, hebben zich aangesloten door in eigen omgeving ook op pad te gaan.

Navolging

Om 6.00 uur zijn ze vertrokken. De meeste trajecten, uitgezet op routeplanner Komoot, liggen in Nederland, België en Luxemburg, maar het initiatief kreeg navolging in onder meer Australië, Oeganda en Singapore. Zie het niet als surrogaat, beklemtoont Ten Dam. ‘Zoiets als de Dirty Kanza is natuurlijk the real thing. Maar vergis je niet: je komt ook hier op plekken waarvan je niet wist dat ze bestonden. Van de 320 kilometer die we vandaag rijden is 100 kilometer onverhard. Centraler in Nederland is zelfs het dubbele haalbaar.’

Het past in het profiel van Ten Dam als warm pleitbezorger van een opkomend fenomeen in het wielrennen, het gravelbiken, een dag offroad rossen, niet zelden bekroond met een gezamenlijk biertje en zakken chips. Hij organiseerde al twee keer de LTD Gravel Raid, in de Eifel, een evenement van een weekeinde. In plaats van Snelle Jelles en Ligakoeken liggen onderweg pannekoeken en bacon met eieren klaar. Na afloop is er ‘vooral geen hersteldrank’. Er is een band op zaterdagavond en op zondag vormt de hangover-ride het slotakkoord. Hij had voor dit jaar gelijksoortige plannen in Zuid-Limburg. ‘Het is, zoals een Belgische journalist het eens noemde, Rock Werchter meets de Ronde van Vlaanderen.’

Ten Dam: ‘Het gravelbiken brengt me terug naar het fietsen van pakweg 15 jaar geleden. Je bent weer eigen baas, je hebt niks te maken met trainers en coaches. Je bent vrij, er is meer lol, meer feest. Het is een gemeenschap. Dat gevoel is in het profpeloton wat verloren geraakt.’

Laurens ten Dam (links) samen met vriend Dennis Bruin op het Haviksdijkje, een gravelpad bij Schermerhorn.Beeld Klaas Jan van der Weij

Hij maakte er kennis mee toen hij in 2016 enige tijd in Californië woonde. Ter voorbereiding op het nieuwe seizoen zocht hij naar competitie, maar wegwedstrijden waren voor een renner uit de World Tour taboe. Zijn manager attendeerde hem op een serie races in het veld, de Grasshoppers. ‘Daar stond ik, tussen hipsters en huisvrouwen. In de eerste wedstrijd begon iedereen ineens te sprinten, ik snapte niet waarom. Het bleek dat we over een hek moesten klimmen.’ Hij eindigde als vierde, achter mountainbiker en drievoudig olympiër Geoff Kabush en oud-profs Levi Leipheimer en winnaar Ted King. ‘De zon scheen, het bier smaakte goed, ik was meteen verslaafd.’

Later ondervond hij de kameraadschap onder gravelgrinders. In de Tainthammer, bij Gustine, verscheen hij met een wegfiets aan de start. Het had geregend, de modder zette zich meteen vast tussen wielen en frame, hij kwam niet meer vooruit. De organisator stapte uit zijn pick-up en verwijderde de smurrie eigenhandig met zijn shirt. Verderop doopte Ten Dam zijn fiets in een rivier om ’m weer helemaal schoon te krijgen. De anderen wachtten hem op. Daarna piepte en kraakte het mechaniek. Een van zijn medevluchters bood hem kettingolie aan. Het resultaat: Ten Dam won. ‘Het mooie was: niemand was boos.’

Een baas

Onderschat het prestige van de races niet, zegt hij. ‘Zo’n Dirty Kanza telt zwaar. De winnares van vorig jaar, Amity Rockwell, was een barista uit Oakland. Nu is ze fullprof in Santa Barbara. De winnaar bij de mannen, Colin Strickland, is echt een baas. Hij finishte binnen tien uur, dat is 32 gemiddeld, en er zitten 3.400 hoogtemeters in. Wat ook zo prachtig is: de winnaars staan te klappen voor de laatste deelnemer die om 2 uur ’s nachts binnenkomt.’

Ten Dam merkte aan de reacties op zijn Dirty Kanzelled dat wielrenners popelen om weer evenementen deel te nemen, ook al is het devies hooguit in een koppel te rijden. ‘Het zijn net koeien die weer de wei in mogen.’ Dat ze hier en daar op plekken zullen verschijnen waar natuurvorsers zich veilig wanen, is onvermijdelijk. ‘Het is een deel van het avontuur. Ik weet wel zeker dat iedereen de overlast tot het minimum zal beperken.’

Dikkere banden

De gravelbike onderscheidt zich van de racefiets vooral door de dikkere banden, tot aan 47 millimeter toe. Het frame is enkele centimeters langer, om de stabiliteit te vergroten. De voorvork staat wat meer onderuit. Er zijn extra bevestigingspunten voor bidonhouders. Sommige modellen hebben een klepje dat toegang biedt aan een holle ruimte in een framebuis. Daarin passen repen, een regenjack, een reparatiesetje en een pompje. Het stuur loopt aan de uiteinden breder uit. Dat geeft meer controle. De montage van een opzetstuk om platter te kunnen liggen, is voer voor discussie. Sommigen menen dat het not done is. Renners dragen shirts met opdruk Aero What ?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden