NieuwsDonatie Michael Jordan

Lang was Michael Jordan niet betrokken genoeg, tot nu: megadonatie van 100 miljoen dollar voor strijd tegen racisme

Jarenlang toonde basketballegende Michael Jordan volgens critici een gebrek aan maatschappelijke betrokkenheid. Met een megadonatie voor de strijd tegen racisme nam hij afstand van zijn reputatie.

Michael Jordan in actie met de Chicago Bulls tegen The Utah Jazz in 1997. Beeld NBAE via Getty Images

Het bericht was kort en ingetogen, maar de boodschap dreunde na als een voltreffer in de slotzoemer: met een donatie van honderd miljoen dollar, verspreid over de komende tien jaar, meldde basketballegende Michael Jordan zich afgelopen weekend aan de frontlinie in de strijd tegen institutioneel racisme en politiegeweld in de Verenigde Staten, aangewakkerd door de gewelddadige dood van George Floyd. In een gezamenlijke verklaring beloofden het icoon en zijn sportmerk Jordan Brand het bedrag te besteden aan organisaties die zich inzetten voor raciale gelijkheid, sociale gerechtigheid en toegang tot educatie. ‘We omarmen onze verantwoordelijkheid.’

Lange tijd had Jordan die juist ontlopen, zo klonk het zeldzame punt van kritiek op de loopbaan van de zesvoudig kampioen. Als bekendste zwarte sporter ter wereld, weigerde de man uit North Carolina zich aan politieke en maatschappelijke vraagstukken te wagen. ‘Ook Republikeinen kopen gympen’, luidde de uitspraak die hem sinds 1995 blijft achtervolgen. Jordan zou het op grappende wijze hebben gezegd tegen een vriend, bekende hij in de onlangs uitgebrachte documentaire The Last Dance, maar velen zagen een kern van waarheid. ‘Hij koos commercie boven geweten’, oordeelde topscorer aller tijden Kareem Abdul-Jabbar in 2015. ‘Daar moet hij mee leven.’

Het werd Jordan met name verweten dat hij in 1990 geen partij koos bij de Senaatsverkiezingen van zijn thuisstaat North Carolina. Daar nam de zwarte Democraat Harvey Gantt het op tegen Republikein Jesse Helms, een openlijke racist die de Civil Rights Act van 1964, een historische anti-discriminatiewet, een ‘gevaarlijk document’ noemde. Jordan, op dat moment 27 jaar oud en nog niet het globale uithangbord dat hij zou worden, wilde zich niet publiekelijk binden aan iemand die hij niet kende. ‘Je zou willen dat hij daar meer had gedaan’, sprak Barack Obama in The Last Dance.

Nee, hij was geen Muhammad Ali, erkende Jordan in de documentaire. ‘Ik zag mezelf nooit als een activist,’ klonk het verweer. ‘Ik was geen politicus, richtte me op mijn sport. Was dat egoïstisch? Waarschijnlijk. Maar dat was mijn benadering.’

Jordans imago was er een zonder rafelranden. De basketballer was de ideale schoonzoon die in elk Amerikaans huishouden aan de keukentafel kon aanschuiven. Links, rechts, zwart en wit liep met hem weg. Voor bedrijven was de charismatische sterspeler een perfect gezicht voor reclamecampagnes. Veruit het grootste deel van zijn fortuin verdiende Jordan door commerciële nevenactiviteiten.

Door zijn succes met Jordan Brand, de schoenen- en kledinglijn die hij in 1997 startte onder de paraplu van Nike, werd hij in 2014 de eerste basketbalmiljardair in de geschiedenis van de sport. Volgens het financiële tijdschrift Forbes heeft de zakenman, tevens eigenaar van NBA-team Charlotte Hornets, momenteel een vermogen van 2,1 miljard dollar. Jaarlijks verdient hij vier keer zoveel aan zijn samenwerking met Nike als LeBron James, de huidige grootverdiener onder actieve basketballers.

Michael Jordan neemt in het Witte Huis de Medal of Freedom in ontvangst van Barack Obama, op 22 november 2016. Beeld Chip Somodevilla / Getty Images

De donatie van honderd miljoen is opzienbarend maar komt niet uit de lucht vallen. Sinds zijn basketbalpensioen gebruikt Jordan zijn imperium voor het steunen van goede doelen. Hij spekte de campagnekas van verschillende Democratische politici, onder wie Barack Obama in 2012. De afgelopen jaren zette de 57-jarige Amerikaan voorzichtige stappen richting een publieke rol in het maatschappelijk debat. In 2014 veroordeelde hij Donald Sterling, toenmalig eigenaar van de Los Angeles Clippers, om diens racistische uitspraken. In 2016 doneerde hij een miljoen dollar aan een organisatie die de relatie tussen politie en de zwarte gemeenschap bevorderde. ‘Ik kan me niet meer stil houden’, verklaarde hij destijds na een nieuwe golf politiegeweld.

In 2017 sprak Jordan zijn steun uit aan een jonge generatie zwarte sporters die op dat moment overhoop lag met Donald Trump. De Amerikaanse president leverde kritiek op knielende footballspelers en ruziede met basketbalkampioen Golden State Warriors over een bezoek aan het Witte Huis. ‘Ik sta achter LJ’, zei Jordan over LeBron James, die Trump een ‘bum’ (vrij vertaald: waardeloos figuur) had genoemd. ‘I like MJ’, sprak de president via Twitter zijn voorkeur uit voor Jordan, in een bericht waarin hij James dom noemde. Voor Jordan, een zakenman die opereert op een markt waar zwarte cultuur toonaangevend is, was het nauwelijks een aanbeveling.

Zoals Jordan als basketballer een voorbeeld was voor de huidige generatie spelers, inspireerde die hem andersom wellicht tot het aannemen van een actievere rol in de strijd tegen racisme. De afgelopen twee weken lopen jonge zwarte atleten voorop in protestmarsen en uiten ze hun onvrede op sociale media. In de NBA kennen basketballers een progressieve werkgever die activisme van haar spelers aanmoedigt. Sponsoren zoals Nike omarmen de idealen van hun dribbelende reclamezuilen, die aansluiten bij jongeren die gympen kopen. Als eigenaar van zijn schoenenmerk en de enige Afro-Amerikaanse teambaas in de NBA bevindt Jordan zich in een unieke positie om zich uit te spreken. ‘Black lives matter’, las de motivatie van zijn donatie. ‘Dat is geen controversiële boodschap.’

Hamilton: breek alle standbeelden van slavenhandelaren af

Lewis Hamilton roert zich steeds heftiger in de strijd tegen racisme. De Britse wereldkampioen in de Formule 1 heeft regeringen over de hele wereld opgeroepen alle standbeelden van mensen met racistische achtergronden af te breken.

Hamilton deed zijn oproep op Instagram bij een foto van een demonstratie tegen racisme in Bristol. De actievoerders trokken zondag het beeld van Edward Colston van hun sokkel en smeten het in het water. Colston was een zeventiende-eeuwse zakenman en politicus die een groot deel van zijn vermogen verdiende met de slavenhandel. “Ons land eerde een man die Afrikaanse slaven verkocht! Alle standbeelden van racistische mannen die geld verdienden door een mens te verkopen, moeten worden gesloopt”, schreef Hamilton.

Hamlton was ook een van de sportberoemdheden die zich meteen uitte na de gewelddadige dood van de zwarte Amerikaan George Floyd. Hij bekritiseerde zijn collega’s in de Formule 1, die zich stil hielden bij de protesten tegen racisme en beschreef de autosport als een door blanken gedomineerde sport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden