De Zestien

'Lang leve de Nieuwe Hollandse School (ook al is die niet Heel Nieuw)'

Volgens @simongleave zijn er meer overeenkomsten dan verschillen tussen het Nederlands elftal van nu en de elftallen van '74, '78, '88 en '98.

Het Nederlands elftal voorafgaand aan de wedstrijd Nederland-Chili. Beeld anp
Het Nederlands elftal voorafgaand aan de wedstrijd Nederland-Chili.Beeld anp

In mijn moederland Engeland houden we van voetbal en we spelen om te winnen, ook al gaat dat laatste ons zoals bekend niet zo goed af.

Hier, in Nederland, is de cultuur een tikje anders. Dat ontdekte ik toen ik hier in 2000 kwam wonen. Het bleek niet alleen om winnen te gaan, gek genoeg - want winnen was ook hier een probleem. Het ging ook nog eens over winnen met stijl. Dat leek me een typisch geval van de zaak onnodig compliceren. Maar Nederland gunde zichzelf maar één manier om te winnen: via de zogenoemde 'Hollandse School', met 4-3-3 als enige correcte speelwijze.

Van deze opvattingen had ik geen weet. Ik herinnerde met het WK van 1974 goed, net als de latere Oranjes van 1978, 1988 en 1998. Van die ploegen genoot ik al voor mijn verhuizing naar Nederland. Niet vanwege de 'Hollandse School', want ik had geen idee wat dat was. Maar vanwege de flexibiliteit waarover die ploegen beschikten. Dat was volgens mij het gemeenschappelijke kenmerk van die jaargangen; de Hollandse School zoals ik die zag. En op dit WK zien we eigenlijk een logisch vervolg op de School met nog steeds fantasie (via Robben), fantastische goals (zoals ook in het verleden), spelers die op verschillende posities spelen en ook nog eens resultaat.

Ik heb misschien daarom wat meer moeite om te begrijpen wat de critici van het Nederlands elftal bedoelen. Ze zeggen dat er geen fantasie meer is, geen aanvallend vermogen, geen spelplezier bij de spelers. Maar waarom laat dat fantasieloze, verdedigende en vreugderemmende elftal dan zulke opgewekte cijfers zien?

Minstens 30 schoten op doel
Op dit WK is Nederland een van slechts 5 landen met minstens 30 schoten op doel; een van 5 met meer dan 20 schoten op doel van binnen de zestien; het land met de meeste goals (12); en ook nog eens het land van memorabele doelpunten zoals die van Robin van Persie en Arjen Robben tegen Spanje. (Probeert u zich een goal van de zogenaamde nieuwe Nederlanders - Duitsland - voor de geest te halen.) Van Persies goal hoort bij de lijst van klassieke doelpunten van Nederland op WK's met de briljante goals van Johan Cruijff (1974), Arie Haan (1978) en Dennis Bergkamp (1998). Kinderen - ook mijn kinderen - proberen de zweefduik van Van Persie na te doen. Robin van Persie en Nederland anno 2014 - nu al onderdeel van het internationale WK-erfgoed.

Het flexibele systeem onder Van Gaal is eigenlijk de perfecte balans tussen aanvallen en verdedigen en haalt het maximale uit een spelersgroep die, Robben en Van Persie uitgezonderd, misschien niet de beste Nederlandse generatie ooit is. (Maar wie weet waar spelers als Stefan de Vrij, Daryl Janmaat en Daley Blind hun carrières vervolgen en hoe we dan tegen hen aankijken.) Deze flexibiliteit, die volgens mij perfect aansluit bij andere flexibele systemen zoals het totaalvoetbal van de jaren zeventig, wordt eigenlijk heel goed op een simpele manier zichtbaar in de Wave visualisaties van Infostrada Sports.

Deze grafische weergaven van wedstrijden laten aan de hand van de aanvallende productie van beide ploegen - denk aan schoten, corners, vrije trappen enz - de fluctuaties van een wedstrijd zien.

Spanje (rood) tegen Nederland (blauw) Beeld Infostrada
Spanje (rood) tegen Nederland (blauw)Beeld Infostrada

Tegen Spanje heeft Nederland vrij veel weggegeven, voordat het zelf scoorde. Zonder een briljante redding van Jasper Cillessen net voor Robin van Persies ongelooflijke doelpunt, had Nederland met 2-0 achter gestaan en was de wedstrijd was waarschijnlijk gespeeld. Tegen Australië laat de Wave een vergelijkbaar beeld zien: vrij veel Australische golven/oppervlak en een vrij matige defensieve prestatie.

Tenminste, als je dat vergelijkt met de wedstrijden tegen Chili en Mexico. Zie hoe vlak en plat en saai en suf de aanvallende prestaties van die landen eigenlijk zijn.

Nederland (oranje) tegen Chili (wit) Beeld Infostrada
Nederland (oranje) tegen Chili (wit)Beeld Infostrada
Nederland (oranje) tegen Mexico (groen) Beeld Infostrada
Nederland (oranje) tegen Mexico (groen)Beeld Infostrada

In 180 minuten voetbal zijn de twee tegenstanders van Nederland samen tot slechts één grote kans gekomen, een vrije kopkans van Chili's (en Twentes) Felipe Gutierrez uit een corner in de 23ste minuut. Dat was ook nog eens een achterwaartse kopbal en dan staat Gutierrez ook niet bekend als kopper - hij miste dan ook doel. Voor Mexico scoorde Giovani Dos Santos uit een afstandsschot. Die bal kan erin gaan. Maar meestal gebeurt dat niet. De critici zeggen nu wel dat Nederland pas na die 1-0 goed begon te voetballen, maar 1. voor de 1-0 was het solide en 2. Nederland kon ook meer aanvallen omdat Mexico dat toestond.

Flexibele tactiek - Kuyt en Blind in minstens drie verschillende posities op het veld; twee aanvallers of met Memphis Depay erbij drie aanvallers - en gouden wissels die leidden tot winnende doelpunten in drie wedstrijden: dit soort dingen passen goed in de Nederlandse traditie zoals ik die ken.

De Hollandse School was altijd al flexibel, maar is in de beeldvorming iets stars en simpels geworden: balbezit en 4-3-3. De critici moeten beseffen dat de manier waarop Nederland nu speelt prima past in de traditie. In 1988 speelde de hogepriester van de Hollandse School, Rinus Michels, een flexibele 4-4-2. In de jaren zeventig speelde diezelfde Michels een systeem dat misschien 4-3-3 genoemd kan worden, maar waar de spelers voortdurend elkaars posities overnamen. En nu is er evenveel fantasie, evenveel flexibiliteit, evenveel kansen en evenveel mooie doelpunten.

Lang leve de Nieuwe Hollandse School (ook al is die niet Heel Nieuw)!

Meer informatie over de Infostrada Wave en hoe het werkt staat hier.

Simon Gleave (@simongleave) is hoofd analyse bij Infostrada Sports

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden