SPORT

Landjepik om de voetbaltroon

Michael van Praag, verzoener en verbinder, neemt het op tegen de Godfather van het voetbal, Sepp Blatter. 'Ik weet dat er in de wereld nogal wat aversie bestaat tegen groot en rijk.'

Beeld -

De spectaculairste actie in de wereld van het voetbalbesturen zou zijn: breken met de FIFA, als UEFA zijnde. Rigoureus. Michael van Praag heeft het weleens geopperd, om uit de door corruptie verrotte en door plucheplakken vermolmde wereld van de FIFA te stappen, maar sinds hij zich deze week kandidaat stelde voor het voorzitterschap van de wereldbond, is hij voorzichtiger: 'Dat is niet realistisch.' Hij is weer de diplomaat.

Minder spectaculair dan de revolutie prediken is keihard werken, wetende dat in een wereld van 209 landen elke natie één stem heeft. Brazilië is net zo belangrijk als Vanuatu. Van Praag is veroordeeld tot landjepik. Stukjes Afrika veroveren, Azië, Oceanië, Zuid-Amerika.

De KNVB-campagneploeg komt maandag bijeen en later in de week praat het bondsbestuur over de financiering. In het land van de koopman zal de discussie oplaaien. Een kansrijke lobby in de politiek duurt een jaar of twee, zeggen kenners. Van Praag heeft, net als de Portugese oud-voetballer Luis Figo, bijna vier maanden, tot de verkiezing op 29 mei. Het zullen maanden zijn van dynamiek, van een charmeoffensief, van spektakel en spontaniteit.

Zo meldt Atto Mensah zich, de Amsterdammer die in tijden van ebola een blauwe maandag bondscoach was van Sierra Leone. Hij wil Van Praag ondersteunen bij de verovering van Afrika. En Fabian Koning uit Santpoort-Zuid, die sinds 2007 gespecialiseerd is in het thema beleggen in Afrika, voelde al opwellende Blatter-haat na het lezen van het boek Vals Spel van journalist Andrew Jennings. 'De kandidatuur van de heer Michael van Praag heeft mij als wereldburger en voetballiefhebber zeer verheugd.'

Afrika veroveren

Koning schrijft een ambitieus plan dat het inschakelen van alle typen ambassadeurs betreft, van bedrijven en ngo's tot voetballers als Kalou, Serero, Bony en Babangida. Koning spreekt perfect Frans en is kenner van Afrika, het continent waar winst te behalen valt. Hij wil helpen. De afgehaakte kandidaat Mino Raiola wil bevriende landen als Italië en Brazilië bewerken.

Vertel Van Praag hoe moeilijk het is om Afrika te veroveren op Sepp Blatter. Hij zegt: 'In Afrika heerst fractiediscipline. Een van de voorzitters zei me een half jaar geleden: Blatter zit er al heel lang, het moet anders bij de FIFA, wij vinden dat hij moet aftreden. Maar ja, ik stem wel op hem. Blatter zette het Goal-project op. Iedere bond kan daar tot maximaal 350 duizend dollar per jaar een beroep op doen. In Afrika is hij een held.'

Nog voordat Van Praag zich kandidaat stelde, raadpleegde hij zijn vrienden. 'Ik heb de steun van Ruud Gullit. Johan Cruijff is op vakantie in Afrika. Ik heb zijn huishoudster gesproken, maar ik zal hem zeker bellen. En van Truus van Gaal heb ik een bericht gekregen, dat zij en Louis me steunen. Dat begrijp ik, want Louis is een van mijn grootste vrienden.'

Dat is mooi en fijn, maar niet genoeg. In mei 2010 kwamen ze aangefietst in Zürich, al die coryfeeën van de Nederlandse delegatie, in een poging het WK van 2018 binnen te halen. Het hielp geen snars.

(Tekst gaat verder na de foto.)

Ruud Gullit, Michael Van Praag, Francois De Keersmaecker, Johan Cruyff, Harry Been and Pol van Himst arriveren op de fiets bij het hoofdkantoor van FIFA in Zurich, Zwitserland.Beeld belga

Zwaarder geschut is nodig. Wie weet slaat de FBI nog gaten in het bastion van Blatter, of anders de volledige openbaring van het rapport van onderzoeker Michael Garcia. Beter vertrouwt de KNVB op zichzelf. Plannen genoeg. De bond wil onder meer een 'lijsttrekkersdebat' en zogenoemde 'hangouts' op Google, debatten via internet.

Van Praag brengt zijn sympathie mee. Hij ging als voorzitter van Ajax tussen F-siders staan. Hij versloeg in 2008 favoriet Jan Willem Hoogendoorn, de afgevaardigde van de amateurs, in de strijd om de opvolging van de charismatische Jeu Sprengers als voorzitter van de KNVB. Hoogendoorn vindt het zeven jaar na dato niet zinvol om terug te kijken op zijn nederlaag.

Van Praag: 'Wij wisten dat vanwege fractiediscipline iedereen aan zijn kandidaat zou vasthouden. Toch ben ik voorzitter geworden dankzij twee dissidenten in het amateurvoetbal, die na mijn speech zeiden: we moeten die Van Praag hebben.'

Afrikaanse fractiediscipline is andere koek dan fractiediscipline in het amateurvoetbal van de polder. Van Praag heeft anderzijds niets te verliezen, als democraat die opstaat tegen het totalitarisme van Blatter. Van Praag is altijd een man geweest die dacht de wereld te kunnen veroveren. De beste zijn met Ajax. Dat lukte. Het WK binnenhalen met Nederland. Dat lukte niet.

Als student in Delft was Van Praag cabaretier in het gezelschap Blamix, een woordspeling op Slamix, de saus van Calvé, die in Delft werd gemaakt. 'We waren een mix van blabla', aldus Map Nihom, de beste vriend van Van Praag. Praten dat ze konden. 'We waren enorm geestig in die jaren.'

Hij noemt Van Praag geknipt voor de functie. 'Wereldgozer. Goudeerlijk. Rechtvaardig. Aaibaar. Hij is een multitalent, met zijn verbindende kracht. Wat hij bijvoorbeeld voor de emancipatie van homo's in het voetbal heeft gedaan is ongelooflijk. En met Michael kun je nauwelijks ruzie krijgen.'

Nihoms mooiste herinnering aan hun gezamenlijke tijd bij het cabaret dateert uit 1977, na de vliegramp op Tenerife. 'Michael werkte op Schiphol en bezocht een herdenkingsdienst, waar hij een geestelijke hoorde zeggen dat de slachtoffers goed af waren in het hiernamaals. Hij vroeg zich af of de geestelijke hetzelfde verhaal had verteld als zijn eigen kind bij de slachtoffers was geweest en schreef daarover het schitterende nummer Tenerife. Toen we dat opvoerden, voelden we dat in de zaal iets gebeurde. Daar zat een nabestaande, een meisje. Ze vond het lied schitterend. We hebben het nummer later opgenomen en haar toegezonden.'

Wat Nihom wil zeggen: bij onrecht 'windt Michael zich mateloos op. Nu ook: het voetbal is van de mensen.' Maar ook opwinding is niet genoeg om Blatter van de troon te stoten, mede omdat Blatter ook een podiumbeest en een charmeur is. Voormalig directeur van de KNVB Harry Been refereert aan een reis naar Zürich, nadat Jeu Sprengers was gekozen tot voorzitter van de KNVB. Wie stond de Nederlanders op te wachten op het vliegveld, nog voordat ze naar de taxistandplaats waren gelopen? Blatter zelf.

Blatter is charmant en strooit met FIFA-geld. Het Goalprogramma bestaat sinds 1999, een jaar na zijn aantreden, en draagt nadrukkelijk zijn signatuur. Het is financiële steun aan het voetbal. Alle schenkingen zijn tot in detail gedocumenteerd. Dan blijkt dat talloze landen vrijwel afhankelijk zijn van de geldstroom uit Zürich.

Neem Equatoriaal-Guinea, waar momenteel de Afrika Cup plaatsvindt. Dit landje kreeg in 2002 en 2010 400 duizend dollar voor een trainingscentrum en in 2006 eenzelfde bedrag voor het bondsbureau. De FIFA betaalt ook voor uitzending van jeugdploegen naar toernooien en verraste de bonden onlangs met een bijdrage in de kosten van de voorbereiding op het WK. Zelfs landen met Nederlandse banden als Suriname en Aruba zullen niet automatisch op Van Praag stemmen.

Map Nihom (L), in 2010.Beeld anp

Domino-effect

Van Praag stelt dat hij nog meer geld van de FIFA wil besteden aan het voetbal, dat hij een groter WK wil met meer kansen voor kleine landen, maar dat moeten al die landen eerst zien. Voor de zekerheid stemmen ze op hun gulle vriend Sepp.

Vraag aan de clubeigenaar uit Ecuador of aan de Braziliaanse journalist op wie Zuid-Amerika stemt en ze denken het zeker te weten: op Blatter. Het gaat nu om het paaien van sleutelfiguren of bepaalde landen, in de hoop op een domino-effect. Singapore? Japan? Brazilië? Zuid-Afrika? Van Praag kreeg België, Zweden, Faeröer, Roemenië en Schotland direct mee, hoewel hij zegt al over 15 tot 20 stemmen te beschikken en KNVB-directeur Van Oostveen al van 25 tot 30 spreekt.

Van Praag over zijn tactiek: 'Ik heb gekozen voor gelijkende landen en geprobeerd een beetje geografische spreiding te krijgen. Per se geen grote landen. Ik weet dat er in de wereld nogal wat aversie bestaat tegen groot en rijk. En ik had het binnen drie dagen voor elkaar.'

Hoeveel landen hij bezoekt? Hij weet het nog niet. 'Het gaat erom dat ik de besturen van alle confederaties te spreken krijg. Misschien zijn er congressen waar ik heen kan.' Op 4 maart vergadert de Conmebol in Asuncion (Paraguay), op 24 maart de UEFA in Wenen, op 7 april de CAF in Caïro, op 14 en 15 mei de CONCACAF op de Kaaimaneilanden.

Liefst was hij samen opgetrokken met Blatter. 'Als je hem afserveert, krijg je niet veel voor elkaar. Hij zou adviseur worden, in mijn plan. Ik wilde dat hij aan zijn vrienden zou vertellen dat hij een stap terugzette. Dan zou ik in één keer alle stemmen hebben gekregen.'

Zo gemakkelijk gaat dat niet. Blatter is verknocht aan de macht. Van Praag staat er alleen voor. 'Ik zeg niet dat ik Blatter kan verslaan. Ik denk wel dat ik landen kan overtuigen om op mij te stemmen. Dat is alles.'

Drie voorzitters die Van Praag steunen

Christian Andreasen, Faeröer Eilanden
'Ik was verrast toen Michael me kort geleden belde. We zijn het als Faeröer niet gewend om grote politiek te bedrijven, maar ik begreep zijn telefoontje. Ik wist al dat Zweden zich achter zijn kandidatuur had geschaard. Bovendien werken de noordelijke Europese landen goed samen. We zijn allemaal fel gekant tegen corruptie. Corruptie vind je niet in Scandinavië. Wat we bij de FIFA zien gebeuren, is zeer verontrustend. Blatter is er niet in geslaagd rust te creëren. Michael houdt zich als UEFA-bestuurslid ook met ons land bezig, hoewel hij er geloof ik nog nooit is geweest. Ons voetbal zit in de lift, we hebben laatst gewonnen van Griekenland. We spiegelen ons graag aan IJsland, al hebben wij nog niet van jullie gewonnen. Ik ken zijn verkiezingsstrategie niet, maar het zal moeilijk worden om Blatter te verslaan. Of ik andere landen ga vragen om op Van Praag te stemmen? We maken zeker geen deel uit van zijn lobby, maar we willen wel graag een goede leider in het voetbal.'

Karl-Erik Nilsson, Zweden
'Michael heeft, als lid van het uitvoerend UEFA-bestuur, ook Zweden in zijn portefeuille. Daarom was hij aanwezig bij onze algemene vergadering vorig jaar, waar hij namens de UEFA een uitstekende toespraak heeft gehouden. De Zweedse voetbalbond was in 2013 in Nederland voor zijn bestuursvergadering, we bezoeken om die reden wel vaker andere landen. Michael heeft toen goed voor ons gezorgd en interessante dingen verteld over zijn werk bij de UEFA en de KNVB. Het is een voorrecht deze te ondersteunen.'

François De Keersmaecker, België
'Michael van Praag is een van mijn dierbaarste collega's in het voetbal. We spreken dezelfde taal en kennen elkaar van het gezamenlijke bid voor het WK. Ik vond het evident dat we hem steunen bij zijn kandidatuur. We zijn het eens over wat er bij de FIFA moet gebeuren. De FIFA heeft een groot imagoprobleem, dat ik niet zie verdwijnen als Blatter aanblijft. Dat Michael voor het presidentschap wil gaan, is moedig. Hij heeft een zekere bekendheid in Europa verworven als een bestuurder die goed kan luisteren en bruggen kan bouwen. De voor een Nederlander typische karaktertrekken vind ik niet zo geprononceerd in hem terug. Hij neemt juist vaak een gematigd standpunt in, is niet zo'n haantje-de-voorste.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden