'Laachraoui' moet staan voor sportprestaties, niet voor een aanslag

De een liet een bom ontploffen op de luchthaven van Zaventem; de ander reist deze week met de Belgische equipe naar Rio de Janeiro voor de Olympische Spelen. Hoe konden de levens van de Belgische broers Najim en Mourad Laachraoui zo anders lopen?

Mourad Laachraoui.Beeld reuters

Mourad Laachraoui staat op de hoogste trede van het erepodium, de Belgische vlag wordt gehesen, de Brabançonne klinkt. Hij lacht, sluit zijn ogen en slikt. Het is 19 mei 2016, Mourad is Europees kampioen taekwondo geworden.

Hij heeft zijn toekomst zorgvuldig uitgestippeld. Na zijn sportcarrière wil de student elektromechanica ingenieur worden.

Op 22 maart, twee maanden voor zijn grootste sportieve succes, vertoeft hij in een klaslokaal van zijn universiteit. Er is maar een gespreksonderwerp: de terroristische aanslagen die een paar kilometer verderop in Brussel hebben plaatsgevonden. 'Net als iedereen was ik bang', vertelt Mourad over die ochtend.

Al snel zijn er geruchten over de identiteit van de daders. Twee van hen zijn omgekomen. Een man van 24 jaar wordt genoemd. Hij komt uit Brussel. Zijn naam: Najim Laachraoui.

De wereld van Mourad stort in.

Media-aandacht

Mourad Laachraoui is de vier jaar jongere broer van Najim. Najim wordt aangemerkt als de bommenmaker van de Brusselse terreurcel. Zijn dna wordt ook gevonden op de bommen die zijn gebruikt bij de aanslagen in Parijs van november vorig jaar.

Het huis van de familie wordt na de aanslag belegerd door journalisten. Mourad Laachraoui is dan nog geen Europees kampioen, maar als talentvol atleet maakt hij wel al kans om voor België naar de Olympische Spelen te gaan. Vanwege alle media-aandacht besluit hij samen met de bond een persconferentie te beleggen. 'Ik veroordeel wat mijn broer heeft gedaan. Ik herinner me hem als een aardige en intelligente jongen. Ik probeer de bladzijde nu om te slaan', zegt hij in een bomvolle perszaal.

Mourad tijdens de persconferentie die hij na de aanslag gaf.Beeld afp

Dezelfde kansen

'Het was een chaotische periode', zegt hij nu over die persconferentie. Tegen Der Spiegel, een van de weinige media die hij uitgebreid te woord zal staan, zegt hij: 'Ik heb nog geen tijd gehad om alles te verwerken. Maar ik moest die persconferentie geven. De vragen moesten stoppen.'

Hij antwoordt de Volkskrant via de mail. Mourad Laachraoui zit midden in zijn examens en heeft het bovendien druk met trainen. Hij is zoekende en probeert zijn oude leven op te pakken, maar moet zich ook tegen de buitenwereld beschermen. 'Televisie-interviews doe ik niet, uit respect voor de nabestaanden', schrijft hij.

Dezelfde ouders, dezelfde opvoeding, dezelfde kansen. Hoe kan het dat Mourad zich ontwikkelt tot succesvol atleet, terwijl Najim vertrekt naar het kalifaat in Syrië om daar te worden opgeleid tot zelfmoordterrorist?

Aanslagen Brussel: 35 doden, 340 gewonden

Bij de aanslagen in Brussel van 22 maart vallen 35 doden en 340 gewonden. De eerste aanslag vindt plaats om twee minuten voor acht. Najim Laachraoui en Ibrahim El Bakraoui blazen zich op in de vertrekhal van luchthaven Zaventem. Op het vliegveld wordt nog een derde en zwaarder explosief gevonden. Deze behoort toe aan Mohamed Abrini, die later bekend komt te staan als de ‘man met het hoedje’.

Iets meer dan een uur na de explosies op Zaventem ontploft er tussen metrostation Maalbeek en Kunst-Wet nog een bom. Khalid El Bakraoui, de broer van Ibrahim, blaast zichzelf op.

Najim Laachraoui was ook betrokken bij de aanslagen in Parijs op 13 november vorig jaar. Zijn dna werd gevonden op de bommen die zijn gebruikt bij de aanslagen in de concertzaal Bataclan en voor het voetbalstadion Stade de France.

Normaal en rustig leven

'We woonden in een klein huis net zoals duizenden anderen', vertelt Mourad. Hij groeit op met zijn ouders en drie broers in Schaarbeek, een Brusselse deelgemeente. Molenbeek staat nu internationaal bekend als broedplaats voor terroristen, maar ook Schaarbeek heeft een slechte naam. 40 procent van de moslimjongeren heeft hier geen baan.

Mourad wil daar niks van weten. 'We hadden een normaal en rustig leven. Brussel is een multiculturele stad, zoals er zoveel zijn in Europa. De mensen hier hebben verschillende nationaliteiten, religies en inkomens. Alle Belgen hebben dezelfde kansen.'

Zijn vader wil niet dat Mourad en zijn broers rondhangen op straat, ze moeten een sport kiezen. Mourad vond voetbal mooi, maar van hun vader moesten ze zich leren verdedigen. Mourad en Najim doen een tijdje aan karate en melden zich dan bij een taekwondoschool. Mourad vertelt hoe de sport hem heeft geholpen in zijn persoonlijke ontwikkeling.

Taekwondo

Bij taekwondo gaat het er niet om iemand de hersens in te slaan. Het is een berekenende sport, het gaat eerder om verdedigen dan aanvallen. Waarden als eerlijkheid en respect staan hoog in het vaandel. Mourad maakt vrienden op de mat. 'De sport is essentieel voor mij.'

Al snel wordt hij opgemerkt door de Belgische taekwondobond en mag hij trainen met andere talenten. Op zijn veertiende doet hij voor het eerst mee aan wedstrijden. Hij wil uitkomen voor de Belgische nationale vlag. 'Er is niets zo mooi als vechten voor je eigen land.'

Mourad en Najim verliezen elkaar uit het oog. De oudste broer keert de sport de rug toe. Hij loopt gefrustreerd rond op school, schrijft zijn leraar Bruno Derbaix na de aanslagen in Brussel in een open brief in Le Soir. De oorsprong van die frustratie blijft onduidelijk. Hij is geen jongen zonder toekomst, zoals veel anderen die voor de strijd in Syrië worden geronseld. Najim begint zich te verdiepen in de islam. Hij leest veel boeken over zijn godsdienst en onderzoekt wat voor moslim hij wil zijn. 'Zijn islam had niets gewelddadigs. Integendeel, hij legde enthousiast uit dat islam 'vrijheid' was en 'vrede' en 'onderwijs'. Hij was nieuwsgierig, had veel interesses en discussieerde graag', schrijft Derbaix.

Mourad, links, in actie tegen de Spaanse Jesus Tortosa Cabrera in de finale van de -54kg-categorie van het Europese taekwondokampioenschap op 19 mei 2016. Mourad zou de gouden medaille winnen.Beeld epa

Trots en woede

In zijn zoektocht naar de ware islam komt Najim in contact met Khalid Zerkani, een Brusselaar die de radicale islam predikt. Zerkani is dit jaar voor 15 jaar cel veroordeeld omdat hij een centrale rol heeft gespeeld in het ronselen van Brusselse jongeren voor de jihad. Tijdens het proces vertelt de vader van Najim dat zijn zoon rond zijn zeventiende moet zijn geradicaliseerd.

Najim laat zijn baard staan en geeft vrouwen geen hand meer. Zijn leraar: 'Ik herinner me zijn mondelinge examen in dat laatste jaar nog heel goed. We hadden een lang gesprek. Ik voelde zijn diepe overtuiging van de superioriteit van de islam tegenover het westerse model, en ook zijn wrok tegen dat laatste. Ik zei dat hij zou moeten opletten om niet in trots en woede te stranden. Hij lachte en zei dat ik me geen zorgen moest maken.'

Elektromechanica

Najim meldt zich in 2011 aan op de Université Libre de Bruxelles, hij kiest voor elektromechanica. Zijn vroegere leraar volgt hem dan van afstand. Van oud-leerlingen hoort hij dat Najim de vriendelijke verdediger van de islam is. Maar er zijn ook andere verhalen. Najim zou zich gekwetst voelen door opmerkingen over de islam en moslims aan de universiteit. Na een jaar staakt hij zijn studie, hij probeert nog een andere opleiding, maar opnieuw stopt hij vroegtijdig.

In het leven van Mourad heeft sport dan de hoofdrol opgeëist. De meeste taekwondoka's stoppen voor hun dertigste. Mourad weet: hij zal vroeg moeten oogsten. Hij heeft zijn zinnen gezet op de Olympische Spelen, het hoogst haalbare in de sport. Mourads leven bestaat vooral uit trainen en wedstrijden. Soms gaat hij met vrienden naar de bioscoop. Daarnaast wil hij studeren. Hij kiest voor elektromechanica, dezelfde studie als zijn broer heeft gekozen.

Najim Laachraoui.Beeld afp

Syrië

Najim werkt enige tijd in het Europees parlement als schoonmaker en krijgt daarna een baan op de luchthaven van Zaventem. Op 17 februari 2013 vliegt Najim naar Antalya en reist dan door naar Syrië. Met zijn vader heeft Najim nog sporadisch telefonisch contact, altijd via een ander nummer. Later zullen Franse journalisten, die gevangen worden genomen door IS, Najim herkennen als een van hun bewakers. Mourad hoort nooit meer van hem.

De hele wereld stelt vragen, maar Mourad heeft geen antwoorden. 'Ik weet oprecht niet wat er met mijn broer is gebeurd.' Hij heeft om hem gerouwd. Hij mist zijn broer ook. Maar hij is niet boos op hem, hij is boos op de mensen die Najim ertoe hebben aangezet.

Najim Laachraoui keert in 2015 terug naar Europa. Hij is dan lid van een IS-moordcommando. Hij heeft de schuilnaam Soufiane Kayal aangenomen. Ze huren een huis in Auvelais en vanuit daar bereiden ze de aanslagen in Parijs voor. Najim is de bommenmaker, hij is getraind in Syrië.

Nadat de groep heeft toegeslagen, houdt Najim zich schuil in Schaarbeek, zijn oude wijk in Brussel. Terwijl hij daar een tweede aanslag voorbereidt, komt Najim op de radar van de opsporingsdiensten. Nadat Salah Abdeslam, voortvluchtig na de aanslagen in Parijs, is gevangengenomen, wordt in zijn schuilhuis in Brussel dna van Najim gevonden en resten van explosieven. Op de dag van de aanslagen in Brussel vertrekken Najim en de anderen vanuit een appartement in de Max Roosstraat in Schaarbeek, één kilometer van het ouderlijk huis van de familie. Mourad zegt dat hij van niets wist.

Laachraoui

De naam Laachraoui is voor altijd besmet, beseft hij. Hem werd geadviseerd een andere naam aan te nemen, maar dat lost niks op, vindt hij. Hij besluit alles in het werk te stellen om zijn naam te zuiveren. 'Laachraoui' moet staan voor zijn sportprestaties en niet voor een vernietigende terroristische aanslag. 'Dat is misschien naïef, maar het is de naam die mijn kinderen zullen krijgen.'

Twee maanden na de aanslagen in Brussel staat Mourad Laachraoui op de mat in het Zwitserse Montreux voor het Europees kampioenschap. De Belgische vlag is op zijn pak vastgenaaid. Mourad, 1 meter 80 lang en amper 54 kilogram zwaar, is in de finale beter dan zijn Spaanse tegenstander. Met nog 30 seconden te gaan geeft Mourad hem een trap op het hoofd. Hij gaat winnen, hij gaat Europees kampioen worden. Hij juicht, zijn linkerarm gaat omhoog, hij vliegt zijn coach in de armen. Voordat zijn tegenstander van de mat stapt, geeft hij hem nog een knuffel. De medaille draagt hij op aan zijn familie.

Als de taxichauffeur het nieuws hoort, begint hem iets te dagen

Het is nog vroeg op de dinsdagochtend als een Brusselse taxichauffeur stopt bij een kleinschalig appartementencomplex aan de Max Roosstraat 4 in Schaarbeek. Drie mannen staan met hun koffers voor het beigekleurige gebouw. Klaar om nooit meer terug te komen. (+)

De laatste weken heeft hij zich met het Belgische team voorbereid op de Olympische Spelen. Hij zal zelf niet in actie komen. Zijn gewichtsklasse is niet olympisch en voor een zwaardere klasse heeft de bond voor iemand anders gekozen, Si Mohamed Ketbi. Mourad gaat mee als zijn sparringpartner.

Hij hoopt dat zijn tijd ooit nog komt, hij heeft zijn pijlen gericht op de Spelen van 2020 en op het WK van 2017. Eerst gaat hij zijn vriend helpen. 'Als hij nu een medaille wint, is hij ook een beetje van mij.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden