Nieuws

Kuipers fluit EK-finale, Makkelie leidde halve eindstrijd. ‘Nederlandse scheidsrechters geven de toon aan’

Björn Kuipers fluit zondag de finale van het EK voetbal tussen Engeland en Italië. Woensdag leidde Danny Makkelie al een halve eindstrijd. Hoe is het naast deze succesverhalen gesteld met de scheidsrechters in Nederland?

Tsjechische voetballers spreken Björn Kuipers (in het blauw) aan tijdens hun EK-kwartfinale tegen Denemarken. Beeld Getty
Tsjechische voetballers spreken Björn Kuipers (in het blauw) aan tijdens hun EK-kwartfinale tegen Denemarken.Beeld Getty

Weet je, zeiken op scheidsrechters, dat gebeurt overal ter wereld, stelt Bas Nijhuis, topscheidsrechter in Nederland. Het zegt weinig over het niveau. ‘Het is heerlijk om negatief te zijn over de scheidsrechter, om elke fout uit te lichten, om overal over te discussiëren. Maar laten we het positieve nieuws zien. Sommige landen waren niet eens aanwezig op het EK. Dat Nederland met twee arbiters in de eindfase zit, geeft aan hoe de arbitrage hier is. Die is superontwikkeld.’

Danny Makkelie leidde woensdag de halve finale Engeland - Denemarken. Hij werd het gesprek van de dag toen hij een makkelijke, beslissende strafschop gaf aan het thuisland, al kon niemand ontkennen dat verdediger Maehle met de knie het been van Sterling raakte. En het gerucht zoemde al een tijdje rond, maar Björn Kuipers hoorde donderdag rond 17 uur dat hij is aangewezen voor de finale van zondag, Engeland - Italië, als sluitstuk van een rijke internationale loopbaan. Nog nooit leidde een Nederlander de finale van een eindtoernooi. Zijn vaste assistenten Sander van Roekel en Erwin Zeinstra zijn grensrechters.

De opleiding, de structuur vanaf de jeugd, de vele velden en clubs; wat voor jonge voetballers geldt, geldt ook voor scheidsrechters. Ze krijgen alle kans zich te ontplooien. De begeleiding is uitgebreid, met onder anderen waarnemers bij ambitieuze scheidsrechters. Nijhuis: ‘Ik heb zelfs een persoonlijke coach, met wie ik soms praat over optredens in de media, of over wedstrijden.’

Critici stellen dat onder de smalle top met Kuipers, Makkelie en nog een paar anderen niets zit. Dat vindt Nijhuis onterecht. Anderzijds hopen ze bij de KNVB in Zeist dat de topprestaties stimulerend werken, want Nederland kan best meer goede scheidsrechters gebruiken.

Björn Kuipers in actie tijdens de poulewedstrijd tussen België (in het wit) en Denemarken (rood). Beeld Reuters
Björn Kuipers in actie tijdens de poulewedstrijd tussen België (in het wit) en Denemarken (rood).Beeld Reuters

Bijna sexy

Potentiële talenten kunnen zich vergapen aan een bijna glamoureuze wereld. Menig topscheidsrechter heeft een eigen website en verhuurt zich als gastspreker of presentator. Toppers gaan het theater in. Ze houden avonden bij amateurclubs of bedrijven, geïllustreerd met beelden, waarop ze bijvoorbeeld de werking van de videoarbiter uitleggen. Bas Nijhuis liet een boek schrijven. Niet zeiken, voetballen werd een bestseller. Het is bijna sexy om scheidsrechter te zijn.

Met hun wedstrijden verdienen ze aardig, maar ze zijn geen fullprof. Dat wil de KNVB ook niet, omdat ze niet beter gaan fluiten als ze nog meer met hun betaalde hobby bezig zijn. ‘En rond hun 46ste gaan de meesten met pensioen’, zegt Dick van Egmond, coördinator scheidsrechterszaken bij de KNVB. ‘Dan moeten ze verder met hun maatschappelijke loopbaan.’ Van Egmond pleit wel al jaren voor belastingvrije beloning.

Danny Makkelie is wijkagent in Rotterdam, Björn Kuipers dreef supermarkten, waarvan hij er een aantal heeft verkocht. Scheidsrechtersbaas Van Egmond denkt dat scheidsrechters in hun maatschappelijk leven profijt trekken van hun (betaalde) hobby. ‘Beslissingen durven nemen. Mensen durven aanspreken op gedrag. Empathisch kunnen zijn. Tal van aspecten komen van pas in het dagelijkse leven.’

Inspiratie voor jongeren

Natuurlijk moet het meezitten op een eindtoernooi. Kuipers kreeg kritiek dat de eerste goal van Denemarken tegen Tsjechië viel uit een hoekschop die geen hoekschop was. Minutieuze bestudering van de beelden toonde dat een Tsjech de bal nog toucheerde met de hand, dat het goed gezien was van de assistent in zijn vaste team. Het falen van Oranje plaveide bovendien de weg, want als het Nederlands elftal ver komt, verdwijnen de Nederlandse arbiters uit het toernooi.

Van Egmond hoopt dat jongeren inspiratie vinden in de prestaties. Dat geldt in elk geval voor de talentvolle scheidsrechter Lucas Boelé (21) uit Haarlem. ‘Het Nederlandse korps geeft de toon aan. Dat is een opsteker en geeft een boost. Het is een stimulans. Als je de top haalt in Nederland, is ook in Europa veel mogelijk.’

Geen populair beroep

Het aantal scheidsrechters in de A-categorie bedraagt ongeveer 4.500 en dat is weleens hoger geweest. Veel clubs leiden noodgedwongen zelf scheidsrechters op. Wie stopt, is uit onderzoek gebleken, doet dat zelden omdat hij zich bedreigd voelt. Het is gewoon niet zo’n heel populair tijdverdrijf in brede kring, scheidsrechter zijn. Nijhuis: ‘Maar onze opleiding is goed. Wat wij bijvoorbeeld doen met videoanalyse, is uniek. Ik laat dat soms zien aan buitenlandse collega’s. Fantastisch, zeggen ze dan. In alle lagen professioneel.’

Het leven als scheidsrechter is gewoon hartstikke mooi. Nijhuis: ‘Ik kom in heel Europa, in prachtige stadions. In de mooiste hotels. Ik merk het pas goed als ik weer op vakantie ga en net als de meeste Nederlanders zuinig probeer te zijn en het goedkoopste vliegticket boek. Dan zit ik weer met mijn benen opgevouwen in de stoel en dan weet ik weer hoe mooi het leven van de topscheidsrechter is.’

Van Egmond: ‘We mogen best trots zijn en genieten van het moment. Al is dit wel een unieke situatie. Die zal niet elke vier jaar voorkomen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden