Kruisbestuiving: langzaam opent zich het hermetische voetbalbastion

Je kon erop wachten, zegt directeur Hans Nijland. Een paar uur na de presentatie van Gerard Kemkers bij FC Groningen zag hij de beelden op de regionale zender TV Noord voorbij komen. 'Hadden ze het weer over de man die voor eeuwig verbonden blijft aan de verkeerde wissel. Dan bel ik boos en gefrustreerd op. Je kunt namelijk ook zeggen: deze man heeft Nederland zeven gouden olympische medailles bezorgd. Maar dat telt kennelijk niet.'

Robert Eenhoorn, voormalig tophonkballer en honkbalcoach. Sinds deze zomer algemeen directeur bij AZ.Beeld anp

Nog een geluk dat Kemkers zo verstandig was voor het oog van de camera's geen balletje hoog te houden, zoals voormalig hockeycoach Roelant Oltmans deed in 1999, bij zijn aanstelling als algemeen directeur van NAC. Al na een paar seconden vloog de bal van zijn voet. Hij sprong over een hekje en gleed uit. Moddervlekken op zijn pak. Enfin, voordat hij goed en wel was begonnen, was Oltmans al gestigmatiseerd: hockeybal kan niet voetballen, kansloze missie.


Dat aan prestaties in andere sporten in het voetbal doorgaans niet veel waarde wordt gehecht, merkte ook Toon Gerbrands, die als volleybalcoach een Europacup won en Europees kampioen werd. In zijn beginjaren bij AZ meldde hij zich aan voor de cursus Coach Betaald Voetbal. Niet om trainer te worden, wel om volwaardig met Co Adriaanse en Louis van Gaal over voetbal te kunnen praten. Het duurde maanden voordat Gerbrands groen licht kreeg van de voetbalbond. Aan het bestuur van de Nevobo vroeg hij: 'Als Louis van Gaal het hoogste volleybaldiploma wil halen, zouden jullie daar dan ook zo lang over moeten nadenken?'


De vraag stellen is hem beantwoorden. 'Het voetbal is een xenofobe wereld', stelde Gerbrands vast.


Bij FC Groningen is men echter een grote voorstander van kruisbestuiving, stelt directeur Nijland vast. Deze middag speelt de club met 1-1 gelijk tegen Vitesse. Maar FC Groningen kijkt veel verder vooruit. Op sportpark Corpus den Hoorn, langs de A7, verrijst een Topsportzorgcentrum. 'We willen een van de beste opleidingen van Nederland worden', zegt Nijland. 'Eentje waarvan men zegt: wat in Groningen gebeurt, is uniek.'

Beeld ANP Pro Shots

Op weg naar de financiering van dit Topsportzorgcentrum legde FC Groningen alvast een boegbeeld vast. Iemand die deuren opent, weet wat topsport inhoudt en over een groot netwerk beschikt. Schaatscoach Gerard Kemkers dus. Manager Performance Center staat op zijn visitekaartje. Beetje dure omschrijving, geeft Nijland toe. 'Simpel gezegd: Gerard moet zorgen voor een beter topsportklimaat bij FC Groningen, van het eerste elftal tot de jongste jeugd.'


Dat Kemkers geen voetbalachtergrond heeft, was voor Nijland geen obstakel voor een betrekking, eerder een pre. 'Mensen met een voetbalachtergrond hebben we in onze jeugdopleiding genoeg rondlopen, met trainers als Sander van Gessel, Hugo, Peter Hoekstra. Kemkers gaat ook niet op het veld staan. Maar hij heeft wel ideeën over hoe je het maximale rendement uit sporters kunt halen. Prachtig toch als zo iemand met Erwin van de Looi de discussie aangaat?'


Kemkers is 1 december aan de slag gegaan. Hij wil eerst 'voelen en ervaren wat de voetballer kan' voordat hij al te inhoudelijk op zijn werk bij FC Groningen ingaat. Volgend jaar staat onder meer een bezoek aan Southampton op het programma, de club van oud-FC Groningen-spelers Erwin en Ronald Koeman. Als een van de eerste Engelse clubs zette Southampton in de jaren negentig een Academy op, die was gebaseerd op het model van FC Barcelona. Uit die kraamkamer kwamen onder anderen Theo Walcott, Gareth Bale en Alex Oxlade-Chamberlain .


Ook FC Groningen heeft in dat opzicht grote ambities. Vanaf 2018 moet de selectie voor minstens de helft uit zelf opgeleide spelers bestaan. Het beoogde Topsportzorgcentrum moet de voorwaarden scheppen om die ambitie te kunnen waarmaken. Het complex is voorzien van de meest geavanceerde trainings- en opleidingsfaciliteiten, met technologische kennis en een sportwetenschappelijke benadering.

Beeld Koen Verheijden

Maar is het niet allemaal een beetje te veel van het goede? Oud-bondscoach Bert van Marwijk stelde deze week in Voetbal International vast: 'Opleidingen zijn gewoon heel steriel geworden. Jongetjes zitten in de kleedkamer en hebben soms een computerscherm achter zich waarop precies staat wat ze die dag moeten doen.' Vrij vertaald luidde zijn boodschap: stop met het gepamper van jonge talenten en geef ze juist een beetje meer eigen verantwoordelijkheid.


'Ik vind het belangrijk dat spontaniteit en enthousiasme een grote rol blijven spelen in het voetbal', reageert Nijland. 'Een Martin Drent mag er altijd wel tussendoor glippen. Sterker nog: ik wou dat we altijd een of twee van dat soort jongens in het elftal hadden. Wat Martin ook had uitgespookt, zondagmiddag half drie stond hij er. Hij had een formidabele wedstrijdinstelling. Maar je moet ook reëel zijn: tijden veranderen. Vroeger ging je na een wedstrijd met Ronald Koeman en Joop Gall nog even de stad in. Dat gebeurt niet meer. Dat hoor ik overal. Je hoort mij niet zeggen dat het beter of slechter is. Zo is het gewoon.'

Kruisbestuiving

Kruisbestuiving:
Voetbal is conservatief en laat zich weinig gelegen liggen aan kennis uit andere sporten. Het verandert langzaam, mede door de entree van toppers uit anders sporten, onder wie Toon Gerbrands (volleybal), Robert Eenhoorn (honkbal), Teun de Nooijer (hockey) en nu ook Gerard Kemkers (schaatsen), die bij Groningen moet zorgen voor een beter topsportklimaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden