Interview

'Kroeijff' was een rock 'n' roll-ster

Johan Cruijff was een Beatle in Frankrijk. Precies 14 weken na zijn dood een gesprek met Chérif Ghemmour, schrijver van: Johan Cruyff, génie pop et despote.

5 maart 1969. Parijs, Stade de Colombes. Beslissingswedstrijd Ajax-Benfica, 3-0 na verlenging. Johan Cruijff is op weg naar het Portugese doel. Beeld anp

Bevreemdend was de ontluikende liefde van Chérif Ghemmour voor voetbal, voor Cruijff. Hij, een jongetje van 6, nog zonder interesse in het spel, hoorde eerst en zag daarna een stoet mensen in rood en wit, lopend door zijn buurt, op weg naar stadion Colombes in Parijs. 'Ajax', riepen ze steeds.

'Cruijff was miraculeus'

Ajax speelde in 1969 een beslissingswedstrijd tegen Benfica, in de kwartfinales van de Europa Cup I. Ajax won met 3-0, met één doelpunt van Cruijff, en bereikte later als eerste Nederlandse club de finale van de Europa Cup I. 'Toen ik 10 was, werd ik echt verliefd op voetbal en in Frankrijk ging het voortdurend over Kroeijff, zoals ze hier zeiden. Vrienden kochten het shirt, wit met een rode streep in het midden, met nummer 14 op de rug. Ik leerde Cruijff kennen, van beelden dan, uit de finale van de Europa Cup I in 1973 tegen Juventus, en van het WK van 1974 natuurlijk.'

'Cruijff was miraculeus, geniaal. Hoewel hij hier weinig heeft gespeeld, koesterde Frankrijk diepzinnige verering voor hem, veel meer dan voor Beckenbauer of zo. Hij was belangrijk voor mijn generatie, en ook voor de spelers van het Franse elftal dat hier in 1984 Europees kampioen werd. Platini, Rocheteau, Tigana, Giresse, ze waren grote aanhangers van Cruijff. Altijd als Platini Cruijff ontmoette, zei hij: Johan is mijn unieke idool.'

Ghemmour, van Algerijnse afkomst, journalist onder meer bij de radio en het voetbaltijdschrift So Foot, genoot intens van het totaalvoetbal van Oranje. 'Het was geweldig zoals ze speelden en bewogen, die jonge mannen. Cruijff was voor mij een rock 'n' roll-ster. Gerenommeerde journalisten als oud-voetballer Jean-Michel Larqué zeiden altijd dat je naar Nederland moest kijken, als je veel wilde weten over tactiek, of over de schoonheid van het spel.'

Hoe Ghemmour ertoe kwam een boek over Cruijff te schrijven? Hij had al een boek op zijn naam over de lijn tussen voetbal en politiek, aan de hand van vijftig wedstrijden, zoals Engeland - Argentinië op het WK van 1986, in tijden van de Falklandoorlog. 'Mijn uitgever zei: schrijf een boek over Cruijff. Fransen houden van hem, jij houdt van hem. Er is weinig over hem in het Frans.'

Chérif Ghemmour.

Bakkebaarden en mooie kleren

'Het boek is geschreven aan de hand van mijn herinneringen aan zijn leven en loopbaan. Ik heb veel YouTube gekeken. Ik noem hem een popidool. Dat was hij voor mijn generatie, door zijn stijl, het lange haar, de klasse, dat aristocratische. Zijn houding kwam me nobel voor, een beetje als een Engelse Sir. Ik wist dat hij hield van de Beatles. Ajax speelde ook op de beat van rock 'n' roll. Ajacieden lachten tijdens het voetballen, ze gingen altijd in de aanval. Ze hadden bakkebaarden en oogden wat arrogant. Dat was heel anders dan in mijn omgeving in die tijd. Ze droegen Rayban-zonnebrillen, mooie kleren, T-shirts, jeans. Ze waren cool. Mijn generatie wilde voetballen als Ajax-spelers.'

Maar waarom dan ook een despoot? 'Cruijff was hard, dominant, gek op geld. Hij ging voetballen in Amerika en bij Levante, voor het geld. Hij droeg minder strepen dan Adidas vroeg. Je sprak in die tijd niet zo openlijk over geld, althans hier niet. Cruijff deed dat gewoon. Hij was goed, hij wilde geld. Hij maakte problemen met PSV'ers als Van der Kuijlen en Van Beveren, die we later met PSV tegen Saint-Etienne zagen spelen. Van Beveren was de beste keeper van de wereld volgens mij. Hoe kon Cruijff ruzie met hem maken? We kenden in Frankrijk zelfs Cruijffiaanse uitspraken, zoals voordat ik een fout maak, maak ik die fout niet.'

Ideaalbeeld

Voor zijn boek en ook voor een speciale uitgave van het maandblad So Foot over Cruijff, mochten Ghemmour en een Spaanssprekende collega zelfs naar Barcelona, voor een interview. 'Het verzoek had jaren gelegen, want ze wilden dat we betaalden. In juni 2015 zijn we geweest. We spraken hem twee keer een half uur, op een dag van zijn stichting.'

Cruijff voldeed aan het ideaalbeeld van Ghemmour. 'Zijn scherpte en intelligentie imponeerden me. Hij anticipeerde op vragen, hij sprak met mond, ogen en handen. Hij lachte om zichzelf dat hij bijna zijn hele kapitaal verloren had. 'Hoe kon ik nu zo stom zijn om in varkens te handelen', zei hij. En hij had écht contact met de gehandicapte kinderen op die open dag. Dat is niet makkelijk.'

Het interview verscheen vorig jaar in de speciale versie van So Foot, met de kop: 'Je suis Johan Cruyff, je connais un peu le foot.' 'Ik stuurde twee exemplaren naar de foundation. Ze hebben er nog een lovende tweet over gemaakt, terwijl ik toch bang was voor kritiek, want in het blad staat ook een groot stuk over de zwembadrel tijdens het WK van 1974.'

In het najaar hoorde Ghemmour van de ziekte van Cruijff. 'Tijdens ons interview was hij nog zo energiek. Ik was in shock, meer dan toen hij op 24 maart stierf, want ik wist dat je van longkanker bijna niet geneest. Ik was voorbereid.'

Cruijff leeft voort in Ghemmours boek en in diens herinnering. 'Als hij vandaag voetbalde, was hij nog steeds top geweest, door zijn snelheid, intelligentie, visie en leiderschap. Cruijff kon de tactiek tijdens de wedstrijd veranderen. Zidane bijvoorbeeld was alleen een grote speler, Cruijff was een strateeg, als Napoleon. Cruijff en trainer Rinus Michels hebben met hun totaalvoetbal de revolutie gepredikt. Ze hebben tal van andere trainers geïnspireerd, onder wie Guardiola. Cruijff heeft de wereld geleerd hoe voetbal gespeeld moet worden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden