Kretin sloeg een grensrechter en moet nu zijn boosheid leren beteugelen

Anderhalf jaar schorsing was de straf voor amateurvoetballer Kretin Hachfi (18) wegens ernstige misdragingen. Een cursus van de KNVB en het bureau Halt helpt hem zijn boosheid te beteugelen.

Nu hij zo langs de lijn rent, weet hij weer hoe het is om twee elftallen om de bal te zien strijden. Alles om hem heen ademt voetbal, een heerlijk gevoel geeft het. Nog zes maanden wachten, dan mag hij eindelijk weer zelf.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Op een laptop in het gemeentehuis van Uden deelt Zinedine Zidane de kopstoot uit die hem zijn leven lang zal blijven achtervolgen. Hij velt niet alleen Marco Materazzi, de Italiaanse verdediger die hem minutenlang heeft lopen provoceren. De Franse technicus dupeert ook zijn team in de verlenging van de WK-finale van 2006. Frankrijk verliest na strafschoppen.

Elf jaar later kijkt Kretin Hachfi - 18 jaar jong, open gezicht, petje van het merk Dsquared2 met de klep naar achteren - aandachtig naar de beelden. Thijs Bakens, trainer van Halt, heeft de YouTubeclip al vaak vertoond. De kopstoot van Zidane is voor hem het beste voorbeeld om duidelijk te maken wat er kan gebeuren als je als voetballer de controle over jezelf verliest.

Reactie DVG

DVG ontkent met klem dat de assistent-scheidsrechter of andere betrokkenen van de club Kretin hebben uitgescholden na de wedstrijd bij Festilent. Kretin heeft tegen de tuchtcommissie van de KNVB gezegd dat dit wel degelijk is gebeurd. De tuchtcommissie zegt in een reactie dat ze ‘niet helder heeft kunnen krijgen’ wie de waarheid spreekt – bij tuchtzaken liggen de verklaringen soms mijlenver uiteen en is niet meer te achterhalen wat er precies is gebeurd. Of Kretin wel of niet racistisch is bejegend, heeft in elk geval niets uitgemaakt voor zijn straf. Dat de grensrechter van DVG geen excuses van Kretin wilde aanvaarden, spreekt de club tegen: de ‘vlagger’ had dit volgens de club wel degelijk op prijs gesteld, maar Kretin nam volgens DVG de moeite niet om dit te doen.

De meeste jongens met wie Bakens te maken krijgt, zijn gesloten. Ze willen weinig over zichzelf kwijt bij de eerste van elf trainingen die ze moeten doorlopen als onderdeel van de straf voor hun wangedrag op het veld. Niet dat Kretin stug is, maar een spraakwaterval is anders.

Hoe ziet Kretins leven eruit? Uit wat voor gezin komt hij? Met wat voor jongens gaat hij om? Bakens (58) probeert zo veel mogelijk open vragen te stellen om de jonge voetballer uit het Brabantse dorpje Zeeland te leren kennen. Of Kretin de training Sport en Gedrag met goed gevolg zal doorlopen? Geen idee. Sommigen halen het einde niet, weet Bakens. Maar Kretin lijkt serieus en vastberaden om te slagen.

Op 5 november vorig jaar, tijdens een thuiswedstrijd tegen DVG uit Liempde, knetterde het in zijn hoofd. Kretin wordt ervan verdacht dat hij de 'assistent-scheidsrechter zou hebben geslagen en/of getrapt', 'een tegenspeler bij de nek/keel heeft gegrepen of geknepen' en hij zou de scheidsrechter hebben uitgescholden voor 'kutscheids en teringlijer, of woorden van gelijke strekking.' Daarnaast zou hij de trainer van de tegenstander hebben belaagd en een andere tegenstander hebben geduwd of getrokken.

Althans, dat is de lezing van de tuchtcommissie van de KNVB. Volgens Kretin ligt het heel anders. Toch zit hij hier nu, in deze spreekkamer, met iemand van jeugdcriminaliteitbestrijder en -bestraffer Halt tegenover zich.

Kretin als grensrechter bij de B-junioren. Vrijwilligerswerk bij clubs is een voorwaarde om het Halt-traject te voltooien.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Sinds de fatale mishandeling van grensrechter Richard Nieuwenhuizen in december 2012 hanteert de KNVB een zerotolerancebeleid. Jonge voetballers die betrokken raken bij vechtpartijen en mishandelingen krijgen een rode kaart of worden geschorst. Daarnaast zet de bond, in samenwerking met Halt, een nieuw, zwaar middel in: een intensief straftraject dat agressieve voetballers onder de 19 jaar tot zelfinzicht moet brengen.

Slagen ze, dan scheldt de KNVB eenderde van de schorsing kwijt. Over die strafverkorting wil Bakens niet te licht denken: het maakt volgens hem nogal een verschil of je als 16-jarige voetballer twaalf of achttien maanden duimen moet draaien op zaterdagmiddag. Voor veel van deze jonge gastjes is voetbal hun leven.

Als het aan Kretin ligt, staat hij zo snel mogelijk weer op het veld. Slaagt hij voor de training, dan mag hij in november alweer meedoen en niet pas een half jaar later. Maar die weg is lang en grillig: nog tien keer zal hij samen met Bakens op zoek gaan naar de kern van zijn gedrag. Ze zullen het hebben over zijn jeugd, de manier waarop hij is opgevoed, wat hem dwarszit. Kretin zal diep moeten gaan.

5 november 2016

is een typische herfstdag. De lucht boven sportcomplex De Bundel in Zeeland is bewolkt, het is fris. Het is, zoals elke zaterdag, een drukte van belang bij Festilent, een club met 560 leden.

Kretin speelt vandaag tegen DVG op zijn vertrouwde plek: linksachter. Vroeger was hij rechtsbuiten en scoorde hij veel meer. Maar na een paar epilepsieaanvallen in groep 5 en medicijngebruik waardoor hij een paar kilo is aangekomen, is hij nooit meer de oude geworden. Hij moet het als 1 ,85 meter lange verdediger van zijn krachtige bouw hebben.

Makkelijk is het seizoen tot nu toe niet geweest. De A1 van Festilent draaide vorig seizoen nog boven in de competitie mee, maar staat nu elfde. Toch denken ze DVG, de nummer vijf, te kunnen verslaan. Zeker met het eigen publiek achter zich.

Het loopt anders. Na 45 minuten voetballen verdwijnen Kretin en zijn medespelers als geslagen honden de kleedkamer in. Festilent staat met 3-0 achter. 'We kunnen het hier niet laten liggen. We zijn bij elk duel te laat, we moeten er korter op zitten', zweept de trainer zijn ploeg in de rust op.

Zijn woorden lijken effect te hebben. Mede dankzij een assist van Kretin komt Festilent terug tot 3-3. Twee ploegen knokken om de overwinning, de strijd verhardt. Er wordt meer getackeld, meer gezeurd bij de scheidsrechter en meer geschreeuwd tussen de teams en de tachtig toeschouwers die zijn komen opdagen.

Als DVG vier minuten voor tijd een strafschop mag nemen, koken sommigen bij Festilent van woede. De scheidsrechter stuurt de keeper van de thuisploeg het veld uit omdat hij de spits van DVG onderuit heeft gewerkt. Kretin rent woedend naar de scheidsrechter toe: 'Waar slaat dat op?' Die geeft hem een gele kaart. Een paar ouders van teamgenoten reageren zich af op Kretin: 'Wat ben je nou aan het doen, man?', roept er een.

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Een middenvelder van Festilent die de weggestuurde keeper aflost, stopt tot opluchting van zijn team de strafschop, Maar de scheidsrechter geeft DVG een herkansing: volgens hem is de gelegenheidskeeper te snel van zijn doellijn gekomen. Nu gaat de bal er wel in. Kretin voelt de woede door zijn lichaam stromen.

Nog vier minuten heeft Festilent om in elk geval niet te verliezen. Vanaf de aftrap trekt Kretin met zijn laatste krachten een sprint naar voren. De aanvoerder van DVG schopt hem onderuit en blijft voor de bal staan als Kretin de vrije trap wil nemen. Kretin duwt hem, de jongen valt, staat weer op en duwt terug, waarop Kretin hem bij zijn shirt vastpakt. 'Wat is hij aan het doen? Het lijkt wel alsof hij hem van het veld wil duwen', denkt vader Kretin senior, als altijd langs de lijn bij zijn zoon.

De scheidsrechter is onverbiddelijk: rood voor Kretin. Toeschouwers reageren opgefokt: 'Hou je hoofd er toch eens bij, Kretin', roepen ze. Kretin druipt af naar de kleedkamers, maar die zitten nog op slot.

Na afloop van de wedstrijd gaat het opnieuw mis. Een speler van Festilent gooit in de gang naar de kleedkamers water over de trainer van DVG die zich omdraait en recht in het lachende gezicht van Kretin kijkt. 'Kutbuitenlander', roept de grensrechter van DVG naar Kretin, en: 'Ik neuk je moeder' - zo zal Kretin later zeggen. Bij Kretin gaat het licht uit. Hij balt zijn vuist en haalt uit naar de grensrechter, die hij drie keer op zijn schouder raakt. Bij DVG ontkennen ze ten stelligste dat iemand van de club Kretin heeft uitgescholden.

Ternauwernood kunnen de spelers en begeleiders van de twee ploegen erger voorkomen. Kretin heeft in zijn leven nog nooit een rode kaart gehad, maar weet dat de straf minstens een wedstrijd schorsing betekent en omdat hij wel meer heeft gedaan dan een tegenstander tackelen, misschien wel twee. Maar als hij na een paar dagen post van de KNVB krijgt, bonst zijn hart in zijn keel. Hij is aangeklaagd door de tuchtcommissie van de voetbalbond en moet een verklaring afleggen over zijn gedrag.

Een lieve jongen.

Zo een die zijn moeder midden op straat omhelst omdat hij zoveel van haar houdt. Kretin Hachfi senior begrijpt dat zijn zoon de schijn tegen heeft na zijn uitbarsting op het voetbalveld. Maar Kretin is niet agressief en ook nog nooit met de politie in aanraking geweest. Op school en op werk gaat het goed. Hij zit in het vierde jaar van het vmbo op het Udens College en werkt ernaast bij een logistiek bedrijf in Veghel.

Hachfi senior heeft zijn kinderen altijd voorgehouden dat ze niet anders zijn dan anderen. Hij kwam twintig jaar geleden over uit Tunesië, zijn vrouw is Nederlandse. In het dorp kent iedereen de familie Hachfi, problemen hebben ze nooit. Dat verandert volgens zijn vader als Kretin moet voetballen in omliggende dorpen. Daar wordt Kretin soms anders behandeld. Tijdens een wedstrijd in Nuland riep een toeschouwer hem 'kutaap' toe en maakte oerwoudgeluiden.

Laat het je niet raken, zegt zijn vader na zulke voorvallen. Kretin kan zich er meestal voor afsluiten. Maar soms snijdt het racisme hem dwars door zijn ziel, bijvoorbeeld als hij zich met zijn vrienden verheugt op een avond stappen en de portier hen niet wil binnenlaten.

Hij trekt vaak met dezelfde groep op: er zit een jongen bij met een Jordaanse achtergrond, anderen hebben wortels in Turkije, Irak en Papoea Nieuw-Guinea. Als ze geweigerd worden bij de discotheek omdat die volgens de portier 'vol zit', draaien ze zich allemaal om en gaan weg. Zulke irritaties zijn onder Kretins huid gaan zitten.

Agressief is hij niet. Maar als het moet, slaat hij er bovenop. Want ook dat hebben zijn ouders hebben hem altijd voorgehouden: bijt van je af als het moet, kom op voor anderen in nood. Zijn vrienden zeggen: we kunnen toch wel op je rekenen als we in de problemen komen? Je bent toch geen mietje? Kretin heeft zich weleens afgevraagd of hij de jongens niet wat minder moet opzoeken in het weekend, want ze zijn toch wel vaak op problemen uit. Maar zij snappen tenminste hoe het is om op je afkomst te worden beoordeeld. Ze kunnen op elkaar terugvallen.

Kretin voelt zich verantwoordelijk voor anderen, zowel op als naast het voetbalveld. Hij accepteert niet zomaar het gezag van anderen, of dat nu de scheidsrechter is of de invalchef op zijn werk. Zijn vader wil vooral dat hij eerlijk is over wat hij doet. Dat is ook wat hij Kretin op het hart heeft gedrukt als hij bij de tuchtcommissie moet verschijnen.

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

23 november 2016

Kretin kijkt gespannen om zich heen. De Turfhoeve, staat er boven het restaurant en partycentrum in Sevenum. Ja, hier moet het zijn, de plek waar hij zich volgens de KNVB-brief moet melden. Het voelt alsof hij een uitwedstrijd moet spelen, maar dan in zijn eentje.

Klokslag 19.30 uur gaan de deuren open. Op de eerste verdieping zijn de tafels in een U-opstelling klaargezet. Kretin zit aan de ene kant met twee bestuursleden van Festilent en zijn vader. Die vindt het terecht dat hij straf krijgt - hij heeft als jeugdcoördinator van de A- en B-elftallen van Festilent al besloten dat zijn zoon niet meer speelt tot de tuchtcommissie uitspraak heeft gedaan.

Op de rij tegenover hen herkent Kretin de aanvoerder met wie hij ruzie kreeg en de grensrechter van DVG. Ook de scheidsrechter van toen, een officiële KNVB-scheidsrechter, is er. De sfeer is gespannen. Het voorval heeft indruk gemaakt op de twee clubs. Pas later, als Kretin erkent dat het niet goed is wat hij heeft gedaan, ontdooit de sfeer.

De drie leden van de tuchtcommissie stellen zich voor als mr. Vlecken, mr. Niemarkt en mr. Schmidt. Kretin heeft geen idee wie ze zijn, maar ze weten wel wie hij is. Meneer Hachfi, noemen ze hem consequent. Het voelt onwerkelijk voor Kretin. Over drie dagen wordt hij 18. Hij is gespannen en heeft geen idee wat komen gaat.

Kretin wil, zoals hij zijn vader heeft beloofd, de waarheid vertellen en niets anders. Dus geeft hij toe dat hij de grensrechter van DVG heeft geslagen. Maar het klopt volgens hem niet dat hij de aanvoerder van DVG bij de nek of keel heeft gegrepen: hij heeft hem alleen bij de kraag van zijn shirt gepakt. Ook noemt hij het onzin dat hij de trainer van DVG heeft aangeraakt toen er bij de kleedkamers werd gevochten. En over het hem ten laste gelegde punt 4 wil hij graag gezegd hebben dat hij de scheidsrechter nooit een teringlijer of een kutscheids heeft genoemd: hij schold alleen in zichzelf nadat hij van het veld was gestuurd.

'Ik had er wel een goed gevoel over', zal hij na zijn optreden in De Turfhoeve zeggen. Maar als Kretin een week later met trillende handen de brief met de oranje KNVB-leeuw voorop openmaakt, is van zijn goede gevoel niets meer over: de tuchtcommissie heeft hem schuldig bevonden aan de punten 1, 3 en 5. Hij mag achttien maanden geen wedstrijden meer spelen en dat niet alleen: het is hem zelfs verboden zich binnen de hekken van elk voetbalcomplex in Nederland te begeven. Zelfs trainen met zijn teamgenoten moet hij voorlopig uit zijn hoofd zetten.

Zijn wereld stort in. En dan mag hij nog van geluk spreken dat hij 17 was toen het tegen DVG uit de hand liep. Was hij al 18 geweest, dan had hij zeker drie jaar langs de kant gestaan. Hij heeft een kans om eerder te kunnen voetballen: als hij meewerkt aan de trainingen van de KNVB en Halt, kan hij zes maanden van die straf wegpoetsen.

8 maart 2017

Het is tijd om Kretins probleem aan te pakken. Vorige week heeft hij al een uur lang les gehad over het onder controle krijgen van zijn boosheid, vandaag wil Halt-trainer Thijs Bakens duidelijk maken waar boosheid vandaan komt.

Kretin luistert ademloos toe. Over triggers van buitenaf gaat het, dingen die hem boos maken. Er zijn ook interne triggers, legt Bakens uit: bijvoorbeeld iemand terugpakken die je een schop heeft gegeven bij het voetballen. Waar het om gaat, is dat Kretin eerst doorkrijgt waarvan hij boos wordt en hoe hij vervolgens reageert. Hij is er stil van.

Thijs Bakens van Halt geeft Kretin in het stadhuis van Uden training in boosheidsbeheersing.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Jezelf onder ogen komen is confronterend als je 18 jaar bent, zegt Bakens. 'En dan moet je ook nog je excuses maken om deze Halt-training te laten slagen.' Kretin heeft in een gesprek van drie kwartier sorry gezegd tegen de voorzitter van DVG. Dat wilde hij ook doen bij de assistent-scheidsrechter, maar die had er volgens hem niet zo'n zin in.

De jongens of jonge mannen - vrouwelijke voetballers heeft Bakens nog niet tegenover zich gehad - hebben vaak een kort lontje, vinden het moeilijk om met emoties om te gaan en verliezen daardoor sneller de controle over zichzelf. 'Maar hun achtergronden zijn divers', zegt Bakens. 'Sommigen komen uit verknipte gezinnen, maar er zitten ook jongens uit stabiele families bij, zoals Kretin.'

De meeste clubs beseffen volgens hem onvoldoende dat er bij het trainen van jeugdelftallen meer komt kijken dan pionnen neerzetten of ballen op doel schieten. 'Op pedagogisch gebied kunnen clubs nog heel veel winst boeken. In de hoogste jeugdelftallen wordt er vaak nog wel over nagedacht wie ze als trainer benoemen, maar bij de lagere teams lang niet altijd.'

3 mei 2017, 11 uur

'Hoe is het?', vraagt Bakens. 'Goed, goed', zegt Kretin. 'Niks geks gehad. Onder controle.' Bakens knikt tevreden. Onder controle, dat is precies wat hij na elf trainingssessies met Kretin horen wil.

Weet je nog wat sportiviteit voor jou betekende aan het begin van de trainingen, vraagt hij. 'Als ik maar zou winnen was het goed', antwoordt Kretin. 'Hoe meer doelpunten we tegen kregen, hoe minder sportief ik werd. Ik denk nog steeds: er is veel geoorloofd om te winnen. Maar ik focus me meer op mezelf, op mijn eigen spel.'

Tien dagen later, op een zaterdagmiddag, steekt Kretin zijn geelrode vlag gedecideerd in de lucht. Voetballen mag hij nog steeds niet, maar hij is blij dat hij weer eens langs een veld mag staan. Hij heeft met Bakens en Festilent afgesproken dat hij vandaag de scheidsrechter assisteert bij een competitiewedstrijd van de B3. Nu nog de pupillen en junioren helpen met trainen en hij heeft het Halt-certificaat binnen. Vrijwilligerswerk bij de club is een vereiste om het traject te voltooien.

'Twijfel je?', heeft Bakens hem gevraagd. Kretin twijfelt niet. Niet aan zichzelf, maar wel aan anderen. Hij weet dat ze hem straks gaan 'zoeken' als hij weer meedoet. Vooral de clubs uit de buurt kennen zijn reputatie. Trainers zullen er niet voor terugdeinzen spelers tegen hem op te zetten om hem een kaart aan te smeren. En hij komt ongetwijfeld scheidsrechters tegen die hem nog kennen van vorig seizoen.

Training in boosheidsbeheersingBeeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het is aan hem om de controle te houden. Hij heeft het Bakens beloofd. Dat hij nooit meer boos gaat worden, kan hij niet garanderen. Maar hij weet nu wat hij wel en niet moet doen als het mis dreigt te gaan: twee seconden op de grond blijven liggen als hij onderuit is geschopt, ademhaling onder controle krijgen, een slokje water drinken om de storm in zijn hoofd te laten bedaren. Als hij op die manier de eerste weken doorkomt, moet het lukken.

Volgend seizoen, voor zijn eerste wedstrijd, wil hij het woord nemen in de kleedkamer. Hij wil zijn teamgenoten uitleggen dat hij een cursus heeft gevolgd om zijn emoties onder controle te krijgen. Dan weten ook de nieuwe jongens van het team dat hij geen crimineel is die een jaar lang heeft vastgezeten, of zo. Hopelijk snappen ze dan dat ze hem af en toe met rust moeten laten, zodat hij meer met zijn eigen spel bezig kan zijn. Misschien dat sommige toeschouwers dan ook wat minder aan zijn kop zeuren.

'Mensenkennis', zei hij tegen Bakens, toen die hem vroeg wat de trainingen hem hebben opgeleverd. Het lijken grote woorden voor een jonge man in wording. Met Kretin kan het nog alle kanten op. Maar hij is blij dat hij eens goed naar zichzelf heeft leren kijken. Daar heb je ook buiten het voetballen wat aan.

Nu hij zo langs de lijn rent, weet hij weer hoe het is om twee elftallen om de bal te zien strijden. Alles om hem heen ademt voetbal, een heerlijk gevoel geeft het. Nog zes maanden wachten, dan mag hij eindelijk weer zelf.

Strengere aanpak geweld

De trainingen Sport en Gedrag, een samenwerking tussen voetbalbond KNVB en jeugdcriminaliteitbestrijder en -bestraffer Halt, bestaan sinds vorig jaar. In 2016 volgden 144 voetballers tussen de 12 en 19 jaar de trainingen, die hen bewuster moeten maken van hun wangedrag op het veld - en daarbuiten. Daarnaast doorliepen negentien spelers het 'zware' traject, inclusief boosheidscontrole, waarbij onder meer wordt gekeken welke 'triggers' de boosheid veroorzaken.

Sinds de fatale mishandeling van grensrechter Richard Nieuwenhuizen in 2012 hanteert de KNVB nog strengere regels voor de aanpak van geweld op het voetbalveld. Zo moet een speler na een gele kaart verplicht tien minuten 'afkoelen' en worden clubs aangepakt waarbij zich twee keer een heftig geweldsincident voordoet. Ook probeert de bond betrokkenen harder te straffen, zonder het team te duperen. De maatregelen hebben effect: scheidsrechters trekken minder gele en rode kaarten. Ook worden minder wedstrijden gestaakt vanwege 'wanordelijkheden': van 1.304 in 2014/2015 naar 939 vorig seizoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden