Reportage Schaatssucces Noorwegen

Krakkemikkig ijsbaantje in Bergen is kraamkamer van Noors schaatssucces

De Slatthaug Kunstisbane in Bergen. Beeld Reidar Langkjaer

De Noor Havard Lorentzen verdedigt dit weekeinde in Heerenveen zijn wereldtitel op de sprint. Hij komt van een obscure schaatsclub uit Bergen, Fana Il, dat met ook nog Sverre Lunde Pedersen en Sindre Hendriksen drie olympische kampioenen voortbracht. ‘Ons clubhuis is tamelijk beschamend.’

De Slatthaug Kunstisbane ligt er verstild bij op zaterdagmorgen. Het heeft ’s nachts geregend, maar dat is niet vreemd in Bergen. Het is de stad met de meeste neerslag van Europa. Langs het ijs doen jonge schaatsers rekoefeningen. Oudere rijders stappen zo het ijs op. Voortdurend klinken startschoten. Er is een regionaal kampioenschap aan de gang, met deelnemers van 10 tot 70 jaar.

De 400-meterkunstijsbaan – open, winderig, nat, onooglijk, omzoomd door twee oude schuurtjes die voor kleedkamer en tijdwaarnemingshok moeten doorgaan – is de geboorteplaats van groot olympisch succes: Havard Holmefjord Lorentzen, de 500-meterkampioen van Pyeongchang 2018.

Ook de kersverse wereldkampioen op de 5 kilometer, Sverre Lunde Pedersen, maakte hier zijn eerste meters, altijd onder de bezielende leiding van vader Jarle, de Noorse bondscoach van 2009 tot 2014. Sindre Henriksen, met Pedersen lid van de zegevierende achtervolgingsploeg van de Winterspelen, is ook van deze baan en van deze club, Fana Idrettslag, afgekort Fana Il.

‘Ons clubhuis is tamelijk beschamend’, oordeelt Emil Matre Pedersen, de 14-jarige stoere oomzegger van Sverre als hij van de hometrainer stapt. Sigurd Henriksen, de jongere broer van Sindre, valt hem bij.

Geen tv

In de bestuurskamer, vol gestapeld met bekers en huurschaatsen maar zonder koffiemachine, is niet eens een tv-scherm te bekennen. Wie televisie wil kijken op spannende schaatsmomenten zoals vorig jaar tijdens de Spelen of onlangs bij de WK afstanden van Inzell, moet 300 meter lopen naar de nieuwe handbalhal, de Fana Arena.

Tor Frithjof Larsen, de voorzitter van de hardrijderssectie, had in die Inzell-week graag live gekeken naar de fabuleuze 5 kilometer van Fana-lid Sverre Pedersen, maar hij gaf les aan de schaatsschool. Daarvoor is de belangstelling verdubbeld sinds het succesverhaal van Pyeongchang sportstad Bergen heeft aangestoken. Eerst had hij veertig cursisten, nu is Larsen met tachtig leerlingen bezig. ‘En ik heb de rit van Sverre ’s avonds drie keer teruggekeken. Fantastisch, fantastisch.’

Beloftevolle junioren Emil en Sigurd konden ook niet kijken. ‘Onze training was aan de gang. We mochten niet stoppen.’ De moeder van Henriksen keek in de kleedkamer op haar telefoon, een heel stel meekijkers om zich heen. Zij gaf de toptijden van Pedersen door aan de baan, waar coach Camilla Farestveit de schaatsers op de hoogte hield.

Havard Lorentzen veegt het ijs. Beeld Reidar Langkjaerj

Het gouden drietal van 2018 is de inspiratiebron voor de lichtingen die komen. ‘Mijn grote doel is om mijn oom Sverre te verslaan. Nee, niet qua tijd, maar in een rechtstreeks duel’, zegt Emil Pedersen na zijn 1.21,68 op de 1.000 meter waarmee hij regionaal kampioen wordt. Hij, de nummer drie van de officieuze wereldtitelstrijd bij de jeugdigen, de Vikingrace van Heerenveen, zegt het met een zekere verbetenheid.

In 2005 kregen Lorentzen, Pedersen en Henriksen op 12-, 13-jarige leeftijd clubgenoot Rune Stordal als voorbeeld. Die werd in Inzell, toen nog niet overdekt, verrassend wereldkampioen op de 1.500 meter. Later werd hij trainer van Fana. ‘Maar nu besteedt hij tijd aan zijn gezin’, aldus voorzitter Larsen.

Familieaangelegenheid

De man die er altijd was, is de vader van Sverre Lunde Pedersen, Jarle. Hij zag het talent van zijn eigen zoon. ‘Jarle is uniek in de begeleiding van jonge schaatsers. Hij is een echte opleider. Hij was er altijd voor de jongens. En de vader van Havard, Torbjörn Lorentzen, die was er ook altijd voor zijn zoon. Schaatsen is in Bergen een familieaangelegenheid. Dat willen we nu wat veranderen. Dat het professioneler wordt.’

De Slatthaug Kunstisbane is van 1991 en levert ondanks de vele regen ijs van kwaliteit, maar geldt als sterk verouderd. ‘Maar het is wel de beste bezochte sportaccommodatie van deze stad’, aldus Larsen. ‘Na zo’n kampioenschap komt de baan vrij en dan trekken de gezinnen op hun ijshockeyschaatsen hier massaal naar toe. Langlaufen is hier vaak maar tijdelijk. Vorige week lag er sneeuw, die is nu door de invloed van de oceaan alweer weggeregend en dan komen ze naar onze baan. Schaatsen en worst eten. Dat is de middagbesteding voor duizenden Noren.’

Dat de baan niet overdekt is, geldt op zijn minst als karaktervormend. De toppers trainen om 8 uur in de ochtend, voor de recreanten uit. Larsen, terwijl hij een fotootje van Lorentzen met een sneeuwschuiver laat zien: ‘Het zijn geweldige gasten hoor. Neem zo’n Lorentzen. Hij schuift op deze foto geen sneeuw maar water. Het regende die dag, de jeugd had een wedstrijd. Hij duwde vijf centimeter water van het ijs. Hij bleef maar rondgaan. Het was in zijn olympische seizoen. Waarom doe je dat, Havard, vroegen wij. Nou, het zijn nu echt te slechte condities voor de kinderen.’

Nieuwbouwplannen

Fana wil graag een overdekte baan in Bergen. Nu valt de ijsbaan nog buiten de snelste zestig van de wereld (baanrecords van 36,70 op de 500 meter tot 14.08 op de 10 km). De nieuwbouwplannen liggen klaar. Het gaat, zegt Larsen, zo’n 51 miljoen euro kosten. De gemeente heeft zich vertild aan een te duur zwembad en kan niet bijdragen.

De oplossing is een weldoener. Tron Moen, steenrijk geworden in de offshore, betaalde voor de nieuwe handbalarena. Een schaatsstadion uit zijn portemonnee zou geweldig zijn, zeggen Larsen en zijn leden. Dan kunnen de grote posters van de kampioenen Lorentzen, Pedersen en Henriksen ook eindelijk een fatsoenlijke plek krijgen. Op Slatthaug zijn ze nu nergens te bekennen. ‘Ook beschamend’, zegt Emil Pedersen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden