Analyse De Ligt versus De Jong

Kopsterke De Jong en De Ligt gaan de strijd aan in de lucht. Wie delft het onderspit tijdens Ajax – PSV?

Luuk de Jong (L) in duel met Matthijs de Ligt (R). Beeld Thomas Bakker

Hij is goed in koppen, maar het kan volgens Ajax-verdediger Matthijs de Ligt altijd beter. ‘Ik kijk vooral naar Ronaldo en Ramos.’ Luuk de Jong is niet alleen de spits van koploper PSV, hij is ook de beste kopper van Nederland. ‘Een luchtduel begint met het bespelen van de ruimte.’ Wie zal zondag zegevieren? 

Matthijs de Ligt

Koppen is fijn. En hij is een kopper, Matthijs de Ligt. Hij is óók een kopper. ‘Het geeft een soort kick als je een luchtduel wint.’ De centrale verdediger is een van de beste koppers van de eredivisie. Met spits Luuk de Jong zal hij zondag in de Arena tijdens Ajax – PSV menig duel uitvechten. De centrale verdediger en de spits. Koppen. Ogen dicht of ogen open. Zweet spat van voorhoofden. Lichamen zoeken evenwicht in het luchtledige.

Zelfs als kind had De Ligt geen hekel aan koppen. ‘Als verdediger moest je wel. Je kon je hoofd niet intrekken. Dan werden ze boos. Vroeger, thuis, deden we al spelletjes met mijn broertje en vriendjes. Koppend scoren leverde de meeste punten op.’ Hij praatte later veel met begeleider en voormalig Ajacied Barry Hulshoff, de illustere verdediger van vroeger. ‘Van wat ik heb gehoord, had hij een magneet op zijn hoofd.’

Hoe De Ligt zweefde, tegen Feyenoord in de halve eindstrijd van het bekertoernooi, was bijna majestueus. Alsof de zwaartekracht even plaatsmaakte voor zijn vlucht. Je hoorde het voorhoofd tegen de bal beuken. Goal: 0-1. Die arme Feyenoorder Sam Larsson kreeg de schuld, omdat hij niet meeliep.

‘Dat doelpunt had ook met wil te maken. Ik kleunde erin. St. Juste bleef wachten. En ik ging expres bij een aanvaller (Larsson) staan. Die verdedigen nooit.’ Lachend: ‘Ja, dat is nadenken. ’

Vorige week, met Oranje tegen Duitsland, was het een kwestie van klimmen en bal schampen na de voorzet van Memphis Depay, voor zijn eerste interlanddoelpunt. ‘Het belangrijkste is durf. De bal kwam hoog. Je kunt niet denken: wat als iemand in mijn rug beukt. Je moet de bal vol aanvallen. Dat is zo mooi, ook bij Sergio Ramos (verdediger Real Madrid, red.). Die kopt bij wijze van spreken door een muur heen als hij wil scoren.’

Matthijs de Ligt staat er gekwetst bij in blessuretijd. Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Matthijs de Ligt is 1,88 meter, 19 jaar jong, en het gaat zo snel met hem dat hij al toe is aan zijn laatste topper tegen PSV. Hij zal vertrekken naar het buitenland. Barcelona? Kan. Hoe duur hij zal zijn? 70 miljoen of daaromtrent, misschien zelfs meer. Al ruim twee jaar geldt hij als supertalent.

In het Fifa-computerspel voor de Playstation heeft hij een zogenoemd kaartje met een waarde van 92. Dat is het hoogste van alle talenten, samen met Vinicius Junior van Real Madrid. Nee, dat wist hij niet. ‘Ik speel het spel niet meer. Ik heb het heel lang gedaan, maar ik heb nu betere dingen te doen.’

Trainen bijvoorbeeld. Beter worden. ‘Wat koppen betreft kijk ik vooral naar Ronaldo en Ramos. Ze zijn niet eens heel lang, maar qua timing en kopkracht zijn er weinig beteren. Luuk de Jong is heel goed in timing en in mikken. Als de bal van de zijkant komt, heeft hij als aanvaller ook altijd een aanloop, wat je als verdediger minder hebt. Zo kan hij het duel winnen. Het gaat erom hoe ik en anderen dan gepositioneerd staan. Als hun centrale verdediger een lange bal speelt, mag je het duel nog wel verliezen. Maar in het strafschopgebied mag dat niet, want dan is het vaak een goal.’

De Ligt traint dit seizoen veel op sprongkracht. Hij voelt dat hij daarvan profijt heeft. ‘Als de bal hoog komt, win ik het kopduel vaak. Het gaat er nu nog om dat ik de bal, als we in de aanval zijn, op goal kop, liefst in de hoek. Dat is best lastig nog, springen, timen en mikken tegelijk.’ Hij noemt zichzelf een ‘fanaat’, die zich op elk gebied wil ontwikkelen. Hij leest zelfs biografieën van verdedigers en andere sporters. ‘Het gaat dan niet om de wedstrijden, maar om de manier hoe ze hun vak beleven. Je kunt altijd beter worden en dat gaat niet vanzelf.’

Ajax heeft zich eigenlijk al neergelegd bij zijn vertrek en wil oogsten, net als De Ligt zelf. Ajax doet nog mee om de landstitel, speelt de bekerfinale tegen Willem II en staat in de kwartfinales van de Champions League tegen Juventus. ‘We moeten eerst zondag winnen. PSV is goed. Ze staan niet voor niets boven ons.’

Hij is vol vertrouwen, al gaat er ook weleens iets fout. Vorige week met Oranje gleed hij uit, waarna Sané 0-1 maakte. De afstemming met Virgil van Dijk klopte tot de rust niet.

In de topper tegen PSV in Eindhoven ontbrak hij door een blessure. Bij de schrobbering in Rotterdam tegen Feyenoord was hij gekoppeld aan de onwennige Lisandro Magallan, omdat kompaan Daley Blind de plaats op links van de geblesseerde Nicolas Tagliafico innam.

‘Het zal beter moeten dan de vorige keer. Het valt te hopen dat we snel een goal kunnen maken, waardoor zij op ons afmoeten in plaats van andersom.’

Bij een gelijkspel of een nederlaag tegen regerend landskampioen PSV is de eerste titel sinds 2014 ver weg voor Ajax. ‘Het is een heel belangrijke maand. Als voetballer wil je alles winnen wat je kunt winnen. Ik heb nog nooit voor zoveel prijzen tegelijk gespeeld. Dat is een fantastisch gevoel. Als we zondag winnen, ligt alles weer open. Het is een alles-of-nietswedstrijd. Dat is waarvoor je speelt als voetballer.’

Luuk de Jong

Luuk de Jong volgt het spel met een bebloed hoofd, nek en shirt na een kopduel met St. Justus. (PSV - Heerenveen) Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Voor PSV-aanvoerder Luuk de Jong begon de titanenstrijd met Ajax al zondag, in de slotfase van de interland tussen Nederland en Duitsland. ‘Toen ik warmliep zei Ajacied Donny van de Beek tegen me: ‘Vandaag mag je scoren, als je dat zondag maar niet tegen ons doet’. Nee, ik heb niet tegen Matthijs de Ligt gezegd dat hij nog een keer mag uitglijden als tegen Duitsland. Maar er werd genoeg gedold.’

Een broederstrijd is Ajax - PSV niet langer, hoewel de naar Australië uitgeweken Siem de Jong nog immer Ajacied is. ‘Het voelt nu anders dan vroeger, omdat Siem zo ver weg is’, zegt Luuk. ‘De grapjes met Siem zullen nog wel komen. Hij zat bij Ajax in een moeilijke fase, voor hem was spelen in Melbourne een uitkomst en een mooi avontuur.’

Niet alleen Duitsland beheerst de kunst van het winnen op zijn Duits, PSV is ook dit seizoen de grootmeester van de slotfase. De Jong: ‘Nu ondervond ik bij Oranje hoe pijnlijk het is om in de laatste minuut te verliezen. Dat gevoel geven wij onze tegenstanders dus met PSV. We willen niet leunen op de gedachte dat we die winnende goal toch wel maken na de 85ste minuut. We maken ook geregeld het derde of vierde doelpunt in de slotfase, we willen altijd scoren.’

Bij een 1-1-stand tegen Ajax in de 92ste minuut nog een lange bal op De Jong, het is geen ondenkbaar scenario. ‘We bewijzen dat we topfit zijn. Ik zie soms spelers van de tegenstander met kramp op de grond liggen, terwijl wij kunnen blijven jagen op het verlossende doelpunt. Het waren bovendien bepalende treffers in de laatste minuten, het is een van de redenen waarom we bovenaan staan.’

(L-R) Luuk de Jong en Matthijs de Ligt in duel tijdens PSV - Ajax. Beeld Hollandse Hoogte / VI Images

Nog nooit werd de 28-jarige De Jong topscorer van Nederland, maar met 21 treffers is hij hard op weg. Die bloeiperiode is volgens hem mede te danken aan de speelwijze van PSV. ‘Trainer Mark van Bommel gaf me het vertrouwen, hij voorspelde dat ik veel zou scoren. ‘We gaan je vaak zoeken in ons aanvalsspel’, zei hij. Ik zit lekker in mijn vel. Mijn teamgenoten durven me ook te bedienen in een vol strafschopgebied, ze weten dat ik altijd loer op die ene kans.’

Dataleverancier Opta Sports noemt hem de ‘kopscorer’ van de eredivisie, De Jong maakte acht doelpunten met het hoofd. De topschutter is toch al de heerser van het luchtruim, hij won maar liefst 211 van zijn 334 luchtduels. Met het hoofd ondersteunt hij ook zijn defensie bij corners. Niemand vliegt zo vaak boven het veld als De Jong, maar zondag treft hij in De Ligt een specialist die zowel verdedigend als aanvallend goed kan koppen.

‘De Ligt is de beste kopper van Ajax, hij bewees het zondag nog bij het Nederlands elftal. Hij zal mij ongetwijfeld aanpakken in de lucht. Het was in mijn voordeel dat hij vanwege een blessure ontbrak in de thuiswedstrijd tegen Ajax (3-0). Ik stond nu tegenover een kleinere, centrale verdediger en dat scheelde nogal. Maar ik win ook mijn duels met sterkere verdedigers.’

Zijn timing is het geheim. De Jong: ‘Een luchtduel begint met het bespelen van de ruimte. Dan krijg je de hand van de verdediger op je rug, wil hij even voelen waar je bent en wanneer je naar de bal loopt. Het is de kunst om net iets eerder te vertrekken, dan komt je tegenstander te laat in het duel. Ik heb die timing van nature, ook bij het opspringen voor het kopduel. De Ligt onderscheidt zich eveneens door zijn timing, het worden mooie duels.’

Zijn ouders volleybalden op topniveau, is aan Luuk de Jong met zijn sprongkracht een potentiële topvolleyballer verloren gegaan? ‘Mijn ouders hebben weleens tegen me gezegd dat ik goed kon worden in volleybal. Maar na één training vond ik voetbal toch leuker. Met mijn 1 meter en 89 centimeter zou ik nu eigenlijk te klein zijn voor topvolleybal. Al had ik met mijn timing veel kunnen compenseren, die heb ik van mijn ouders meegekregen.’

De Jong trainde niet extra op het koppen, het bleek een aangeboren kwaliteit. ‘Al bij de jeugdteams onder 13 jaar moest ik lange ballen verwerken met het hoofd. Het zat er al vroeg in. Pas later ben ik specifiek gaan trainen op het afwerken met het hoofd, koppen na voorzetten. De tegenstanders proberen van alles om me af te stoppen, ik word telkens uitgedaagd om iets anders te verzinnen.’

De Jong kan als spits nog een extra wapen inzetten. Hij heeft niet de elegantie van oud-Ajacied Marco van Basten. Maar de omhaal behoort nu ook tot zijn repertoire. ‘Het is geen toeval meer als ik op die manier scoor. Ik oefen de omhaal van jongs af aan. Zodra de bal van je schoen komt, weet je of je hem goed hebt geraakt. Bij mijn omhaal tegen Heerenveen kreeg ik echt kippevel, toen ik de bal in de kruising zag vliegen.’ En lachend: ‘Nu moet ik op twee benen zien te landen als turner Epke Zonderland om een nog mooier cijfer te halen. Ook de omhaal is een kwestie van timing.’

Het wordt vermoedelijk de laatste Ajax - PSV voor De Ligt. ‘Daar ga ik wel van uit’, aldus De Jong. En voor hemzelf? ‘Je weet het nooit. Maar het zou goed kunnen dat ik nog zes keer tegen Ajax speel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.