Analyse De staat van Oranje

Koeman mag zich met recht architect van het succes noemen

Het Nederlands elftal mag zich op het EK in juni 2020 tot de kanshebbers rekenen, maar niet tot de topfavorieten.

Bondscoach Ronald Koeman tijdens de wedstrijd tegen Noord-Ierland, zaterdag in Belfast. Beeld ANP

Vergeet deze wedstrijd, zei Ronald Koeman letterlijk, waarmee hij indirect kritisch was op het onooglijke spel in Belfast. Het was alleen geen moment voor kritiek. De wedstrijd was gemiddeld van erbarmelijk niveau, maar het ging om plaatsing, na een gemist EK en WK voetbal. 

De bondscoach, begonnen in februari 2018, ergerde zich zaterdag zichtbaar aan het opportunisme. Op zulke momenten wipt hij op zijn stoel, fronst hij zijn voorhoofd en vonken zijn ogen. De ene keer is alles prachtig en is Nederland bijna kampioen. Dan, na drie mindere wedstrijden (Noord-Ierland-thuis, Wit-Rusland-uit, Noord-Ierland-uit) deugt er weer weinig van opstelling en wat dies meer zij.

Hij wilde volgaarne de lof ontvangen die hem toekomt. Koeman is opnieuw gestart, op de ronkende puinhopen van de crisis. Hij zocht naar een spelsysteem, naar sfeer, naar evenwicht op het middenveld, naar een aanval met scorend vermogen. Hij boetseerde een elftal dat weer populair is bij de aanhang, al is die populariteit broos en zeer afhankelijk van prestaties.

Talenten

Natuurlijk, voor de opkomst van talenten als Matthijs de Ligt en Frenkie de Jong hoefde Koeman weinig te doen, maar hij mag zich met recht de architect van het succes noemen. Voor hem was Virgil van Dijk bijvoorbeeld al een leider voordat veel anderen dat in hem zagen. Het was typerend hoe Van Dijk zaterdag zijn ploeggenoten wegduwde bij het toekennen van de strafschop aan de Noord-Ieren. Zo van: wegwezen, ik ben aanvoerder, ik zal de scheidsrechter vertellen hoe we denken over deze strafschop. En dan is iedereen ook weg.

Koeman was na de eerste oefenwedstrijd tegen Engeland nog zeer kritisch op Memphis Depay, die meer moest bewegen, die niet moest denken dat topvoetbal spelen zo kon als hij dacht dat het kon. Hij maakte van Memphis Depay een charismatische aanvalsleider, die met doelpunten en assists zijn stempel drukte op de kwalificatie.

Koeman liet tal van nieuwelingen debuteren, wetende dat hij vooral in aanvallend opzicht stappen dient te zetten. De wedstrijden in de Nations League waren gemiddeld gesproken mooier en beter dan de EK-reeks omdat de tegenstanders Frankrijk en Duitsland veel meer meededen en zelf initiatieven ontplooiden, waardoor ze ruimte schiepen voor Nederlands omschakelingsvoetbal. 

Lastig tegen ‘kleine  landen’

Het is geen toeval dat de alleen al op papier onaantrekkelijke duels tegen Estland, Wit-Rusland en Noord-Ierland veel minder waren. Je moet ze winnen, de opponenten spelen defensief. Het Nederlands elftal heeft nog lang niet altijd de vaardigheid, zeker niet in de kleine ruimte, om dergelijke elftallen op te rollen.

Maar de meeste kleine tegenstanders zijn weg, als in juni het EK begint. Nederland voetbalt op 14, 18 en 22 juni in Amsterdam in groep C, is nu al bekend over het toernooi dat over Europa is verspreid. Het land zal ouderwets oranje kleuren. Sowieso roept de deelname herinneringen op aan vorige EK’s, aan de winst in 1988, aan de tragisch verlopen penaltyseries in 1992, 1996 en 2000, de laatste eveneens in Amsterdam tegen de Italianen, aan schitterende zeges op Italië en Frankrijk in 2008, of aan de totale mislukking van 2012.

Oranje heeft alles beleefd op EK’s, van winst tot de grootste decepties. De toekomst is daarom in elk geval spannend, met een toernooi met 24 landen in twaalf stadions. Wie het verleden meeneemt, toen Nederland ook meestal beschikte over uitstekende generaties voetballers, weet dat het onzinnig is om Oranje favoriet te noemen. België, Engeland, Italië, Frankrijk, Duitsland, Spanje, Kroatië of Portugal, zijn uitstekende ploegen.

Ryan Babel en Craig Cathcart in duel tijdens de wedstrijd Noord-Ierland – Nederland, zaterdag in Belfast. Beeld ANP

Zonder geluk...

Voetbal is een spel van nauwe marges. Kijk naar Portugal, in 2016. Drie gelijke spelen in de groep, als een van de beste nummers drie verder. Gelukkig gewonnen na verlenging van Kroatië, later van Polen na strafschoppen. De finale tegen Frankrijk met Ronaldo als snelle uitvaller, met een winnende goal van Eder, die uit het niets kwam en in het niets verdween. 

Nederland behoort daarom tot de kanshebbers, maar is geen topfavoriet. Oranje heeft bijvoorbeeld geen doelman van wereldniveau en zoekt nog naar de ideale invulling van de rechtsbackpositie. Het is puzzelen op het middenveld en voorin. Straks heeft Koeman daarvoor de tijd.

De vraag is in hoeverre Koeman doorselecteert. Hij heeft nuttig gebruik gemaakt van voetballers als Marten de Roon en Ryan Babel, maar of zij goed genoeg zijn voor een toptoernooi valt te betwijfelen. De vraag is ook hoe de ontwikkeling van voetballers als Calvin Stengs, Myron Boadu en Mohamed Ihattaren verloopt, of zij al klaar zijn om een rol van betekenis te kunnen spelen op het EK, het continent met het sterkste landenvoetbal van de wereld. Een continent waar de verschillen in de top zo klein zijn dat één bal op de paal of een arbitrale dwaling net zo beslissend kan zijn als een geniale actie van een topspits.

Niet gescoord, doel wel bereikt: Oranje kwalificeert zich voor EK na magere 0-0 bij Noord-Ierland. Lees hier het wedstrijdverslag.

Kun het EK bereikt is, kunnen we vooruit kijken. De verwachtingen? ‘Met onze kwaliteiten moet je naar het EK gaan om kampioen te worden’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden