Knielen voor Koning Voetbal

Als zijn vliegtuig op maandag 9 juli 2018, daags na de finale van het WK voetbal, opstijgt boven de Hollandse polder, zal Koning Sepp met enige weemoed afscheid nemen van zijn rijk. Terugdenkend aan FIFAtanië, ziet hij het volk in oneindige files staan, terwijl zijn limousine probleemloos richting stadion zoeft over speciale FIFA-rijstroken.

Van onze verslaggever Jonathan Witteman

Hij ziet de kroegbazen die de uithangborden met Nederlandse biermerken naar beneden halen, omdat Budweiser nu eenmaal de WK-sponsor is. Hij denkt aan zijn btw-vrije suite in Krasnapolsky-hotel, zijn btw-vrije inkopen bij de Bijenkorf en zijn btw-vrije relatiegeschenken aan koning Willem-Alexander. Gniffelend denkt hij terug aan het sms’je dat de Nederlandse premier hem gisteravond stuurde na het laatste fluitsignaal. ‘Een geweldig toernooi, Sepp. Maar mag ik nu mijn land terug?’

Prijs is hoog


In 2018 hoopt Nederland samen met België het WK voetbal te organiseren. Aankomende december maakt FIFA-baas Sepp Blatter bekend welke kandidaatlanden ’s werelds grootste sportevenement in de wacht slepen. De prijs die de huidige Nederlandse regering daarvoor wil betalen is hoog, zo blijkt uit de acht openbaar gemaakte Government Guarantees die aan de wereldvoetbalbond zijn gedaan. Als Nederland het WK krijgt, zal het kabinet in de zomer van 2018 vier weken lang moeten knielen voor Koning Voetbal. De wereldvoetbalbond zal dan de privileges genieten van een verkapte schaduwregering.

Zo verandert Nederland voor de duur van het toernooi in een belastingparadijs voor voetbalbobo’s. In de garanties die het demissionaire kabinet-Balkenende IV heeft gegeven, staat dat de FIFA zal worden vrijgesteld van alle belastingen.

De FIFA zal de Nederlandse fiscus geen cent belasting hoeven te betalen over de honderden miljoenen die zij aan het WK zal verdienen. Dat was ook bij het WK in Zuid-Afrika het geval: van de geschatte 1,5 miljard euro winst die de FIFA maakte, stroomde niets naar de Zuid-Afrikaanse schatkist. Btw hoeven de voetbalbestuurders ook niet te betalen, zo belooft de regering althans. Hotelkamers, diners, boodschappen, taxiritjes, allemaal btw-vrij.

Volgens schattingen kost het pakket aan vrijstellingen de Nederlandse staat 300 miljoen euro aan gederfde belastinginkomsten.

Het kabinet heeft de FIFA bovendien verscheidene investeringen beloofd. Aan extra wegen en stations zal Nederland de komende jaren tot 500 miljoen euro kwijt zijn. Daarbij horen ook de aparte snelwegbanen die voor de FIFA zullen moeten worden vrijgemaakt, zodat de voetbalbonzen onbelemmerd van stadion naar stadion kunnen reizen. De beveiligingskosten, die volledig voor rekening van Nederland komen, bedragen minimaal 200 miljoen euro.

En daar komt nog 900 miljoen euro bij aan investeringen in stadions, waarvan het nog maar de vraag is of ze rendabel zijn. Het in de jaren negentig nog verkleinde Olympisch Stadion in Amsterdam zou moeten uitbreiden naar meer dan 40 duizend plaatsen. Ook het Enschedese stadion Grolsch Veste moet bijna in capaciteit verdubbelen, blijkt uit het geheime WK-bidbook dat RTL Nieuws eerder in handen kreeg. In Rotterdam verrijst een nieuwe voetbaltempel die plaats moet bieden aan 86 duizend fans.

Reclame maken


Maar op het gebied van marketing heeft Nederland volgens velen de meest verregaande concessies gedaan. Reclame maken in een straal van twee kilometer van een WK-stadion is verboden, zo heeft de regering toegezegd. Tenzij het een van de FIFA-sponsors betreft, zoals Coca-Cola, Adidas en Sony. Dat betekent niet alleen dat bijvoorbeeld de Heineken Music Hall tijdelijk van naam zal moeten veranderen, maar ook dat lokale middenstanders als cafés en buurtsupers geen reclame mogen maken voor merken die geen partner van de FIFA zijn. Winkels in de buurt van WK-stadions hebben pech.

Het kabinet heeft de FIFA beloofd om het zogenoemde ambush marketing – reclame maken voor merken die geen sponsor van de FIFA zijn – per wet te zullen verbieden. Ambush marketing is berucht sinds het incident rond de Bavaria-meisjes op het afgelopen WK. Twee Nederlandse toeschouwers belandden in de Zuid-Afrikaanse cel omdat ze tijdens het duel Nederland-Denemarken in oranje Bavaria-jurkjes op de tribune zaten. Mocht in 2018 een nieuwe generatie Bavariameisjes opstaan, dan zal ook de Nederlandse politie moeten optreden om de commerciële rechten van de FIFA-partners te verdedigen.

Maar, zo voert de regering aan: tegenover alle concessies die aan de FIFA zijn gedaan, staan de positieve effecten van het organiseren van een WK. Een WK in de Lage Landen zou onder meer goed zijn voor het Nederlandse imago, jongeren stimuleren om aan sport te doen en bovendien een boost geven aan de economie.

Toch rijzen over dat laatste argument steeds meer twijfels. Volgens de Stichting Economisch Onderzoek (SEO) zou Nederland namelijk helemaal niet aan het WK verdienen, maar er zelfs flink op verliezen.

In het meest waarschijnlijke scenario lijdt de Nederlandse economie een verlies van bijna 155 miljoen euro, zo becijferden de economen van de stichting. In het ergste scenario zadelt het WK de Nederlandse schatkist zelfs op met een schuld van 1,1 miljard euro.

(AFP) Beeld AFP
(AFP)Beeld AFP

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden