Klaar voor de beste jaren

Nog maar drie maanden geleden wisten de Britse kranten het zeker: in deze vorm wint hij Wimbledon. 'Zou best kunnen', zegt Richard Krajicek nu....

TWIJFELS? Angst voor een vormcrisis wellicht? Paniek?

'Nee, waarom? Die tijd is voorbij.'

Richard Krajicek heeft in Rosmalen de kwade voortekenen voor Wimbledon goeddeels bezworen. Na een maand misère - twee keer in de eerste ronde uitgeschakeld, twee keer in de tweede ronde - heeft hij op het Brabantse gras eindelijk weer een paar potjes gewonnen. 'Daar gaat het om.' Ongeacht de uiteindelijke afloop in Rosmalen is het vertrouwen voor Wimbledon hersteld. 'Ik weet dat ik daar één van de favorieten kan zijn.

'Een paar jaar geleden was ik waarschijnlijk onrustig geworden. Maar in paniek raken, is het laatste wat je moet doen, zeker zo kort voor een groot toernooi. Ik sta nog niet optimaal te spelen, dat weet ik ook wel, maar het heeft geen zin dan ineens van alles drastisch te veranderen. Rustig blijven is het belangrijkste.'

Een week eerder in Halle heeft Krajicek bewezen dat het geen geacteerde rust is. Daar, in het Duitse dorp waar hij zijn voorbereiding op Wimbledon is gestart, vindt het gesprek plaats, en juist daar wekt hij bewondering door op kalme, bijna klinische wijze zijn recente prestaties te analyseren. 'Oké, het loopt even niet.' Maar zijn stem verraadt de ervaring van tien jaar toptennis. 'Ik weet inmiddels hoe ik er mee om moet gaan.

'Als je jong bent, heb je in zulke periodes vaak de neiging om extra te gaan trainen. Dat kan ook averechts werken. Ik weet nu dat je je eigen weg moet volgen. Een paar weken geleden, midden in het gravelseizoen, ben ik een paar dagen op hardcourt gaan trainen. Ik was het gevoel even kwijt en op hardcourt vind ik dat sneller terug. 't Is niet gebruikelijk, maar ik doet het gewoon.

'Daarom ga ik me nu zo kort voor Wimbledon ook het hoofd niet breken. Fysiek en mentaal ben ik fit, dat voel ik elke training. Het blijkt ook uit mijn houding op de baan. Ik wind me niet op. Op gras kan het er ook zo ineens zijn. Trouwens, zo lang is het ook weer niet geleden dat ik Key Biscayne heb gewonnen.'

Twaalf weken om precies te zijn: toen won Richard Krajicek het prestigieuze toernooi in Florida, in het circuit wel als het vijfde Grand Slam beschouwd. Hij versloeg er de toppers Safin en Enqvist, en de nummer 1 van de wereld Sampras, gewoon in twee sets. Daar was ook weer datzelfde machtige gevoel als toen die ene keer op Wimbledon. Al is alles nu toch anders. Tegenwoordig is hij niet meer verrast als hij ze goed raakt. 'Dat niveau heb ik nu gewoon.

'Zoals toen op Wimbledon sloeg ik mijn returns in een soort trance. Ik stond er af en toe zelf van te kijken. Nu is dat gevoel anders. Het is geen verrassing meer, ik weet dat ik dat beheers. Ik ben fysiek sterker, sneller, en sla mijn returns beter. Bij dat alles komt dus die mentale groei. Daarom keek ik er ook niet van op dat ik in maart vierde op de wereldranglijst werd. Ik weet wat in me zit.

'Vorig jaar was eigenlijk ook mijn eerste echt goede jaar, vond ikzelf. Die Wimbledon-zege in '96 was een verrassing, terwijl ik vorig jaar het gevoel had dat ik echt op mijn kwaliteiten tot de halve finale kwam. Met een beetje geluk had ik weer in de finale gestaan. Daarom kun je ook zeggen dat ik vorig jaar al een betere speler was dan in '96. Toen overkwam het me, vorig jaar controleerde ik het.'

Curieus is dat, erkent Krajicek, maar in de voorbije twee jaar heeft hij zich vermoedelijk meer ontwikkeld dan in pakweg vijf jaar daarvoor. 'Mentaal zeker.' De psychische rijping vond paradoxaal genoeg pas plaats nà dat enorme succes op Wimbledon. Omdat hij na het succes te maken kreeg met tegenslag, een knieblessure, wat hem in zijn somberste buien deed vrezen voor een vroegtijdig einde van zijn loopbaan.

'Die eerste weken na de Wimbledon-zege, toen ik motivatie-problemen had, en het eerste half jaar van 1997, toen ik terugkwam van die knieblessure, zijn waarschijnlijk de belangrijkste fases in mijn carrière geweest. Eerst kwam ik tot het besef: oké, ik heb die Wimbledon-titel, mijn carrière kan nooit meer stuk, maar dat is nog geen reden om nonchalant te worden. En na die knie-operatie kwam daar nog de gedachte bij dat ik blij mocht zijn dat ik weer kon tennissen.

'Ik heb in die periode nog één dip op de baan gehad. Roland Garros '97 tegen Rafter, daar heb ik niet genoeg gevochten. Toen was de cirkel rond. Na die wedstrijd heb ik me vier dagen afgezonderd en toen gezegd: dit overkomt me niet weer, nu d'r tegenaan. Sindsdien gaat het goed. Ik ben wel tevreden met mezelf dit jaar. Met mijn instelling. Ik heb me nog niet een keer geërgerd op de baan.'

En zie: sindsdien is ook zijn populariteit aanzienlijk gestegen. Waar zijn optredens in een recent verleden nog schampere commentaren en cynisme ontlokten, oogst Krajicek nu respect en bewondering. De parallel met zijn mentale metamorfose is ook hemzelf niet ontgaan. 'Kennelijk is het een wisselwerking. Pas als je volwassenheid toont, erkent het publiek je prestaties. Nu blijven ze ook achter me staan als het even minder gaat.'

Illustratief in dat verband is zijn controverse eerder dit jaar met Wim Buitendijk. De directeur van het toernooi in Rotterdam verweet Krajicek onvoldoende waar te hebben geboden voor zijn startgeld, maar moest vervolgens tot zijn verbijstering constateren dat de publieke opinie partij koos voor de speler. Dat was vroeger wel anders geweest, erkent Krajicek.

'Iedereen kon zien dat het nu nergens op sloeg wat Buitendijk zei. Ik verlies na twee tiebreaks, maar Buitendijk wist zogenaamd na één set al dat ik ging verliezen. Ach, ik haal mijn schouders d'r maar over op. Ik kwam Buitendijk kort daarna tegen in Key Biscayne. Hij zei gedag en ik zei gedag. Nee, ik ga geen uitleg vragen.

'Vroeger konden kleine dingetjes me uit mijn spel halen. Dan kon ik maar moeilijk accepteren dat externe factoren invloed hadden op mijn spel. Als er een harde wind over de baan waait waardoor je forehand af en toe uit vliegt, dan moet je je daar bij neerleggen. Daar had ik moeite mee. Nu accepteer ik dat. En het eigenaardige is dat je daardoor meer zelfvertrouwen krijgt; ik twijfel niet meer aan mezelf.

'Als je jong bent, heb je altijd haast. Zeker topsporters. Maar juist in de haast maak je fouten, verlies je de controle over je eigen carrière. De top halen, kan je bijna letterlijk vergelijken met een heuvel oplopen. Als je te snel wilt, glij je uit. Als je rustig loopt en goed je weg zoekt, gaat het beter. Dat is ervaring.'

Of we het aandeel van zijn coach, Rohan Goetzke, niet willen onderschatten. Want omdat die in die eerste jaren van zijn loopbaan zo 'relaxed' bleef en het vertrouwen in hem hield, kon Krajicek later de beslissende stappen naar de top zetten. 'Mijn succes is ook Rohans succes.' Goetzke had geduld toen de jonge Krajicek nog niet genoeg dollars verdiende om zijn privécoach naar behoren te honoreren. En op zijn beurt schuift Krajicek nu niet de schuld af op Goetzke als het even minder gaat.

'Goetzke heeft me gevormd. Ik was zonder twijfel een ander persoon geworden als hij er niet was geweest. Als je jong bent, kan je soms weleens een beetje kuren hebben. Had ik ook. Goetzke liet me gewoon uitrazen en pas later, soms na een week, begon-ie ergens over te praten. Dan was ik weer voor rede vatbaar.

'Hij legde weinig druk op me. We doen dit en dat en dat is genoeg voor vandaag. Don't rush. Eigenlijk een heel simpele benadering. Maar het straalde rust en vertrouwen uit, dat was belangrijk. Sinds dat Wimbledon-jaar is er ook voor hem veel veranderd. Vroeger moest-ie zich vooral bezighouden met het mentale, nu alleen nog met het tennis.'

NU IS de tijd aangebroken om de vruchten te plukken. 'Twee goals heb ik nog: nòg een Grand Slam winnen, en nummer één worden.' Eerder dit jaar was dat ene doel, 's werelds beste worden, al binnen bereik. Door zijn overwinningen in het indoor-toernooi van Londen en in Key Biscayne klom hij op naar de vierde plaats op de wereldranglijst en heel even, in april in Hamburg, lonkte de nummer 1-status. 'Maar ja, Hamburg is gravel, niet echt mijn ondergrond.'

Maar hoe graag zou hij het niet willen? 'Heel graag. Liever nummer 1 dan nog een Grand Slam.' Misschien dat de buitenwacht dat een verrassende keus vindt, maar in het circuit wordt het bereiken van de bovenste plaats beschouwd als een major result. Pas zestien spelers hebben sinds de introductie van de wereldranglijst in 1973 de troon bezet - de ultieme bevestiging van stabiliteit en klasse. Alsof hij het gewicht tot zichzelf wil laten doordringen: 'Over een heel jaar ben je dan de beste, dat hoor je toch bij de groten.'

Met Rios, Kafelnikov en Moya vormt hij het selecte gezelschap dat aanspraak maakt op de erfenis van Sampras - 'Nee, Agassi niet meer' - al is Krajicek de enige van de vier kroonprinsen die nog niet officieel nummer 1 is geweest. Daar staat tegenover dat Sampras juist hèm bij herhaling heeft aangewezen als potentieel leider. 'Ja, misschien omdat hij zo vaak van mij verloren heeft. Leuk voor mij, maar 't is niet genoeg.

'Qua kwaliteiten zie ik Rios nog steeds als de man om het tennis de komende jaren te domineren. Die is zo snel, raakt de ballen zo zuiver, hij is zo goed, écht goed. Maar we moeten nog afwachten of dit het einde van het tijdperk Sampras is. Het zal heel moeilijk worden voor hem om dit jaar nummer 1 te bijven.

'Of ìk tot de compleetste spelers van het circuit hoor, weet ik niet. Ik kan wel veel, op alle baansoorten heb ik titels gewonnen. Maar ik heb het dit jaar op gravel niet laten zien. Dan kan ik moeilijk zeggen dat ik tot de compleetsten behoor. Daarom heb ik ook zo'n bewondering voor Sampras. Die staat zes jaar op rij nummer 1, dus zes jaar lang speelt-ie het constantst van allemaal.'

Nee, zich spiegelen aan Sampras, dat mag en wil hij niet. Ook al is hij dé Angstgegner van de Amerikaan en ook al heeft juist Sampras hem enkele essentiële zaken doen inzien. 'Door naar Sampras te kijken, begreep ik dat ik mijn voetenwerk moest verbeteren.' Als hij zich echter met iemand moet vergelijken is het met zijn vroegere idool Edberg, 'een vergelijkbaar karakter als ik', maar niet met de onaantastbare Sampras, 'daarvoor ben ik te grillig.

'Mentaal is Sampras zo waanzinnig sterk. In '95 bijvoorbeeld speelde Agassi echt super, maar aan het eind van het jaar stond Sampras nummer 1. Vorig jaar is Rios even nummer 1 geweest, Moya en Rafter waren er dichtbij, maar op het eind was het toch weer gewoon Sampras. Niemand kan zo goed met de druk omgaan. Drie jaar geleden wint hij de US Open, vliegt meteen door naar Basel en pakt ook daar de titel. Weet je hoe moeilijk dat is?'

Nou, hij kan het weten. Drie jaar geleden ervoer Richard Krajicek zèlf wat er gebeurt nà het winnen van een Grand-slamtitel. Die heimelijke overtuiging dat 'het' een keer voor hem weggelegd zou zijn en die hem al die jaren naar de trainingsbaan had gedreven, sloeg na de triomf zomaar om in een nimmer vermoede nonchalance. 'Je voelt je heel moe. Omdat je je doel bereikt hebt, vraag je je af welke reden je nog hebt om te trainen?

'Op dat moment besefte ik ook pas met welk verwachtingspatroon ik mezelf al die jaren onbewust had opgezadeld. Achteraf is het wel verklaarbaar. Al die jaren wist ik dat het in me zat, maar het blijft altijd de vraag of het er ook uit komt. Er zijn wel meer spelers die de capaciteiten hebben of hadden om een Grand Slam te winnen, maar die d'r niet één hebben. Ivanisevic, ja.'

Die angst zal nooit meer aan hem knagen. Het kan geen toeval zijn dat de stress-verschijnselen die hem voor die zomer van '96 nog weleens wilden overvallen, hem sindsdien bespaard blijven. 'In '95 was ik een tijdje echt bang overspannen te raken, of een maagzweer op te lopen. Dit is het niet waard, dacht ik.' Is het dan zo vreemd dat die innerlijke rust die hij nu ervaart hem op de baan tot een aangenamer persoon maakt?'Hoe mijn carrière ook afloopt, ik zal nooit met een frustratie blijven zitten.

'Soms denk ik wel eens over het afscheid: dat het bijvoorbeeld vrij plotseling zal zijn. Dat ik een keer van de baan kom en zeg: 't is mooi geweest. Nee, voorlopig nog niet. Tot eind volgend jaar speel ik zeker. Ik ben fysiek en geestelijk fitter dan ooit. Het zou me niet verbazen als dit mijn beste jaren worden.

'Het is ook eigenaardig. Ik kan me best een leven zonder tennis voorstellen, alleen niet op dìt moment. Ik vind het leuk in die wereldtop mee te draaien. Nu geniet ik echt van die competitie, die strijd om de beste te willen zijn. Omdat ik weet dat ik er niet zomaar toevallig tussen sta, maar omdat ik de beste kan zijn.'

En waarom zou dat deze zomer niet opnieuw kunnen gebeuren?

'Ja, waarom niet?

'Grand Slams zijn de enige toernooien waar ik nog voor er een bal geslagen is al een speciaal gevoel heb. Op gewone toernooien ben ik natuurlijk ook gemotiveerd, maar toch is dat iets meer van routine. Ja, zoiets als een gewone werkdag. Maar een Grand Slam is anders. Al een paar dagen voor het begint, voel ik dat m'n lichaam zich oplaadt. Ik weet niet of alle spelers dat hebben? Misschien hoort dat wel bij de echte toppers, de jongens die komen voor de titel, zoals ik.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden