Profiel Eliud Kipchoge

Kipchoge weet hoe hij de pijn op de marathon verslaat: ‘Smile’

Eliud Kipchoge is door zijn fabelachtige wereldrecord van zondag in Berlijn de nieuwe norm op de marathon. Maar wat is nu eigenlijk het geheim van de Keniaan? ‘Hij is de eerste Afrikaanse atleet die echt westers denkt.’

Eliud Kipchoge, met witte kousen, met zijn trainingsgroep in Kenia. Beeld Dan Vernon

Als Valentijn Trouw, de Nederlandse manager van marathonloper Eliud Kipchoge, zondagochtend om 6 uur in de keuken van hotel Intercontinental in Berlijn havermoutpap bereidt voor de beroemdste atleet in zijn portefeuille, bekruipt hem het gevoel dat het wel eens een uitzonderlijke dag kan worden. De 33-jarige Keniaan verschijnt in de eetzaal. ‘Rustig en zeker’, is Trouws inschatting.

Hij brengt twintig minuten bij de fysiotherapeut door. Met de bus gaat hij naar de Tiergarten. Een half uurtje voor het startschot verruilt hij het trainingspak voor shirt en strakke korte broek en trekt enkele sprintjes. Trouw: ‘En al die tijd straalde hij uit: vandaag gaat er iets gebeuren.’

Dat maakt Kipchoge meer dan waar. Hij loopt het vier jaar oude wereldrecord van Dennis Kimetto, ook gevestigd in Berlijn, aan diggelen. Met een eindtijd van 2.01,39 is hij 78 seconden sneller – de grootste verbetering in 51 jaar. Hier rent, jubelen de volgers van de verwikkelingen op de 42 kilometer en 195 meter, de grootste aller tijden. Hij won tien van de elf marathons waarin hij startte, hij is regerend olympisch kampioen.

De Filosoof

Twee dagen later slentert hij als een gewone sterveling, zij het nog wel op de feloranje Nikes Vaporfly, door de gangen in het hoofdkantoor van Nationale Nederlanden in Den Haag, een flesje water in de hand. CNN had hem willen spreken, de BBC en The New York Times. Zo’n beetje elke talkshow hengelde naar zijn aanwezigheid. Maar nog voor hij de ban brak in Berlijn, was al afgesproken dat hij ten huize van de hoofdsponsor zou terugblikken op de wedstrijd. Hij accepteert het zonder morren. Trouw: ‘Hij klaagt nooit. Hij maakt zich niet druk over zaken die hij niet kan beïnvloeden.’

Dus neemt de atleet met de bijnaam De Filosoof − hij debiteert op zachte toon nogal eens wat levenswijsheden − plaats op een podium, kijkt naar een korte compilatie van zijn race en applaudisseert na afloop mee met de anderen in het zaaltje. Nee, verklaart hij dan, de voorbereiding week nauwelijks af van de voorgaande marathons. Vier maanden heeft hij ernaartoe geleefd. De eerste periode bracht hij door in het krachthonk. Daarna trainde hij met teamgenoten op 2.300 meter hoogte, afwisselend op een sintelbaan en over paden met rode aarde in de heuvels. Eén ding was anders: ‘De manier van denken. Ik wilde het wereldrecord breken.’

Volgens Jos Hermens, directeur van Kipchoges managementbureau Global Sports, won hij veel aan zelfvertrouwen toen hij vorig jaar op het racecircuit van Monza, uit de wind gehouden door tempomakers en een auto met een grote klok, maar 26 seconden tekort kwam om de marathon binnen twee uur te lopen. ‘Hij is er echt in gaan geloven.’ Manager Valentijn Trouw: ‘Hij sprak voordien eigenlijk alleen maar over verbetering van zijn persoonlijk record. Dat was al eerder mogelijk geweest. Maar de omstandigheden zaten telkens tegen. Regen, een tactische race, een heuvelachtige parcours.’

Ideaal Berlijn

Deze keer zijn de condities vrijwel ideaal. In Berlijn is de temperatuur bij de start 14 graden, later oplopend tot 18. De luchtvochtigheid daalt van 80 naar 60 procent. Er is nauwelijks wind. Op dertien plekken, vijf meer dan gebruikelijk, krijgt hij bidons aangereikt.

Heeft hij moeilijke momenten gehad onderweg? ‘Ik heb me vooral geconcentreerd op de splittijden. Zo vergeet je de pijn.’ Daarom verschijnt er tijdens de wedstrijd geregeld een grijns op het toch al geplooide gelaat. ‘Het is een overtuigende lach, ja. Je kunt pijn niet voor de gek houden. Je moet de pijn verslaan. Smile!’

Hermens en Trouw zeggen geen atleet te kennen met een grotere zelfdiscipline. Hij woont met zijn vrouw en drie kinderen in Eldoret, maar vertrekt elke maandagmorgen naar het slechts 40 kilometer verderop gelegen sobere trainingskamp om pas zaterdag weer terug te keren. Tijdens trainingen zwicht hij nooit voor de verleiding voluit te gaan – het verklaart waarom hij zelden wordt geplaagd door blessures. Hij zei er eerder dit over: ‘Alleen degene die gedisciplineerd leeft, is vrij. Als je je ongedisciplineerd gedraagt, ben je een slaaf van je stemmingen en je passies.’

Hij deelt doordeweeks een kamer met een van de 35 atleten en draait mee in de corveediensten. Hij is ervan overtuigd dat een gezamenlijk verblijf de sporters sterker maakt. ‘Er is wederzijds belang. Je helpt hen om jou te helpen.’ Hij verdiept zich in materiaal, schema’s, de effecten van voeding. Hermens: ‘Eliud is de eerste Afrikaanse atleet die echt westers denkt.’

Hoe groot was de rol van de Vaporfly aan zijn voeten? De licht verende lepelvormige plaat van koolstofvezel in de zool zou zeker één procent tijdvoordeel opleveren. Kipchoge: ‘Er is verschil. De schoen is heel comfortabel en absorbeert de impact. Dat geeft de spieren rust. Maar of het seconden scheelt, minuten? Ik weet het niet. Ik ben geen wetenschapper.’ Hermens: ‘Er spelen zoveel facetten een rol. Vergeet niet: hij liep zijn elf marathons op negen verschillende schoenen.’

Patrick Sang

Na de finish in Berlijn zoekt Kipchoge meteen Patrick Sang op, voormalig steeplechaseloper en al vanaf zijn vijftiende zijn coach. ‘Hij is meer dan een vader voor me.’ Zelf verloor hij zijn vader op jonge leeftijd. Volgens Hermens is er elke dag contact. ‘Hij kan altijd op Sang terugvallen. Ze sparren over nieuwe ideeën, Patrick dient als klankbord. En soms drinken ze een kopje koffie en praten ze over het leven.’

Zoals Kipchoge als kind naar Sang keek, toen deze begin jaren negentig zilver haalde op wereldkampioenschappen en de Olympische Spelen, zo hoopt de kersverse wereldrecordhouder op zijn beurt de jeugd te inspireren. ‘Dat zou me gelukkig maken. Er is zoveel talent.’

Dat intussen nogal wat Kenianen zijn betrapt op doping, legt hij naast zich neer. ‘Ik bemoei me met mijn eigen zaken. Als je van sport houdt, moet je schoon rennen. Zie het zo: in een tuin groeien bloemen en onkruid. Hou van de bloemen. Negeer het onkruid.’

Wat zijn ambities nog zijn? Een grijns schemert op het gezicht. ‘2.02 lopen.’ Die tijd ontbreekt nog op zijn cv, hij sprong in Berlijn van 2.03,05 naar 2.01,39. Plannen voor een nieuwe aanval op het breken van de grens van twee uur zijn er niet. Maar dat het haalbaar is, daar twijfelt hij niet aan.

Deze week vertrekt hij weer naar Kenia. Hij verwacht geen uitbundig onthaal. Gelukkig maar. ‘Ik ben geen partyman.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.