Kansberekening en creativiteit

Bieden, passen of doubleren? Switchen of het tegenspel van je partner volgen? Cross-ruff, dummy reverse, placing of squeeze?..

Korte viertallenwedstrijden in Swiss-toernooien, in de competitie helften van veertien of zestien spellen. Een zitting van minstens 21 spellen in een parentoernooi. Een catastrofale blunder, vergissing of miskleun resulteert niet direct in een verloren wedstrijd. De punten in de kolom van de tegenpartij geschreven, het volgende spel biedt kans op revanche en herstel. De som van plus en minscores bepaalt de uiteindelijke afrekening.

De grote variëteit aan problemen heeft tot gevolg dat elke speler een benadering kiest waarbij hij zich goed op zijn gemak voelt en waarmee hij het beste denkt te scoren.

Registreren, inventariseren, analyseren, deduceren en concluderen: de mathematische aanpak. Pure berekening als basis van het speelplan. De rekenkundige speler ziet het toeval als een onwelkome en ongenode gast, hij voelt zich benadeeld wanneer de kansrijkste speelwijze verliest terwijl een minder kansrijk plan succesvol blijkt.

Veel bridgers beschouwen de psychologische factor als waardevoller dan het saaie tellen. Bluf en contrabluf spelen een grote rol; de table presence van een speler geeft de doorslag. Het partnership is belangrijk. Vastgelegde conventies dienen slechts als hulpmiddel bij de dialoog tussen twee partners. Deze spelers houden van het 'loefje' en kiezen, geminacht door de vooral logisch ingestelde bridger, regelmatig met succes voor een speelwijze in strijd met de kansberekening.

Bridge speel je niet alleen, foutloos bridge is een illusie. Beide tegenstanders, zij het ongewild, reiken dikwijls een helpende hand toe. Het herkennen, aanwakkeren en accepteren van die steun is de bron van veel punten. De gevaarlijkste bridgers zijn in staat de tegenpartij het noodzakelijke duwtje te geven om over de rand van de afgrond te storten. 'Hij is een bemazzelde speler met Vrouwe Fortuna op zijn schouder', het met jaloezie doorspekte verwijt negeert gemakshalve dat de creatieve bridger er uitstekend in slaagt fantasie en techniek te combineren.

De tellers en liefhebbers van technische hoogstandjes kunnen hun hart ophalen in diagram 1.

Zie diagram 1

westnoordoostzuid

--1pas1

pas3pas4SA

pas5pas5SA

pas7pas7

paspaspas--

Het idee van groot slem was correct, dertien gemakkelijke slagen in sans atout. De vier-vier fit in harten gooide roet in het eten. Bestaat er een speelwijze voor dertien slagen waarbij de schijnbaar onvermijdelijke troefverliezer in het niets opgaat?

Als de maakvariant op eigen kracht onmogelijk is kan met hulp van een tegenstander een met dichte kaarten lastig te ontwarren valstrik gespannen worden. In een artikel uit de New York Times van 1945 lokte Howard Schenken (VS) de oostspeler in diagram 2 met open ogen in de val. Het spel illustreert perfect dat het spel aan tafel iets heel anders is dan bridge met open kaarten.

Zie diagram 2

westnoordoostzuid

----11SA

2paspas2SA

paspaspas--

De 1-opening van oost en 1SA/2SA van zuid hebben een ouderwets gekleurde tint. West kwam uit met een kleine ruiten voor boer en vrouw in zuid. De leider telde de slagen: A, A, twee ruitenslagen en drie of vier in schoppen. Als zuid begon met H hield oost A tot de vierde schoppenronde op zodat de dertiende schoppen, de enige kans voor een achtste slag, voor eeuwig onbereikbaar in de dummy bleef liggen. De leider kwam op de proppen met een inventieve list om toch bij die laatste vrije schoppen te komen. In de tweede slag ging zuid met een kleine ruiten naar west van slag. West bekeek deze ontwikkeling achterdochtig maar wilde niet de harten of klaveren voor de leider aanbreken. West speelde ruiten voor A in zuid. Wat gooide oost in de derde ruitenslag? Oost wilde geen afstand doen van een harten of klaveren en gooide een onbeduidende kleine schoppen af. Het plan was geslaagd. De leider speelde H en oost kon niet verhinderen dat met een schoppen als entree de dertiende schoppen als achtste slag binnenkwam.

Junior Ricco van Prooijen draaide met een vooruitziende blik in diagram 3 west een duivels rad voor ogen.

Zie diagram 3

westnoordoostzuid

--paspas1SA

pas3SApaspas

pas------

De doldrieste verhoging naar 3SA was een poging ijzer met handen te breken. West koos als uitkomst voor een kleine ruiten, 3, B en zuid won de eerste slag met A, een manoeuvre met vergaande consequenties. Een klaveren was voor H in noord, overgestoken naar H en een tweede klaveren voor A in west die, overtuigd van het ruitenzitsel, H speelde en een kleine ruiten voor 9 in zuid. Elf slagen en een groot succes voor het beeld dat van Prooijen in de eerste slag had gecreëerd van de verdeling van de ruitenhonneurs. Misschien denkt u dat van Prooijen deze truc in een juniorenwedstrijd uithaalde tegen een onervaren west; het spel kwam voor in de kwalificatie van het WK-paren met op de oost/west-plaatsen het formidabele Amerikaanse toppaar Boyd/Robinson.

Voor de lezers die hun tanden stukbeten op het groot slem in harten van diagram 1 de manier waarop de hindernis van V6 in west en B87 in oost overwonnen wordt.

West kwam uit met schoppen voor A in zuid. Om dertien slagen te maken is een perfecte timing noodzakelijk. Na A neemt de leider H, incasseert A, speelt H en troeft deze kaart in zuid met 2. Drie klaverenslagen, AHV, en V getroefd in de dummy met 3. Dan wordt V in zuid met 4 getroefd en de laatste schoppen uit zuid in de dummy met 5. Het driekaarts eindspel in diagram 4.

Zie diagram 4

De finale van de fraaie grand coup. Het broodje heen en weer waarin de leider honneurs in de dummy en in zuid troefde leidt tot het eindspel waarin oost alleen troeven over heeft en west twee troeven en een ruiten. Uit noord wordt B gespeeld. Oost heeft geen verweer. Troeft oost laag dan troeft zuid over met 10 en maakt daarna harten aas en heer apart. Troeft oost met B dan troeft zuid over met H en speelt 10 om V bij west eruit te snijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden