Kampioen van de zuinigheid

Portugal, dat kleine, verbazingwekkende voetballand, is een minder verrassende kampioen dan op het eerste gezicht lijkt.

Willem Vissers
null Beeld epa
Beeld epa

Zo zuinig als Portugal was geweest met doelpunten en met voetbal dat beklijft, zo ruimhartig was de ploeg met tranen en met de geweldig gevierde triomf, met Ronaldo als dirigent van emoties.

Spelers en trainer complimenteerden elkaar uitvoerig in de nacht van Saint-Denis na de zege op Frankrijk. Verdediger Pepe prees nederigheid en teamgeest. Portugal wilde alleen al winnen voor Ronaldo, om diens geblesseerde uitvallen na 25 minuten te compenseren met goud. Ronaldo had invaller Éder aan de zijlijn verteld dat hij zou scoren. Pepe, geboren Braziliaan, praatte over Portugal als land van immigranten. Deze zege was voor het hele land, voor iedereen.

Natuurlijk is de zege van Portugal op Euro 2016 verrassend, maar ook weer niet heel verrassend. Portugal, dat kleine, verbazingwekkende voetballand, om zijn voortdurende stroom technisch vaardige en mentaal sterke spelers, bereikte reeds de finale in 2004 en de halve eindstrijd in 2000 en 2012, om, in dat laatste geval, pas na strafschoppen te verliezen van kampioen Spanje.

Portugal was geen topfavoriet, maar minimaal outsider, zoals altijd eigenlijk. Rui Patricio was de beste doelman van het toernooi. Pepe, zonder zijn strapatsen die hem bij Real tot een woesteling maakten in het verleden, was de beste centrale verdediger, Guerrero de beste linksback.

Renato Sanches werd ook officieel gekozen tot het grootste talent. Nani en Quaresma waren meer dan bruikbare adjudanten van Ronaldo. Trainer Fernando Santos luistert goed naar zijn aanvoerder, zo was geregeld te zien langs de lijn. En Ronaldo zelf, ja, die maakt er een gewoonte van om in finales, of ze nu met Real Madrid of met de nationale ploeg zijn, in voetbaltechnisch opzicht totaal onopvallend te blijven, maar zijn teams winnen, ondanks of dankzij hem. Team Ronaldo glorieerde zondag op andere dan verwachte wijze, maar iedereen had het na afloop toch weer over Ronaldo.

Het was in elk geval grappig om Ronaldo bezig te zien met zijn spelers en met zijn coach, nadat hij was uitgevallen. De ontknoping van het toernooi gaf ook aan hoe klein de verschillen zijn in de top van het voetbal, een van de oorzaken voor de angst om op de aanval te spelen. In slechts zes van de 51 wedstrijden op het EK verloor de ploeg van het eerste doelpunt alsnog. Wie het eerst scoort, is al een eind op weg in een toernooi met weinig doelpunten.

null Beeld epa
Beeld epa

De Kroaat Perisic zal nog weleens terugdenken aan zijn kopbal tegen de binnenkant van de paal, kort voor tijd in de achtste finale, twintig seconden voordat Ronaldo aan de aandacht ontsnapte en de goal van Quaresma voorbereidde. Was die kopbal vijf centimeter meer naar rechts ingeslagen, dan had nooit meer iemand over Portugal gesproken.

Zondag dan: de Fransman Gignac passeert Pepe kinderlijk eenvoudig in blessuretijd, opvallend gemakkelijk zelfs voor zo'n technisch beperkte speler als Gignac. Schiet hij raak, dan praat niemand meer over Pepe. Gignac raakt de paal. Met andere woorden: de ploeg die een toernooi wint, moet niet alleen beschikken over teamgeest, doch ook mazzel hebben, zeker als geen sprake is van overdosis aan kwaliteit.

Het zat Portugal in de groepsfase tegen. De ploeg was telkens beter tegen IJsland, Oostenrijk en Hongarije , maar scoorde moeilijk en kreeg ongelukkige treffers tegen. Het elftal balanceerde op de rand van de uitschakeling, doch redde het net met drie punten, als een van de beste nummers drie. Portugal kwam zelfs in de 'gunstige' kant van het schema terecht, omdat IJsland diep in blessuretijd Oostenrijk versloeg en de tweede plaats opeiste.

In de tweede fase speelde Portugal afgrijselijke wedstrijden als het om het kijkspel ging, maar de ploeg kreeg nog maar één doelpunt tegen (van Polen), besliste één duel na strafschoppen en twee duels in de tweede helft van de verlenging. Dat tekent ook de fitheid, waarvoor ook de Nederlandse inspanningsfysioloog Raymond Verheijen zich op de borst mag kloppen. Hij stond de Portugezen bij als het om periodiseren ging.

Portugal had al die verzamelde krachten hard nodig, nadat de ploeg alleen in reguliere speeltijd van Wales had gewonnen. Negen doelpunten gemaakt, vijf tegen. Portugal was de kampioen van de zuinigheid, qua spel. Velen gunden het kleine Portugal de titel, zeker na het uitvallen van Ronaldo. Maar het spel dat tot de titel leidde, zal buiten de landsgrenzen snel zijn vergeten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden