Jürgen Klopp.

ProfielTitelwinnaar Jürgen Klopp

Jürgen Klopp, de toverbal uit het Zwarte Woud

Jürgen Klopp.Beeld BSR Agency

Tal van grote namen probeerden het, maar een beperkte oud-voetballer uit het Duitse Zwarte Woud loodste het Britse Liverpool uit de 30 jaar durende duisternis zonder landstitel. Vier ijkpunten die Jürgen Klopp tot een legende aan de Mersey hebben gemaakt.

De charmante maniak
Ooit gebruikte oud-trainer Co Adriaanse een sinaasappel als metafoor voor hoe hij met zijn spelers omging. Hij kneep ze tot de laatste druppel uit. De werkwijze van Jürgen Klopp, de coach van Liverpool, is extremer. Hij gaat nog even op die sinaasappel springen, om het fruitstuk vervolgens weer in model te kneden en te liefkozen. 

Geen coach kan langs de lijn zo ontploffen tegenover zijn eigen spelers dan de trainer die na successen bij FSV Mainz en Borussia Dortmund in oktober 2015 bij Liverpool aanmeerde. Geen coach knuffelt ze hartelijker na een wedstrijd en na hun vakantie. Georginio Wijnaldum, met Virgil van Dijk een sleutelspeler in de kampioensploeg: ‘Veel mensen zeggen dat het gespeeld is. Maar hij is altijd zo. Hij is in alles fanatiek.’

Het is terug te voeren op Klopps jeugd in Glatten, een stip in het Zwarte Woud in Zuidwest-Duitsland. Zijn oudere zussen waren maar wat blij dat Jürgen in de zomer van 1967 ter wereld kwam, want voor zijn komst vierde hun vader zijn bijna maniakale sportbeleving op hen bot. Met potjes voetbal, skiën, hardlopen en tennis liet Norbert Klopp zijn zoon Jürgen nimmer winnen. Het moest altijd beter, sneller, verder, meer. Klopp zei er later over: ‘Als ik vier doelpunten maakte, zei hij dat het er zeven hadden moeten zijn. Toch heb ik een geweldige jeugd gehad.’

Jürgen Klopp werkt zich de blubber, ook naast het veld. Bij zijn komst naar Borussia Dortmund ging hij alle supportersverenigingen af, maar was hij ook op de verjaardag van de 90-jarige moeder van een medewerker present. Hij belde persoonlijk VIP-stoelhouders op die hun seizoenkaart niet verlengden en verleidde ze om op hun beslissing terug te komen.

Met die supersize charme pakte hij ook direct iedereen bij Liverpool in. Volgens de Amerikaanse eigenaren van de club zou Klopp gemakkelijk ceo bij een internationale multinational kunnen zijn.

Hij heeft het van geen vreemde. Pa Klopp was een van de centrale figuren in de regio, altijd in voor een goed verhaal, immer gladgeschoren, kortgeknipt en in een strak pak. Zijn zoon hult zich dan weer liever in trainingspak, baard en pet, daarmee uitstralend eigenlijk een van de fans te zijn. ‘Was ik geen coach geworden dan had ik tussen de ultra’s gestaan.’

Daarnaast erfde hij het verzorgende, de warmte, het saamhorigheidsgevoel en inlevingsvermogen van zijn moeder. Klopp maakt families van zijn clubs, zoals Elisabeth Reich-Klopp dat thuis deed.

De carnavaleske beslissing
Door het Zwarte Woud zong de naam van een wonderkind rond. Gracieus onder druk, altijd vooruitdenkend, gezegend met zijdeachtige voeten en Jürgen was zijn naam. Jürgen Haug.

Hij speelde als jochie samen bij SV Glatten met Jürgen Klopp, zo is te lezen in de biografie over Klopp Bring the noise van Raphael Honigstein, en kon naar de beste clubs in de regio, maar had geen vervoer. Daarom kwam Klopp mee, want zijn moeder kon driemaal per week rijden.

De gretige Klopp overvleugelde Haug uiteindelijk. Hij was bloedfanatiek, lang, mondig, tactisch slim en kopsterk, maar miste de snelheid en verfijnde techniek om een verdediger van topallure te worden. De destijds wat anonieme eerstedivisionist FSV Mainz bleek zijn plafond.

Klopp had al een maatschappelijk vangnet gespannen, studeerde als sportwetenschapper af aan de universiteit van Frankfurt, maar toen werd het carnaval in Mainz, de carnavalshoofdstad van Duitsland. Het schijnt technisch directeur Heidel in 2001 geïnspireerd te hebben tot iets geks: ik maak die mondige Klopp hoofdtrainer. Ook al heeft hij nul ervaring. Ook al is hij niet eens aanvoerder meer. Klopp was te zeurderig bevonden door vorige coaches.

Toen hij gepresenteerd werd vielen de clubvolgers bijna uit hun stoel van het lachen. Kloppo hoofdcoach? Heidel was waarschijnlijk nog dronken van carnaval.

Maar met zijn eerste speech pakte Klopp direct alles en iedereen in zoals hij dat later ook bij Borussia en Liverpool zou doen. Mainz promoveerde onder Klopp, degradeerde drie jaar later ook weer onder hem. Zijn naam als progressieve denker, als motivator, tactisch brein en fitheidsjunkie was gevestigd, maar nog niet bij het grote publiek.

‘Te vroeg in vorm’
Door zijn toegankelijke uitstraling, brede lach en redenaarskunst ontpopte Klopp zich begin deze eeuw als een ideale televisieanalyticus. Lang leek dat ook zijn voorland, want om een topclub te trainen was destijds in Duitsland een imposante spelers- of trainerscarrière nodig. Klopp had slechts zeven jaar FSV Mainz op zijn naam. Hij liet Mainz ook nogal on-Duits voetballen. Zonder libero en met allemaal spelers die bij balverlies naar de bal renden in plaats van naar hun directe tegenstander.

Hij had de tijd mee, het Duitse elftal beleefde een metamorfose, en Klopp kon die perfect duiden. Hij had bovendien een sterke voorspellende gave. Heel Nederland vierde zowat de EK-titel al in 2008 toen in de eerste poulewedstrijden de WK-finalisten Frankrijk en Italië werden vermorzeld. 

Klopp ging er als een van de weinige duiders niet in mee, sprak olijk van Scheissfrühform; Oranje was te vroeg in vorm. Wat later ook bewaarheid werd in de knock-out-fase toen de ploeg van bondscoach Van Basten werd afgeschminkt door Rusland.

Normaal en speciaal
Klopp bekwaamde zich in Glatten, 70 kilometer van de Franse grens, al vroeg in het Engels, voorvoelend dat die voetbalcultuur het best bij hem past, wetend dat vooral het gesproken woord zijn wapen is. Nadat hij het weggezakte Dortmund naar twee landstitels op rij en de Champions League-finale had geleid, hengelde het rijke, succesvolle Manchester United naar hem. Maar Klopp hapte pas toe toen Liverpool hem in oktober 2015 belde. 

Tal van grote namen hadden sinds de laatste landstitel van 1990 geprobeerd de rode topclub met de gepassioneerde aanhang te laten ontwaken. Niemand slaagde. Net als bij Dortmund las Klopp alles wat er over de club te vinden was. Zelfs over de Brexit vormde hij zich een doorwrochte mening (‘draai het terug!’). Bij zijn presentatie positioneerde hij zichzelf handig als ‘the normal one‘ (een verwijzing naar José Mourinho, de zelfbenoemde ‘special one’).

Maar Klopp blijkt, met eerst Champions League-winst in 2019 en nu de eerste landstitel in 30 jaar, tamelijk speciaal. ‘Ik heb er geen woorden voor, dit is ongelooflijk. Dit is veel meer dan ook ik ooit voor mogelijk had gehouden’, zei hij nadat de titel door verlies van uittredend kampioen Manchester City donderdagavond een feit was. ‘Dit is voor Kenny (Dalglish), voor Stevie (Gerrard); dit is voor iedereen.’

Liverpool na 30 jaar wachten kampioen van Engeland
Liverpool is donderdagavond zonder te spelen landskampioen van Engeland geworden. Na een 2-1-verlies bij Chelsea kan Manchester City de ploeg van Jürgen Klopp niet langer achterhalen. Voor The Reds komt er hiermee een einde aan dertig jaar wanhopig wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden