InterviewJorden van Foreest

Jorden van Foreest, kopman van een bijzondere schaakfamilie

Donderdag speelde Jorden van Foreest remise tegen Fabiano Caruana, de nummer 2 van de wereld. Eerder hield de schaker hij zich meer dan staande tegen wereldkampioen Magnus Carlsen op het Tata Steel-toernooi. ‘Mijn spel vooruit is gegaan, ik ben veel professioneler.’

Schaker Jorden van Foreest tijdens zijn partij tegen Fabiano Caruana, donderdag in het stadion van PSV.Beeld ANP

Vorig jaar deelde Jorden van Foreest de laatste plaats bij Tata Steel Chess met de inmiddels gestopte Rus Kramnik, bij de 82ste editie houdt de 20-jarige grootmeester de nummers 1 en 2 van de wereld op remise. Met 3 punten uit 5 partijen behoort de oudste telg uit de bekende schaakfamilie tot de subtop. ‘Ik wil niet te vroeg juichen, maar ik ben verder dan bij mijn debuut in 2019.’

Tijdens zijn eerste optreden bij de Masters kreeg Van Foreest bijles van Magnus Carlsen, nu had hij tot zijn verbijstering een superieure stelling tegen de wereldkampioen. Hij? De schaker met de laagste rating in het deelnemersveld, de speler op wie evenals vorig jaar zou worden gejaagd? Van Foreest was één zet verwijderd van de winnende combinatie, waarmee hij Carlsen tot overgave kon dwingen. ‘De partij was nog maar net begonnen en ik stond al bijna gewonnen. Ik kon het niet geloven. Ik dacht: wat gebeurt hier?’

Meteen kwamen de twijfels, aldus Van Foreest. ‘Ik besefte dat ik wel tegen Carlsen speelde. Hij blufte een beetje in een variant die hij niet goed kende en zag een goede zet van mij over het hoofd. Er stond een voor hem deprimerende stelling op het bord. Toch wist ik dat het zwaar zou worden om die positie tot winst te voeren.’

Ook met zijn rug tegen de muur onderscheidt de beste schaker van de wereld zich van de rest. Volgens Van Foreest is het moderne schaken tevens een fysieke strijd geworden. Alleen de oudere bezoekers in Wijk aan Zee herinneren zich nog dat grootmeesters als bon vivants hun partijen analyseerden met een glas wijn en een sigaret in de hand. Zonder gezond lichaam geen scherpe geest is het adagium van de jeugd. En dus blinkt Carlsen ook uit als voetballer, in een oefenpotje op het veld van Telstar.

Focus op het schaken

Het maakt hem ook fysiek de beste van allemaal, aldus Van Foreest. ‘Hoe langer de partij duurt, des te beter Carlsen gaat schaken. Hij is topfit. Ik merkte dat hij zich in verloren positie uitstekend verdedigde. De anderen gaan door de vermoeidheid varianten minder goed uitrekenen. Fysiek is Carlsen bij een toernooi met dertien ronden in het voordeel.’

Donderdag bleef Van Foreest in het Philips Stadion in Eindhoven met de zwarte stukken ook keurig overeind tegen de Amerikaan Fabiano Caruana, nummer 2 van de Fide-ranking. Eindelijk boekt hij weer progressie. Nadat Van Foreest op zijn 17de Nederlands kampioen werd, bleven de resultaten uit.

‘Mijn ontwikkeling stagneerde, mijn rating was flink gestegen na de Nederlandse titel en ik trof daarna betere schakers. Ik weet niet of de verwachtingen te hoog waren. Vorig jaar was ik een tikje geïntimideerd in Wijk aan Zee en verloor zeven partijen. Nu merk ik dat mijn spel vooruit is gegaan, ik ben veel professioneler geworden en train hard op mijn voorbereiding.’

De Groningse schaakfamilie Van Foreest met zes talentvolle kinderen ontketende een hype. In de zomer van 2017 bracht de VPRO een documentaire uit onder de titel De Stelling van Foreest. Met thuisonderwijs werd de focus op het schaken verscherpt, al volgde Jorden de laatste jaren van zijn opleiding op de middelbare school.

Voelt hij zich het boegbeeld van een bijzonder project, als het beroemde experiment van vader Laszlo Polgar met zijn schakende dochters? Of volgt hij als grootmeester meer zijn eigen weg? Van Foreest: ‘De aandacht is verdeeld over onze familie, alleen Machteld en mijn broer Nanne krijgen nog onderwijs thuis.

‘Veel mensen wezen op het sociale aspect van onze opvoeding, ze waren bang dat we geïsoleerd zouden opgroeien. Ik heb het nooit zo ervaren, het was een groot voordeel dat we school en schaken thuis konden combineren. Ik heb mijn diploma op school gehaald en ik had altijd vrienden, ook in de schaakwereld.’

Een treetje lager op het podium in De Moriaan speelt zijn jongere broer Lucas (18) bij de Challengers, de tweede groep bij Tata Steel Chess. Ze zijn ook rivalen geworden, Lucas onttroonde Jorden in een barrage met snelschaakpartijen om de Nederlandse titel. ‘Maar ik beschouw mezelf nog steeds als de kopman van de familie’, zegt Jorden, lachend. ‘Het is leuk dat twee broers op dit niveau spelen, ik hoop dat Lucas in de toekomst ook bij de Masters kan meedoen.

‘We willen van elkaar winnen, al was het onverwacht dat Lucas mij versloeg bij het NK. Hij speelde het toernooi van zijn leven. We inspireren elkaar en maken elkaar ook beter. En mijn 12-jarige zusje Machteld is de next big thing. Ze is al net zo goed als ik op die leeftijd. Het is bij de vrouwen gemakkelijker om de top te bereiken, omdat meer mannen schaken. De tijd zal het uitwijzen. Machteld doet er alles aan.’

Op de schaakolympiade zal Nederland voorlopig niet als Team Van Foreest verschijnen. Jorden, met een glimlach: ‘Zover is het nog niet. We hebben voor de lol al eens een team gevormd. Het zou mooi zijn als de familie Van Foreest verspreid over het mannen- en vrouwentoernooi vertegenwoordigd is op de Olympiade.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden