Johan Cruijff, San Marco en het mislukte wonder van het WK

Donderdagavond zei Johan Cruijff tegen Tom Egbers dat Marco van Basten hem tot twee keer toe heeft aangeboden de leiding van Oranje over te nemen tijdens het WK....

Paul Onkenhout

Cruijff bij de NOS: ‘Als je daartoe in staat bent, ben je een uitstekende coach.’

Dat snap ik niet. Het klinkt me allesbehalve logisch in de oren, dat je een uitstekende coach bent omdat je je positie ter beschikking stelt. Ik denk dat eerder het tegendeel het geval is. Een groots gebaar zie ik er ook al niet niet in.

Misschien bedoelt Cruijff dat Van Basten een uitstekende coach is omdat hij hém in gedachten had als coach bij het WK. Ik denk tenminste niet dat Cruijff zijn leerling een uitstekende coach zou hebben genoemd als hij de weg zou hebben vrijgemaakt voor Co Adriaanse of Louis van Gaal. Maar het blijft gissen.

Feit is dat Cruijff Van Basten geen goede dienst heeft bewezen. Achteraf zou je kunnen vaststellen dat het Nederlands elftal in Duitsland onder leiding stond van een coach die zelf van mening was dat hij daarvoor nog niet geschikt was.

Dat is een treurig stemmende gedachte. Hebben al die mensen nou daarom Wuppies gespaard en vlaggetjes opgehangen? Van Basten heeft nooit onder stoelen of banken gestoken dat hij als coach voortdurend twijfelt, het maakte hem zelfs behoorlijk sympathiek, maar dat het zó erg was zal niemand hebben vermoed, behalve Cruijff natuurlijk.

We wisten al eerder dat het WK voor Oranje één grote stage was voor de spelers. Van Basten zei het voor en tijdens het toernooi vele malen en ook woensdag weer een keer, toen hij in Zeist terugblikte. Alsof dat nog niet verbazingwekkend genoeg is, blijkt nu ook de bondscoach zelf het WK te hebben aangegrepen om een cursus te volgen.

Dat hebben wij weer. Elk land in de wereld neemt deel aan een WK om zoveel mogelijk wedstrijden te winnen, met als doel wereldkampioen te worden en eeuwige roem te vergaren, en wij doen mee om met z’n allen gezellig progressie te boeken zodat we bij het EK in 2008 goed beslagen ten ijs zullen komen.

Ik denk dat dit uniek is. Alle landen slaan een EK minder hoog aan dan een WK, om de voor de hand liggende reden dat de kampioen in het eerste geval de beste van Europa is, en in het tweede geval de beste van de wereld, en het leuker is om de beste van de wereld te zijn dan de beste van Europa.

Wij zetten alles op het EK, doen het WK er even bij en zijn dolgelukkig als we er na drie saaie groepsduels en één belachelijke (en trouwens ook erg grappige) wedstrijd in de achtste finale uitvliegen, omdat we zoveel progressie hebben geboekt in de ‘omschakeling’ en de ‘opbouw van achteruit’, zoals Van Basten woensdag zei. Met ‘de druk op de bal’ zat het ook wel goed.

En de KNVB juicht dit allemaal van harte toe. Sterker nog, we zijn het alweer vergeten, maar dit was de opdracht die Van Basten kreeg toen hij twee jaar geleden werd aangesteld: bouwen aan een ploeg voor het EK in 2008.

Vandaar dat directeur Henk Kesler zó tevreden was over het optreden van Nederland in Duitsland dat hij Van Basten onmiddellijk een contract tot 2010 aanbood. We zijn immers nu al bijna helemaal klaar voor het Europees kampioenschap in, even kijken, Oostenrijk en Zwitserland, zoals bekend twee toonaangevende voetballanden waar menig reputatie is geboren.

Maar is dit alles voldoende reden om Van Basten een waardeloze coach te noemen, zoals na de wedstrijd tegen Portugal de gewoonte is geworden?

Dat denk ik niet.

Heeft hij gefaald? Nee. Hij heeft fouten gemaakt, zonder twijfel, maar geen cruciale. Gezien de nietsontziende manier waarop hij met spelers (Van Nistelrooij) schuift, kan hij een cursus psychologie goed gebruiken.

Als coach legt hij te veel de nadruk op de zwakke punten van spelers, in plaats van te profiteren van hun sterke punten (Van Nistelrooij, Van Bommel) en zijn voorkeur voor Ajaciedjes en ex-Ajaciedjes (Sneijder, Van der Vaart, Heitinga) is onbegrijpelijk, behalve voor Cruijff maar wat zegt dat nou tegenwoordig nog helemaal, want die geeft mevrouw Verdonk de schuld van de val in Duitsland en kan alleen daarom al nauwelijks nog serieus worden genomen.

Maar gefaald heeft hij niet.

Met deze middelmatige spelersgroep zou zelfs een uitstekende coach niet beter hebben gepresteerd. Na het EK in Portugal stelde iedereen eensgezind en verdrietig vast dat er magere jaren zouden aanbreken, zonder het grootste deel van de spelers die het Nederlandse voetbal in de jaren negentig zo’n goede naam bezorgden.

Toch werden er in Duitsland wonderen verwacht. Het was daarom onvermijdelijk dat San Marco in Duitsland zijn aureool zou verliezen. Daar hoeft overigens niemand rouwig om te zijn. Hijzelf al helemaal niet.

Paul Onkenhout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden