'Je moet paarden net zo opvoeden als kinderen'

Tien jaar wilde Martin Lips niets weten van de military. ‘De beelden van uitgeputte paarden waren dodelijk.’ Tot zijn zoon Tim de eventing nieuw leven inblies....

Door Robèrt Misset

Achter het ouderlijk huis in Made draait Tim Lips zijn rondjes op Concrex Oncarlos, de ruin waarmee hij vorig jaar bij zijn olympische debuut in Hongkong de prestatie (15de) van zijn vader Martin in Barcelona evenaarde. ‘Vroeger verzorgde ik de paarden zelf en mestte ik ook de stallen uit’, aldus de 22-jarige Tim Lips, het blozende joch dat een kerel wordt zodra hij de eventing, de triatlon voor paarden, beoefent.

Hij ziet de paarden soms vaker dan zijn vriendin, zegt Lips. ‘Paarden zijn net kinderen, je kunt ze niet alleen laten. Ik probeer ze zo goed mogelijk op te voeden. Met het ene paard heb ik een betere band dan met het andere. Owaola wil liever geen aandacht, omdat ze in het verleden is mishandeld.

Ze is erg wantrouwig, al zijn we goed op elkaar ingespeeld.

‘Maar je moet Owaola overdag niet aanraken. Dan is ze bang pijn gedaan te worden. Het zit blijkbaar diep. Oncarlos heeft een apart karakter. Hij kon zich nogal druk maken tijdens de trainingen. We overwogen hem te verkopen, maar hij heeft zich ontwikkeld tot het ideale paard voor de eventing.’

Tijdens het Pinksterweekeinde heeft Lips zijn paradepaard rust gegeven en laat Owaola bij een 3-sterrenwedstrijd in Wiesbaden zien dat ze klaar is voor het grote werk, volgende maand in Aken. Op haar rug behaalt Lips de tweede plaats, vlak achter de Duitser Jung.

‘Het scheelde niks’, aldus Lips. ‘Jung deed het ietsje beter in de dressuur en hield die marge intact bij het springen, waarin we allebei foutloos bleven. Maar Owaola maakt progressie. In Aken wil ik mijn A-status zien te behouden. Met Owaola in deze vorm moet dat lukken.’

Anky van Grunsven is zijn souffleur bij de dressuur, bondscoach Rob Ehrens adviseert hem bij het springen. Maar als voormalig topruiter in de military en bondscoach eventing van de KNHS is de 54-jarige Martin de belangrijkste regisseur in de carrière van zijn zoon. ‘Natuurlijk ben ik meer gespannen als mijn eigen zoon in de ring staat. Het blijft apart.’

Vader Lips wijst naar een familiefoto in de woonkamer. ‘Als klein mannetje ging Tim al met me mee. Hij is opgegroeid in deze sport. Ik hoefde hem weinig bij te brengen. En als ik eerlijk ben, rijdt hij beter dan ik vroeger. Tim zit roerloos in zijn zadel, het ziet er technisch zo goed uit.’

Tim: ‘Ik had niet het gevoel dat ik me extra moest bewijzen, omdat mijn vader bondscoach is. Al gaf hij me niet meteen de beste plaats in het team.’ En lachend: ‘Ik heb het hem later ook gemakkelijk gemaakt door vanaf de jeugd telkens boven de anderen te eindigen.’

Martin Lips: ‘Toch hoor ik nog weleens geluiden dat ik mijn zoon voortrek. Maar daar trek ik me niks van aan. Tim verwoordt het goed. In het begin moest hij echt beter zijn dan de rest. Ik wilde de schijn niet tegen hebben. Maar vanaf 2007 presteerde hij veel beter dan zijn concurrenten. Tim staat 40ste op de wereldranglijst, de volgende Nederlander is 258ste. Waar hebben we het dan over?’

Nu heeft vader Lips er als bondscoach geen moeite mee om zijn zoon soms privileges te gunnen. ‘De KNHS wilde Tim graag zien bij het Nederlands kampioenschap in Boekelo, hoewel hij niet had meegedaan aan de kwalificaties. Voor hem maak ik dus een uitzondering, niet voor de nummer 388 van de wereld. Er zijn ruiters die het me niet in dank afnemen. Zij kunnen het onderscheid blijkbaar niet maken, wij wel.’

Zijn zoon leeft in een andere wereld, aldus Martin Lips. ‘Ik heb in 1992 als rasechte amateur meegedaan aan de Spelen van Barcelona. Het was een beetje pionieren. Op die manier zou Tim niet meekunnen.’

Op verzoek van de KNHS keerde Martin Lips terug in de sport, die hij in de jaren negentig gegeneerd de rug had toegekeerd. De military had een slecht imago door de schokkende beelden van dodelijke ongelukken met uitgeputte paarden. ‘Toen ik in 1994 stopte, had ik het helemaal gehad met de military’, zegt hij.

‘Ik had in Den Haag meegedaan aan een uithoudingsproef die mede door de warmte veel te lang was. Alle paarden waren dodelijk vermoeid. Ook mijn paard strompelde over de finish, waardoor ik een reprimande kreeg van de jury. Het was mijn laatste wedstrijd, ik had ook braaf mijn mond kunnen houden.

‘Maar ik zei: als iemand een gele kaart verdient, zijn jullie het. De jury had de cross kunnen inkorten zonder de wedstrijd te beïnvloeden. Nu werd de sport opnieuw schade toegebracht door beelden van uitgeputte paarden. Het was not done zoiets te zeggen. Maar ik schaamde me voor mijn eigen sport. Ik heb tien jaar geen wedstrijd meer gezien.’

Ook nu de military grondig is gerenoveerd, telt bij Martin Lips slechts het welzijn van de paarden. ‘De parcoursbouwer in Aken is begaan met de dieren en staat garant voor veiligheid. Ik heb hem naar Nederland gehaald om de crossbouwers te begeleiden. Hij brengt ze de kleine finesses bij om de sport veilig te houden.’

Tim Lips: ‘Vroeger hadden de parcoursbouwers een eigen competitie. Wie had de meeste lef en durfde de hoogste hindernissen te ontwerpen? Nu staat de techniek centraal. Als een hindernis te lastig is, schiet het paard erom heen. Dan ben je als ruiter uitgeschakeld voor de zege, maar zo gebeuren steeds minder ongelukken. Het gaat alleen nog mis als ruiters zichzelf overschatten.’

Als bondscoach ziet Martin Lips er op toe dat jonge talenten zich niet vertillen aan te zware wedstrijden. ‘Maar bij de eventing worden paarden veterinair gekeurd en nog eens getest na de cross. Je kunt niets meer camoufleren. Het selectiebeleid is veel strenger dan vroeger. Eventing is weer een sport om trots op te zijn.’

Toch vindt Tim Lips de dopingcontrole in de paardensport te extreem. ‘De zogeheten nuloptie bij paarden is niet te handhaven. Je moet soms middelen gebruiken voor het welzijn van het paard. Ze zijn echt niet prestatiebevorderend, maar staan wel op de verboden lijst. De internationale hippische federatie praat er al jaren over, maar doet er niets aan.’

In het spoor van zijn vader blies Tim Lips de eventing nieuw leven in. Het vizier is al gericht op de Spelen van Londen in 2012. Tim Lips: ‘De Spelen van Peking kwamen voor Oncarlos en mij een jaar te vroeg. Ik behoorde vorig jaar in Hongkong tot de jongste deelnemers. Het doel is een medaille in Londen.’ Vader Martin: ‘Als je maar op het goede paard zit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden