'Je bent pas een bobsleeër, als je gecrasht bent'

Ze zijn groot, zwaar en ook wel een beetje gek, de Nederlandse bobbers. Na de Spelen van Sotsji draaide NOCNSF de geldkraan dicht. De sporters gingen door. Uit liefde. En voor een habbekrats. Nu is er hoop op kwalificatie voor de Spelen van Pyeongchang.

De Nederlandse bobbers trainen in oktober op de olympische baan van 1994. Beeld ANP

'We hebben een foutje gemaakt', zegt bobsleebouwer Wim Noorman bij het ontbijt. De Limburger, van origine racewagenconstructeur, draait er niet omheen. De jongens van het Nederlandse team zijn dan al uit Lillehammer vertrokken. De Noorse testweek zit erop. Maar de nieuwe, haast experimentele slee, de tweemansbob met trots de naam van sponsor Holland Casino erop gespoten, is kapot.

Twee scheuren in de body van kevlar werden op de laatste trainingsdag ontdekt, na een niet eens zo snelle run op de Noorse Olympiske Bob og Akebane met zijn zestien bochten. De tweede slee, een zwart naamloos ding, werd op het ijs getild, om nog wat runs te maken. Ivo de Bruin, piloot van dienst, had het mankement niet aangevoeld. Bouwer Noorman en coach De la Hunty zijn er snel achter.

Noorman, tevens voorzitter van de Nederlandse bobsleebond BSBN, bouwt al sinds 2007 bobs. Tweemans en viermans. Voor het sterke Letland, voor China waar landgenoot en ex-bobpiloot Edwin van Calker in de technische staf zit, voor Canada, als de slee goed genoeg is. En voor Nederland. Twintig modellen heeft hij al van tekenbord via windtunnel in de werkplaats gerealiseerd. Er zijn twee olympische titels, twee wereldtitels en 51 World Cup-medailles mee veroverd. Dit is de 21ste slee.

630 kilo is het maximumgewicht van een viermansbob: een optelsom van de slee en de bemanningsleden.

Sotsji 2014 Op de Winterspelen aan de Zwarte Zee werden Esmé Kamphuis en Judith Vis vierde, de hoogste klassering van een Nederlandse bob.

kilo is het maximumgewicht van een viermansbob: een optelsom van de slee en de bemanningsleden.

Het is niet altijd direct goed. 'Ik vertrouw op mijn instinct. Maar dat kan je ook bedriegen', zegt Noorman. Hij heeft meerdere keren met het thuisfront gebeld. Thuis, bij Eurotech in Venlo, moeten ze aan de slag. 'We hebben de slee met 132 kilo 38 kilo onder het voorgeschreven maximale gewicht gemaakt. Ik zeg: hij moet dikker. Deze is te zacht.'

Dikker is steviger, maar een stijvere body van kevlar zorgt voor meer trillingen. 'En trillingen zijn energieverlies', heeft Noorman gedoceerd bij de onthulling van de nieuwe slee die geen 9 mag zijn, 'maar een 10' moet wezen. Toen de champagne rondging, zei de Limburger erbij dat hij vertrouwen had in het concept, met meer druk op de ijzers en een meesturende 'valkenneus'. 'Maar er is nog veel werk aan de winkel', zegt hij. Het ding moet klaar voor de wereldbekerwedstrijd in Lake Placid, op 9 november. Althans dat is het doel.

Sotsji 2014

Op de Winterspelen aan de Zwarte Zee werden Esmé Kamphuis en Judith Vis vierde, de hoogste klassering van een Nederlandse bob.

II

'De laatste twee jaar zijn heel zwaar geweest', zegt Ivo de Bruin. Hij is de stuurman van de Nederlands tweemansbob en de viermansbob die half januari in Sankt Moritz mogelijk de olympische kwalificatie afrondt. Het leek een onhaalbaar karwei, omdat NOCNSF na Sotsji (2014) besloot geen cent meer in de sport te steken. Tot zich de gewenste sponsor meldde. 'We hadden een amateuristisch budget, maar we hebben dan ook amateuristische resultaten gehaald', zegt De Bruin die tien jaar geleden begon achter de rug van bobpiloten Edwin van Calker en Vincent Kortbeek.

De bobbers gingen met een budget van 25 duizend euro de wereld rond. De Bruin stak er zijn spaargeld in. Zijn vrouw Christine was altijd in de buurt, dat hielp. Zij zit in Canada-2, met stuurvrouw Kaillie Humphries, een olympisch kampioen. Het maakt de opoffering haalbaar. 'Het moet met passie en liefde', zegt De Bruin. Anders houd je het slapen in hostels, vakantiehuisjes en op luchtbedden niet vol.

Twee bobsleeërs in actie. Beeld ANP

Zijn uitleg: 'Boekten we een kamer voor drie, legden we er twee luchtbedden in. Dan slaap je met zijn vijven. Dat scheelt toch weer twee personen. En altijd zelf koken. Maar als je op de centen moet letten dan koop je niet het beste eten. En daar word je dan weer niet beter van.'

Nu is dat anders geworden. 'Vorig jaar was ik 90 procent bezig met alles eromheen en 10 procent met de sport. Dit jaar denk ik 90 procent van de tijd aan sturen en duwen. De vraag was steeds: gaan we de volgende week wel halen? En die week erop, hoe moet dat? Een soort van bijstandsgezin, ja. Voor bobsleeën was het vrij zielig. En dat zagen de andere landen ook.'

Het was 'going Dutch', erg zuinig door het leven dus. Eén afdaling kost 70 à 80 euro aan baanhuur. Eigen bijdragen waren verplicht. Iedereen trainde in de zomer hard, maar op zichzelf. Er was geen geld voor trainingskampen. Alleen op zaterdag zagen ze elkaar, op de startbaan in Harderwijk. Gekkenwerk heet dat.

De Bruin bracht de zomer door in Calgary, waar hij met Christine woont. 'Ik werk daar. Ik stuur en rem in de taxibob voor toeristen. Een ritje naar beneden, voor 100 dollar. Duurt 45 seconden. Voor de meesten is eentje genoeg. De impact op je lichaam is vrij groot.'

III

Topconditie is vereist. Wie achter de stuurman zit, voelt op het lijf zesmaal het eigen lichaamsgewicht: 6G in jargon. In elkaar duiken met het hoofd naar beneden houdt in dat de helm zo ongeveer tegen de bodem van de slee slaat. De topsnelheid in Lillehammer: 135 kilometer per uur.

Bror van der Zijde is remmer. In de tweemansbob is hij de man achter De Bruin. Hij is teruggekeerd uit Zwitserland, het land waarvoor hij - olympisch gezien - niet mocht uitkomen.

Van der Zijde is een reus van 1.93 meter en '109 kilo en een paar ons'. 'Ik heb van nature een stevige bouw. Ik deed aan kogelslingeren, maar dat is nu recreatiesport. Je hebt een winterseizoen en een zomerseizoen. Je moet ergens je rust nemen. Om je lichaam weer op te bouwen.'

Hij was een grote jongen in Zwitserland, werd derde op de WK en tweede in de World Cup. De andere Nederlanders kijken naar hem op. 'Ze pakken dingen gemakkelijker van je op. We zijn allemaal gelijk, maar toch niet helemaal gelijk. Ik kan ze helpen.'

Van der Zijde, Rotterdammer, had aanleg, maar hij is eerlijk over de eerste drie jaar van zijn loopbaan. Toen hij zijn angst moest overwinnen. 'Ik had altijd stress en angst, waardoor ik nooit honderd procent van mijn lijf heb gevraagd. Ik was veel beter dan ik heb laten zien.'

Hij zegt dat iedereen geestelijk last heeft van de krankzinnige afdaling die soms tot tien keer per dag wordt ondernomen. 'Ik geloof niet dat je zonder angst daalt. De mensen die dat zeggen, zijn niet gecrasht. Wij zeggen: je bent pas een bobsleeër, als je gecrasht bent. Tot dan kan iedereen het. Is het niet meer dan een snelle achtbaan, een Eftelingetje. Ik ging op mijn dak, al bij run 3, achter een Australiër die niet oplette. Het was de bobschool van Park City. Ik heb de brandwond nog als litteken op mijn schouder.'


Boven teruggekeerd zeiden de begeleiders dat hij weer naar beneden moest. Opnieuw. Om de angst te overwinnen. Hij kwam eroverheen. 'Maar nog steeds is het na een crash heel lastig instappen.'

IV

Het zijn grote mannen met leeuwenharten die in de bobslee stappen. De Bruin weegt 105 kilo, Van der Zijde 109,5, Janko Franjic gaat richting 100 kilo, Jeroen Piek is van 85 naar 95 gegroeid en Dennis Veenker zegt in twee jaar tijd 20 kilo te zijn aangekomen. De Fries is nu 102 kilo, bij 1.96 meter lang. Dat mag je veel noemen voor een ex-polsstokhoogspringer.

Zes maaltijden neemt Veenker per dag. Ontbijt, een hap na de eerste training, een lunch, dan een lichte middagmaaltijd, het avondeten en ten slotte een bak kwark, wat eieren en speciale eiwitten voor het slapen gaan. Veenker: 'Ik schep bij het diner driemaal mijn bord vol. Vier is te lastig.'

De tweemansbob van Ivo de Bruin en Bror van der Zijde. Beeld ANP

De zoon van Mario Franjic, olympisch bobsleeër in 1984 en 1998 voor respectievelijk Joegoslavië en Bosnië voegt zich naar het eetpatroon van zijn maten. 'Als ik niet zes keer per dag gedisciplineerd eet, dan val ik af. En ik moet echt op mijn gewicht blijven.'

Het maximumgewicht van een bemande '4' bedraagt 630 kilo. Aankomen om levend gewicht in de slee te krijgen is de sleutel. Piek: 'Bij Edwin van Calker, mijn vorige piloot, woog ik 85, 88 kilo. Dat was te licht. Ik had zwaarder moeten zijn.'

V

Wim Noorman had zijn vijftien technici vanuit Lillehammer de opdracht gegeven hard door te werken. Op 26 oktober stond het vertrek naar Lake Placid gepland, voor de start van het Noord-Amerikaanse deel van de wereldbekerserie. De deadline voor de fabricage van de tweemanslee is niet gehaald, meldt hij vanuit zijn werkplaats.

De techneut, die 87 raceauto's bouwde, is op een goede manier laconiek. Hij is ook royaal. Hij heeft voor De Bruin en Van der Zijde een bob van een concurrerend merk gehuurd, een Wallner. 'Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen Ivo en Bror weg te sturen met een nog niet uitontwikkelde slee.'

Is dat niet een beetje alsof motorcoureur Valentino Rossi door zijn fabriek Yamaha op een gehuurde Honda wordt gezet? 'Ja, gelukkig kan dat nog in onze sport', reageert Noorman, deels eigenaar van een fabriek met drie vestigingen en 670 man personeel.

Het ontwikkelingsproces door Eurotech wordt deze weken voortgezet in Europa. Op de bobbaan van Altenberg in Duitsland wordt getest. De viermansbob is in orde en zal zijn waarde moeten bewijzen in de afdalingen in Lake Placid, Park City en het gevreesde Whistler. Daarna is het de kunst om op een geschoonde lijst bij de toptwaalf van de wereld te komen. Anders worden de Nederlanders door het olympisch comité NOCNSF niet naar de Winterspelen van Pyeongchang afgevaardigd.

Tot dat beslissende moment in Sankt Moritz is de wereld zonnig en heerst optimisme.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden