NIEUWSUITSTEL OLYMPISCHE SPELEN

Japan in rouw: uitmuntend voorbereid maar toch geen Spelen

Het uitstel van de Olympische Spelen naar 2021 komt in Japan hard aan. Het toernooi zou een nieuw begin markeren voor een land dat geteisterd is door rampen.

Twee toeschouwers nemen een selfie bij de Olympische Vlam tijdens een ceremonie in Fukushima, Japan.Beeld AP

Maatschappij

Voor veel Japanners moesten de Olympische Spelen een omslagpunt vormen na het afgelopen decennium waarin het land bovenmatig geteisterd werd door zware natuurrampen, zoals aardbevingen, tyfoons, overstromingen en landverschuivingen. Het dieptepunt was natuurlijk de grote aardbeving van 2011, met duizenden doden en de kernramp van Fukushima als gevolg. Nog altijd kunnen duizenden bewoners uit het rampgebied niet terug naar hun oude huizen.

De Spelen zouden een nieuwe start moeten markeren. Niet voor niets zou de tocht met de olympische fakkel donderdag beginnen in Fukushima en zou een deel van het populaire honkbaltoernooi tijden de Spelen in dezelfde regio worden afgewerkt. ‘De Japanners kwamen al deze ellende op eigen kracht te boven, niet in de laatste plaats omdat aan de horizon de Spelen gloorden’, aldus Hans Vos, een journalist en kenner van Japan die sinds tien jaar voor voetbaltijdschrift World Soccer Digest Japan schrijft.

De Spelen waren ongekend populair bij het thuisfront: de loting voor de toegangskaarten trok liefst 7,8 miljoen belangstellenden, veel meer dan het beschikbare aantal tickets.

Ook de Japanse regering zag de Spelen als een keerpunt. Premier Shinzo Abe, inmiddels de langstzittende Japanse premier ooit, wilde de Spelen niet alleen aangrijpen om de wereld te laten zien dat Fukushima weer veilig is, het evenement moest zijn land zowel politiek als economisch een oppepper geven, en zo de kroon vormen op zijn langlopende missie het zelfvertrouwen en patriottisme onder Japanners op te krikken.

Met het uitstel van het evenement lijkt ook iets van de glorie die de Spelen zouden brengen, onherroepelijk verloren te gaan. Het is een van de redenen waarom de Japanse regering lang volhield dat uitstel geen optie was.

Economie

Ruim 11 miljard euro is het officiële budget voor de Spelen van Tokio. Of was, want de verschuiving van het olympische toernooi zal de nodige extra kosten met zich brengen. Zo kunnen alleen al de souvenirs, T-shirts, knuffelmascottes en de rest van de omvangrijke merchandise met het jaartal 2020 erop, in de prullenbak.

En wat te denken van alle gehuurde locaties, geboekte hotelkamers en vluchten, waarvan er vele al betaald zijn – alleen al de gedachte aan de onderhandelingen daarover moet het organisatiecomité hoofdpijn bezorgen. Enig lichtpuntje: in het budget was een post van 270 miljoen euro opgenomen voor onverwachte omstandigheden tijdens de Spelen, een natuurramp bijvoorbeeld. Wellicht dat dit ook als ramp telt.

Ook Tokio (5,4 miljard euro) en de centrale overheid van Japan (1,2 miljard euro) hebben de afgelopen jaren diep in de buidel getast om de Spelen mogelijk te maken. Veel van dit geld ging naar een nieuwe infrastructuur, die over een jaar ook gebruikt kan worden. Wel moeten de plannen voor het gebruik van de olympische locaties na de Spelen, zoals het olympisch dorp, een jaartje in de ijskast.

Belangrijker dan de financiële tegenvallers op de korte termijn is dat het ‘masterplan’ achter het organiseren van de dure Spelen ook in gevaar is. Het toernooi had de al decennia voortkabbelende Japanse economie een kickstart moeten geven.

In Japan wordt nog altijd met heimwee gekeken naar de Spelen van 1964, toen mede dankzij grote infrastructurele projecten een economische oppepper begon die twee decennia zou aanhouden. Volgens een door de organisatie geclaimd onderzoek zouden de Spelen op termijn voor meer dan 100 miljard euro aan ‘toegevoegde waarde’ zorgen.

Maar met alle onzekerheid rondom het toernooi en de financiële tegenvallers door het uitstel zou die toegevoegde waarde wel eens flink kunnen tegenvallen.

Organisatie

‘We hebben nog nooit een gaststad gezien die zo goed voorbereid was’, zei IOC-voorzitter Thomas Bach vorig jaar. ‘Sommige steden waren drie maanden voor de Spelen niet zover als Tokio nu.’ Het is wrang dat juist het goed voorbereide organisatiecomité in Japan te maken krijgt met uitstel. Niet alleen waren alle stadions ruim van tevoren af, het regende sponsorgelden en meer dan honderdduizend vrijwilligers stonden te trappelen om deze zomer aan de slag te gaan.

Bovendien had het comité al het nodige te verduren gehad. Er bleven maar klachten komen over de verwachte hitte in augustus (temperaturen tot 41 graden, hoge luchtvochtigheid), waarna de organisatie het ene na de andere hitteplan presenteerde. Toch greep het IOC eind 2019 in en werd de olympische marathon verplaatst naar het noordelijk gelegen Sapporo.

Uitstel betekent onder meer een oplossing bedenken voor de miljoenen verkochte toegangskaarten aan 600 duizend fans uit binnen- en buitenland; opnieuw vrijwilligers werven, want een deel zal in 2021 niet meer willen komen; huurcontracten verlengen en honderden medewerkers een jaar langer onder contract houden.

Misschien nog erger: volgend jaar kan Tokio ook te maken krijgen met de dreiging van het coronavirus. Aan de andere kant: wie weet worden de Spelen van Tokio 2021, zoals Abe gisteren aankondigde, het feest waarop de ‘overwinning op het coronavirus’ zal worden gevierd. Dan kan het evenement alsnog het keerpunt vormen waarop veel Japanners hoopten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden