Reportage

Jan Mulder, gesel der Rode Duivels

Tijdelijk Belg

De door en door Groningse Jan Mulder en de Belgen: in deze EK-weken zijn ze één.

Beeld An-Sofie Kesteleyn

Dag 9 van het EK begint met een donderspeech, afgedrukt in het Vlaamse dagblad Het Laatste Nieuws. 'Onze columnist' Jan Mulder heeft hem geschreven in een nationalistische opwelling van ongenoegen. 'De tijd is rijp voor een verbale uitbarsting van frustratie en ergernis die de kleedkamer doet ontploffen.'

Vanachter zijn schrijftafel neemt Mulder de zogenoemde Rode Duivels onder vuur. Na het labbekakken tegen Italië dient het nationale elftal uit een ander vaatje te tappen. 'Jij ook, hanekam.' Bedoeld wordt middenvelder Nainggolan.

'Het gaat om de eer van onze trouwe fans, verenigd in het koninkrijk der Walen en Vlamingen. Voor ons ligt een schone taak: Franstaligen en Nederlandssprekenden samensmelten tot een machtige lans die de Ieren doorboort. Samen gaan wij dat fiksen, het volk op de pleinen en jullie op de kicksen.'

Jan Mulder is op 4 mei 1945 geboren in het Groningse Bellingwolde. Noordelijker kan haast niet in Nederland. Twintig jaar later werd hij wedergeboren in België als de machtige lans van Anderlecht. In de mondaine hoofdstad Brussel groeide Jan Mulder pas echt op en niet alleen als voetballer. Ware het vaderland een keuze, dan zou dat een verdomd lastige zijn.

Decennia lang is hij naar eigen zeggen niet of nauwelijks terug geweest. 'Johanna, mijn vrouw, ging vaak naar Brussel. Maar ik dacht: wat heb ik daar nog te zoeken?'

Hoop

Eigenlijk begint dag 9 van het EK om twee uur 's middags. Televisiepresentator Karl Vannieuwkerke richt zijn dromerige blik op de dichtstbijzijnde camera en zegt: 'Het land hoopt, droomt en vreest.'

Gedurende het toernooi heeft de Vlaamse omroep VRT zijn hoofdkwartier in Brussel omgetoverd tot een brandpunt van het EK. Alle wedstrijden worden live vertoond en alle wedstrijden worden uitvoerig beschouwd. De friet komt uit een vuurrode zak met duivelachtige kenmerken.

Het kunstgras sopt nog na van een apocalyptische regenbui. Vier zwaarbewapende militairen houden zo onopvallend mogelijk de wacht. Dag 9 van het EK is namelijk ook begonnen met het nieuws dat een terroristische aanslag zou zijn verijdeld. Maar weer noch terreur mag de pret vandaag drukken.

Beeld An-Sofie Kesteleyn

Om drie uur speelt België tegen Ierland. Het is erop of eronder. 'Onze columnist' ijsbeert door de circustent waar hij straks onder leiding van Vannieuwkerke het voetbal moet duiden. Desgevraagd heeft Jan Mulder er een hard hoofd in.

Vijf dagen geleden ontstak Mulder in dezelfde tent in grote woede. Sprekend in de eerste persoon meervoud verweet hij de Belgen verraad aan het eigen talent, alsof het persoonlijk bedoeld was. Die woedeaanval riep herinneringen op aan het EK in 2004 toen het behoudende voetbal van het Nederlands elftal hem tot razernij dreef.

Een ironische opmerking over steniging van bondscoach Advocaat ging toen een dusdanig eigen leven leiden dat premier Balkenende er schande van sprak. Hoe anders is dat nu. 'Wij hebben Jan omarmd', zegt Geert De Vlieger, oud-doelman van België en nu een collega bij de beschouwing van het EK. Zowel in zijn stem als in zijn gelaatsdrukking ligt de dubbele bodem die Mulder lief zal zijn.

Grijns

'Het lijkt wel een kinderfeestje', zegt Jan Mulder wanneer de circustent vol loopt. De bekende grijns plooit zijn gezicht. Het publiek is deze zaterdagmiddag in slobberend rood. Op de wangetjes prijkt de nationale driekleur. Moeders hebben plastic hoorntjes op hun hoofd. Een Iers gezin is als tegenwicht uit EU-verband geplukt.

Met zijn buitenformaat bril en weelderig haar kan de 71-jarige Mulder inmiddels doorgaan voor een gepensioneerde museumdirecteur. Ook in Vlaanderen liggen bombast en verstilling dicht bij elkaar. Soms wat afwezig bij te diepgaande analyses en soms, bám, de spijker op zijn kop. Aan zijn woorden kent het publiek veel gewicht toe. 'Brutaal, maar op een leuke manier', zegt een toeschouwster over Jan Mulder.

Beeld An-Sofie Kesteleyn

Op het WK twee jaar geleden, waar de nieuwe generatie Duivels voor het eerst van zich deed spreken, maakte Mulder zijn comeback als Belg. Sindsdien is hij een veelgevraagde gast in Vlaamse talkshows.

Nederland associeert hem met een maandelijkse rubriek ergernissen in De Wereld Draait Door, zegt Mulder. Beide wijsvingers gaan naar de afzakkende mondhoeken. België daarentegen eert hem als de oud-voetballer van het glorieuze Anderlecht. 'In mij spreekt Paul Van Himst.' Weer die grijns waarin zowel triomf als zelfspot besloten ligt.

Het Nederlands elftal is Mulder in de eerste persoon meervoud kwijt geraakt op datzelfde WK van 2014. De defensieve tactiek van bondscoach Louis van Gaal mocht ver reiken, maar dan wel zonder Jan Mulder. Avontuurlijke artisticiteit is zijn enige maatstaf. België beantwoordt aan die verwachting.

Eerzucht

Wanneer het lampje van de camera brandt, zegt Jan Mulder dat hij goede hoop heeft in een goede afloop tegen Ierland. Wiens brood men eet, wiens woord men spreekt. Gevraagd naar zijn donderspeech lacht hij besmuikt. Een redenaar wordt niet graag aan eigen krachtdadige taal herinnerd.

Getuige de opstelling kiest de Belgische bondscoach Marc Wilmots voor aanvallend voetbal. De andere analisten aan tafel zeggen dat Jans woorden zijn verhoord. Zelf hamert hij op eerzucht. Dat moet vandaag het verschil vormen met de vorige wedstrijd. Zijn voorspelling? Een overwinning met 2-1.

Beeld An-Sofie Kesteleyn

De 89 meter hoge VRT-toren, waaronder de fanzone is ingericht, legt de verbinding met het stadion in Bordeaux. Op kousenvoeten breekt de zon door in Brussel. De rode en gele paraplu's worden ingeruild voor rode en gele ligstoelen. Ze staan voor het megascherm opgesteld. Er wordt gehoopt, gedroomd en gevreesd.

De rust breekt aan met 0-0, maar het vertoonde spel geeft de kenners vertrouwen. 'Zo wil ik het zien', zegt Jan Mulder. Vooral het offensieve optreden van middenvelder Axel Witsel doet hem deugd. 'Nu is nog een klein beetje geluk nodig.'

Dat geluk is de komende 45 minuten overvloedig, uitgedrukt in een eindstand van 3-0. 'Spelopvatting perfect, doelpunten magnifiek', is zijn analyse. Knap staaltje Groningse bondigheid, gevolgd door een open doekje. Ontelbaar veel selfies sluiten dag 9 van het EK af.

Vier weken lang is hij Brusselaar onder de Brusselaars. Een hotel achter de Munt is zijn tijdelijke onderkomen. Het zijn lange dagen, zegt hij. Inclusief talkshow eindigt elke dag pas na middernacht. 'Nat en koud. Glamour nada.' Zolang zijn huidige vaderland in zijn nopjes is, beschouwt Jan Mulder dat niet als straf.

Beeld An-Sofie Kesteleyn
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.