PostuumJack Charlton (1935-2020)

Jack ‘The Giraffe’ Charlton was populair in Engeland en Ierland

De Engelse voetballegende Jack Charlton is vop 85-jarige leeftijd overleden. Populair was hij vooral in Ierland.

Jack Charlton in het tenue van Leeds UnitedBeeld BSR Agency

Heel Nederland juichte toen Wim Kieft op 18 juni 1988 kort voor tijd eindelijk de Ierse verdediging wist te slechten door een mislukt schot van Ronald Koeman raak te koppen, een mazzeldoelpunt waarmee Oranje ten koste van Ierland de halve finale van het Europees Kampioenschap bereikte. Maar wie had er niet een beetje te doen met de Ierse bondscoach. Jack Charlton, alias The Giraffe, was een van de sympathiekste figuren in de voetbalwereld. Vrijdagavond overleed de Engelse mijnwerkerszoon op 85-jarige leeftijd in Northumberland, het graafschap in Noordoost-Engeland waar hij zich het meest thuisvoelde..

Na het bekendmaken van het overlijden, zaterdag, kwam meteen lof overgewaaid uit Ierland. ‘De meest geliefde Engelsman van Ierland,’ zo noemde oud-premier Leo Varadkar hem. De Ieren herinneren zich Charlton uit het decennium waarin hij als bondscoach van Ierland een grote voetbalnatie maakte. Na de teleurstelling van Gelsenkirchen, verlicht door de zege op de Engelsen eerder in het toernooi, bereikte het twee jaar later de kwartfinale van het WK waarin gastland Italië uiteindelijk te sterk bleek. Vier jaar later versloeg Ierland de Italianen in de groepsfase, waarna het in de hitte van Orlando, wederom, stuitte op Oranje.

De Engelsen daarentegen herinneren zich Charlton, die zijn militaire dienstplicht vervulde bij de koninklijke wacht, vooral voor zijn belangrijke aandeel in het winnen van het WK in het gloriejaar 1966. Na het laatste fluitsignaal in finale tegen de Duiters zeeg hij uitgeput op zijn knieen. Waar zijn drie jaar jongere broer Bobby uitblonk op het middenveld, vervulde de 31-jarige ‘Big Jack’, de laatbloeier die een jaar eerder pas zijn debuut had gemaakt in het nationale team, de rol van harde, eerlijke en kopsterke verdediger. ‘Voetbal is een mannenspel’,  zo verklaarde hij later, ‘geen uitje voor namby-pambies.’

Als bondscoach leidde Charlton Ierland naar een EK en twee WK's.Beeld BSR Agency

Leeds

Charlton's over-mijn-lijk-mentaliteit paste bij Leeds United, de enige club waarvoor hij heeft gespeeld. Tussen 1952 en 1973 kwam Charlton 773  keer uit voor The Whites, een tijd waarin hij 70 goals maakte, met name met het vroeg kalende hoofd. Charlton was het anker in het succesvolle team dat manager Don Revie in de jaren zestig had opgebouwd. Met de grootmacht uit Noord-Engeland haalde hij in 1970 de halve finale van de Europa Cup 1, waarin Celtic, dat de finale van Feyenoord zou verliezen, een onneembare hindernis bleek te zijn. Broer Bobby, een Busby Babe, maakte faam bij de grote rivaal Manchester United.

Zijn voetbalcarrière leverde Charlton in 1974 een bezoek aan het paleis op, waar Elizabeth hem verhief tot Officer of the Most Excellent Order of the British Empire. In dat jaar maakte Charlton zijn debuut als trainer van Middlesbrough, waar hij genoegen nam met een ook die tijd bescheiden jaarsalaris van 11 duizend euro. Hij bracht de Boro naar het hoogste niveau, een prestatie die hij later ook leverde met Sheffield Wednesday. Minder goed was zijn ervaring halverwege jaren tachtig bij Newcastle, waar hij zich evenwel ontfermde over het supertalent Paul Gascoigne. Zijn verdedigende manier van spelen viel niet heel goed op St James's Park.

Daarna begon zijn Ierse tijd. Zijn spelers gingen door het door het vuur voor hun manager, die in het stadion discipline eiste maar de spelers daarbuiten alle vrijheid gunde. Bij een bezoek van de Ierse selectie aan het Vaticaan, tijdens het WK in Italie, begroette paus Johannes Paulus II de manager met de woorden ‘Ah, de baas.’ In 1996 kwam er een einde aan het tijdperk-Charlton toen Oranje, voor de derde keer, in de weg stond. Ditmaal verloren Charlton’s mannen op Anfield dankzij een treffer van Patrick Kluivert een play-off duel voor het EK in Engeland. Als dank voor zijn bewezen diensten kreeg hij een Iers ereburgerschap. 

In eigen land kreeg hij evenwel nooit de titel Sir, anders dan zijn jongere broer. De relatie tussen de twee Charltons is altijd ongemakkelijk geweest en werd zelfs vijandig toen bleek dat de vrouw van Bobby niet overweg kon met haar schoonmoeder. Trouw aan zijn familie en zijn plek van herkomst zijn altijd erg belangrijk voor oudste Charlton geweest. Zijn grote hobby was vissen. Het standbeeld dat bij het vliegveld van het Ierse Cork toont hem dan ook in visserkledij. Compleet met karakteristieke arbeiderspet. Charlton, die leed aan dementie, laat vrouw Pat en drie kinderen achter.

Charlton op Wembley na de WK-finale van 1966.Beeld BSR Agency
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden