Is Marc Overmars schuldig aan malaise bij Ajax?

Financieel oké, sportief onder de maat

Als Ajax nog iets wil bereiken in Europa moet het donderdag een goed resultaat neerzetten in de Europa League, thuis tegen Rosenborg. Dit alles in een decor van onvrede. Vooral over directeur voetbalzaken Overmars. Is hij schuldig aan de malaise, of niet?

Marc Overmars, financieel directeur van Ajax, praat met een Spaanse journalist in Camp Nou, het stadion van Barcelona. Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

NEE!

Marc Overmars bracht in 2006, twee jaar na zijn afscheid als voetbalprof, een spel op de markt, Frustr8tor. 'De naam zegt het al, je wordt er helemaal gek van, het laat je niet los', vertelde de huidige directeur voetbalzaken van Ajax erover. Hij was overtuigd van het succes, een pallet met 200 duizend exemplaren was op zijn kosten al onderweg uit China. 'Ik geloof er helemaal in, dit wordt het.'

Aan zelfvertrouwen heeft het Overmars nooit ontbroken, aan doorzettingsvermogen evenmin. Het supersnelle 'boertje uit Epe', zoals hij zichzelf graag neerzet, overwon twijfels en blessures en reikte als rechtsbenige linksbuiten, een eigen uitvinding om meer rendement te verkrijgen, tot de fraaiste voetbalpodia. Nog altijd is hij de duurstbetaalde Nederlandse voetballer aller tijden. Van zijn overgang van Arsenal naar Barcelona (voor 88 miljoen gulden) in 2000 werd hij vermoedelijk zelf ook flink wijzer.

Over zijn onderhandelingsstrategie als bestuurder zei hij in 2006: 'Ik geef spelers altijd wat ik zelf graag kreeg: een percentage van de transfersom. Als je het goed doet en een mooie transfer verdient, wat is er dan tegen om als club te zeggen: hup, 10 procent voor jou.'

De zakenman Overmars, onder meer in divers vastgoed en oldtimers, is bikkelhard, het kostte hem zelfs vriendschappen. Tegelijkertijd schuilt er een nostalgicus in hem. Hij heeft nog steeds heimwee naar Highbury, het oerstadion van Arsenal. Hij koestert Go Ahead Eagles, zijn grootste voetballiefde ondanks alle successen bij Ajax. Als er gesproken werd over kunstgras in zijn geliefde Adelaarshorst ging hij daar met zijn 165 centimeter voor liggen.

Marc Overmars in het shirt van FC Barcelona. Foto epa

Daar zat ook best iets zakelijks achter. Overmars buitte als bestuurder bij Go Ahead het cultimago uit, hij plantte er zelfs de stoeltjes van de Alkmaarder Hout. 'Ik denk altijd: je moet je onderscheiden.'

Zo op een rij klinkt dat als de perfecte directeur voor Ajax, club met een rijk verleden, maar een steeds beperktere rol in de westerse voetbalwereld door het gebrek aan financiele slagkracht.

'Maak Ajax financieel gezond en sportief concurrerend', luidde de opdracht aan Overmars toen die aantrad in de zomer van 2012. Op het oog heeft de club uitstekend geboerd de voorbije vijf jaar. Zo'n 100 miljoen werd binnengeharkt aan transfers tot aan de huidige transferzomer. Daar gaat waarschijnlijk een flink bedrag bijkomen als verdediger Davinson Sánchez daadwerkelijk voor zo'n 45 miljoen verkocht wordt aan Spurs. Voor de Colombiaanse verdediger moest Ajax een jaar geleden ongeveer 10 procent van dat bedrag neertellen.

Zonder die deal staat Ajax al 35 miljoen in de plus, terwijl de selectie nog genoeg groeibriljanten herbergt. Kasper Dolberg, André Onana en Frenkie de Jong kostten, in Overmars-terminologie, 'een prikkie'.

Transferopbrengsten Ajax gedurende bewind Marc Overmars in miljoenen euro's

(geschat en afgerond):

uitgaven - inkomsten - verschil

2012/13 6 33 +27

2013/14 7 24 +17

2014/15 13 29 +16

2015/16 11 6 -5

2016/17 35 80 +45

2017/18 4 40 (voorlopig) +36

Totaal: 136 winst


JA!

Hoe moeilijk is het eigenlijk om tientallen miljoenen te pakken in het huidige voetbalklimaat dat extreem is verhit door een aantal ijdele uitheemse investeerders?

En vergeet ook de keerzijde niet: Ajax moet zelf steeds forsere uitgaven doen omdat andere clubs niet blind zijn voor het uitpuilende geldpakhuis aan de Arenaboulevard.

Die worden ook wel gedaan. 'Je kunt mij geen Marc Netto meer noemen', zei Overmars medio februari toen de club de Braziliaan Neres, gehaald voor 12 miljoen euro, presenteerde.

Een groter verwijt is de timing. Overmars wacht vaak lang met het herstellen van de balans in de selectie, omdat spelers doorgaans goedkoper worden als september nadert, als de transfermarkt sluit. Vorig seizoen werd pas op 30 augustus Hakim Ziyech opgepikt. 11,5 miljoen euro leek veel voor de grillige spelmaker, maar bleek weinig. Ziyech nam Ajax bij de hand naar lang vervlogen tijden: een finale van een Europees toernooi. Ook in de competitie toonde Ajax steeds vaker verfijnd aanvalsvoetbal waardoor het kampioen Feyenoord nog bijna greep.

Maar 'bijna' is een begrip dat in Amsterdamse kringen rap 'helemaal' moet worden. Wederom is Ajax het seizoen dramatisch begonnen. Op de uitschakeling door Nice volgde een nederlaag bij Heracles en rebellie van Sánchez die zich niet meer kon motiveren doch donderdag tegen Rosenborg waarschijnlijk bij de selectie zit. 'Uitschakeling zou een ramp zijn voor de club', sprak coach Keizer.

Ook voor topverkoper Overmars. Wat landstitels betreft is hij van twee titels in twee seizoenen, naar twee uit vijf gegaan; een Ajax-onwaardig moyenne. Net als die drie jaar zonder Champions League, deels veroorzaakt doordat de ploeg in de voorronden telkens in disbalans bleek.

In hoeverre klikt het intern trouwens nog? Overmars worstelt soms met andere leden van het technisch hart, die wat minder opgewonden raken van miljoenenbiedingen, die bovendien de eigen jeugd prefereren boven een aankoop. Overmars wilde graag door met de naar Borussia Dortmund vertrokken coach Peter Bosz, ook toen die zich afzette tegen prominente beleidsbepalers. Overmars was tevens niet direct overtuigd van Jong Ajax-coach Marcel Keizer als opvolger.

Overmars in actie voor het Nederlands Elftal in 1994. Foto anp

Met reden. Waar Bosz op de vlakte bleef over het uitblijven van versterkingen daar roert Keizer zich. Ook de spelers beklagen zich er inmiddels over.

Overmars, die net als de overige directieleden een bonus krijgt bij goede financiële prestaties, staat dus onder druk. Hij lijkt ook altijd druk, misschien wel te druk, zeker nu Zuid-Amerika als ingewikkeld scoutingsterrein is toegevoegd.

Een extra man aan boord lijkt geen optie. Rond de introductie van Frustr8tor, dat uiteindelijk een bescheiden succes werd, zei Overmars in 2006: 'Ik ben erachter gekomen dat ik - mede door het voetbal - vrij egoïstisch ben geworden. Wat ik wil, moet gebeuren. Dan dram ik door. Dominant mannetje ben ik, hoor, eigenlijk.'