Is inzet van politie bij voetbalwedstrijden overbodig?

De drie politieloze eredivisiewedstrijden van afgelopen weekeinde verliepen zo rustig dat de inzet van agenten wel overbodig lijkt. Een rondgang langs betrokken partijen leert wat anders.

Veel politie vorig jaar zomer op het Centraal Station van Amsterdam bij Ajax-fans die op weg zijn naar de Arena. Beeld Evert Elzinga/ANP
Veel politie vorig jaar zomer op het Centraal Station van Amsterdam bij Ajax-fans die op weg zijn naar de Arena.Beeld Evert Elzinga/ANP

Eredivisiewedstrijden kunnen vaker zonder de aanwezigheid van agenten worden gespeeld. Dat stelt de Alkmaarse burgemeester Piet Bruinoog na de drie rustig verlopen politieloze wedstrijden van afgelopen weekeinde, waaronder die tussen AZ en Ajax. Op naar een eredivisie zonder politie-inzet?

'Er is maar één land waar ik me een competitie zonder politie kan voorstellen: Utopia', zegt Eric van Dorp, voorzitter van het Supportersplatform Betaald Voetbal (SBV) waarbij onder meer de supportersverenigingen van PSV, AZ en FC Utrecht zijn aangesloten. 'Als er volgend weekeinde 40 duizend mensen op het wereldkampioenschap simultaan figuurzagen afkomen, dan zal daar ook politie aanwezig moeten zijn. Een politieloze competitie is net zo onrealistisch als een nieuwjaar zonder politie-inzet', aldus Van Dorp, jarenlang voorzitter van de supportersvereniging van Feyenoord.

Minder politie, daar pleit de SBV al jaren voor. Van Dorp: 'Bij de wedstrijden van Feyenoord bijvoorbeeld toont de politie wel erg graag hun macht. Dat geldt voor zowel uit- als thuisduels. Pure intimidatie. Daar komen de meeste problemen van. In het stadion, waar stewards van de club de orde handhaven, zijn zelden problemen.'

Rotte appels

Afgelopen zomer sprak de Nederlandse voetbalbond KNVB al met de politie en het ministerie van Veiligheid en Justitie over de mogelijkheden om de inzet van agenten verder terug te dringen. 'In zekere zin is de inzet van politie een gewoonte geworden', zegt Hans van Kastel, persvoorlichter van de KNVB. 'In sommige gevallen kan de inzet van politie wel wat minder. 99 procent van de mensen komt voor een potje voetbal, die 1 procent rotte appels verpest het voetbalplezier.'

Hierop vooruitlopend gaan zes gemeenten vanaf volgend jaar experimenteren met een soepeler regime, zo meldde de NOS maandagavond. Amsterdam, Rotterdam, Eindhoven, Groningen, Nijmegen en Kerkrade hebben daarover in juni afspraken gemaakt met de KNVB en het OM. Het gaat onder meer om minder hekken en politie in combinatie met een hardere aanpak van relschoppers.

Ongeregeldheden tijdens de wedstrijd Ajax-Utrecht (7-0) in 1976. Een Utrecht-supporter gaat een Ajax-fan te lijf met een ketting. Beeld ANP
Ongeregeldheden tijdens de wedstrijd Ajax-Utrecht (7-0) in 1976. Een Utrecht-supporter gaat een Ajax-fan te lijf met een ketting.Beeld ANP

Thee en koek

De politie-inzet bij voetbalwedstrijden daalde tussen 2010 en 2014 met zo'n 12 procent, berekende het Centraal Informatiepunt Voetbalvandalisme (CIV). 'We zijn op het punt beland dat de inzet van politieagenten stabiliseert', zegt Van Kastel.

Overigens bestaat er volgens de KNVB geen onveilig gevoel bij de bezoekers van eredivisiewedstrijden. Het KNVB Fanonderzoek van afgelopen jaar toont dat 97 procent van de bezoekers zich meestal of altijd veilig voelt.

In het onderzoeksrapport Raak Geschoten (2014), een initiatief van het ministerie van Veiligheid en Justitie, is het effect uiteengezet van de maatregelen die zijn genomen tegen geweld en overlast rondom eredivisiewedstrijden. Camerasystemen kunnen, zonder extra politie-inzet, bijdragen aan de opsporing en vervolging van personen die zich misdragen en ook voorkomen dat deze personen het stadion betreden. Naast deze moderne maatregelen worden ook ouderwetse beleefdheidsvormen genoemd: 'Sommige clubs heten de uitsupporters welkom met een gratis kop koffie/thee en een koek.'

Simpel rekensommetje

Begin februari al stemde de Tweede Kamer in met de verscherping van de voetbalwet. In het kader van die wet wordt er een proef gedaan met een digitale meldplicht voor relschoppers. De invoering van de voetbalwet zorgt voor een simpel rekensommetje, aldus PvdA-Kamerlid Tjeerd van Dekken, die meeschreef aan de wet. 'Hoe minder relschoppers er aanwezig zijn bij een wedstrijd, hoe minder politie er nodig is.'

Stewards als vervanging van agenten, zoals afgelopen weekeinde? Dat is volgens Judith Vermulst, persvoorlichtster van NEC, niet aan de orde. 'Dat moeten we niet willen. Stewards hebben andere bevoegdheden. Wij leiden stewards in eerste instantie op als gastheer, ze krijgen een EHBO-cursus en weten hoe ze met agressie moeten omgaan.'

Reflex

Robert Eenhoorn, algemeen directeur van AZ, zag de wedstijd tussen zijn club en Ajax zonder problemen verlopen: 'Maar bij het volgende thuisduel is de politie gewoon weer aanwezig. De beveiliging in het stadion wordt met de inzet van stewards al hoofdzakelijk door ons gedaan. Het is niet aan ons om te beslissen of er politie nodig is of niet.'

De Alkmaarse burgemeester Piet Bruinooge zei in Trouw dat hij vindt dat politie en burgemeesters 'te vanzelfsprekend in de reflex schieten om risico's te willen uitsluiten'. Maar ook clubs, supporters, de politiek en de KNVB willen dus niet aan een politieloze eredivisie. Zoals Gerrit van de Kamp van politievakbond ACP het verwoordde op Radio 1: 'Als het een keer misgaat, zijn we weer terug bij af.'

Voetbalgeweld in opkomst

'The English Disease', zo werd het voetbalgeweld in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw genoemd. In het onderzoeksrapport Raak Geschoten (2014), naar de werking van maatregelen tegen geweld en overlast rondom het betaald voetbal, wordt de UEFA-cupfinale tussen Feyenoord en Tottenham Hotspur in 1974 aangehaald als eerste kennismaking met voetbalgeweld in Nederland.

In deze periode komen ook de (semi-)georganiseerde voetbalside op: de Bunnikside van FC Utrecht, de F-side van Ajax, Vak S van Feyenoord en de North Side van ADO Den Haag.

In de jaren negentig begint de politie steeds vaker repressief op te treden. Hooligans zoeken hun heil steeds minder vaak in en rond het stadion. De bekendste dieptepunten uit deze periode zijn de dood van Erik Lassche op de vooravond van een wedstrijd van FC Twente tegen Feyenoord en de dood van Carlo Picornie, die in maart 1997 overlijdt na een massaal gevecht tussen Ajax- en Feyenoordsupporters langs de snelweg in Beverwijk. Sinds 1997 heeft Nederland een landelijk voetbalbeleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden