Analyse Duitsland-Nederland

Is er eindelijk een Neue Welle in het Duitse voetbal?

2018 is een rampjaar voor Duitsland, met de afgang op het WK en de degradatie uit de A-groep van de Nations League. Maar er staat een nieuwe generatie klaar. Maandagavond al tegen Nederland.

Memphis Depay, motor van het herboren Oranje. Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

1. Neue Welle in Leipzig

Na de 2-0-zege van Nederland op Frankrijk, vrijdag, is de Duitse voetbalploeg voor het eerst in de historie gedegradeerd, maar het is een primeur zonder grote consequenties. Duitsland speelt komend jaar een verdieping lager in de Nations League en de kwalificatie voor het EK in 2020 is iets gecompliceerder. Maar op een vrieskoude avond in ­Leipzig heeft bondscoach Joachim Löw al opwindende vergezichten ­geschilderd.

Uitgerekend de trainer die te lang vasthield aan vergane glorie presenteert nu een Neue Welle in het Duitse voetbal. Een wervelende eerste helft ­tegen het zwakke Rusland doet wonderen. Na een ongekend mager 2018 met maar liefst zes nederlagen toont het Duitse team weer perspectief.

De afgang bij het WK in Rusland, waar de wereldkampioen van 2014 als laatste in zijn groep eindigde, galmde lang na. Nog maar een maand geleden verkondigde het sensatieblad Bild dat het nu echt crisis was in Duitsland. Met 3-0 verliezen van buurman Nederland was al pijnlijk, de aanblik van versleten ­verdedigers met de wendbaarheid van een tractor onacceptabel.

‘In een poule met Frankrijk en Nederland kun je ook derde worden’, zegt oud-international Kevin Kurayni in Leipzig. ‘Je ziet dat het vertrouwen is verdwenen sinds het WK, iedereen was geschokt door de zwakke prestaties. De nederlaag tegen ­Nederland heeft een ommekeer ingeluid. Misschien was het nodig om met ruime cijfers te verliezen, als signaal dat veranderingen noodzakelijk waren. Maar het zal even duren voor we het effect zien.’

Oranje kan zich maandagavond in de Auf Schalke Arena in Gelsenkirchen plaatsen bij de laatste vier van het nieuwe landentoernooi, voor Duitsland staat vooral prestige op het spel. Niet langer lijkt de voetbalklassieker Duitsland – Nederland ook het afscheid van bondscoach Löw in te ­luiden.

Al 12 jaar is hij verbonden aan de Mannschaft. Bij het WK in 2006 was Löw als assistent van coach Jürgen Klinsmann de ware architect van het ‘Zomersprookje’, toen Duitsland zichzelf opnieuw uitvond met fris en aanvallend spel. De Duitse samenleving ontdekte zelfs een nieuwe harmonie, toen Turken en Irakezen in de achterbuurten van Berlijn eensgezind de Mannschaft aanmoedigden.

Niet alleen die sociale harmonie staat twaalf jaar later onder druk. Weg met het chagrijn is opnieuw het credo in Duitsland. In 2014 beleefde Löw zijn hoogtepunt met de wereldtitel, vier jaar later werd hij de gevangene van zijn eigen revolutie. Het viel hem zwaar om zijn medestrijders te vervangen, zelfs als ze zichtbaar aan slijtage onderhevig waren. Maar zijn krediet lijkt oneindig.

‘Bij de eerste wedstrijden na het mislukte WK zag ik de beoogde verandering niet’, aldus Kurayni, tussen 2003 en 2008 spits in het Duitse team. ‘Er werden twee spelers gewisseld, dat was het dan. Pas tegen Frankrijk heeft Löw voor een ommekeer gezorgd en meer snelheid in de ploeg gebracht. Nu zien we dat Duitsland wel degelijk jonge talenten heeft, het is tijd voor een frisse wind.’

Die wind blaast vrolijk door de Red Bull Arena in Leipzig, waar Löw de rode loper uitrolt voor negen spelers die ­geboren zijn in 1995 en ’96. Leroy Sané (22) was bij zijn invalbeurt in ­oktober tegen Nederland meteen de meest dreigende aanvaller en scoort tegen Rusland. Op de drie doelpunten voor Duitsland staat het keurmerk van een nieuwe generatie.

Niklas Süle (2-0) en Serge Gnabry (3-0) na een heerlijke steekpass van de pas 19-jarige Kai Havertz illustreren dat Duitsland wel degelijk toekomst heeft. Leon Goretzka, Thilo Kehrer, Timo ­Werner, Jonathan Tah, Julian Brandt; het zijn namen die Löw lang verborgen heeft gehouden. ­Joshua Kimmich (23) van Bayern München spreekt liefdevol over ‘die jonge jongens’ en manifesteert zich als nieuwe aanvoerder.

Kurayni mist vooralsnog een spits van het kaliber Klose of Gomez, al krijgt de donderdag nog geblesseerde Marco Reus een ­herkansing in het Duitse team. ­De ­Bayern-verdedigers Boatang en ­Hummels, ­beschimpt en afgeserveerd na hun treurige optredens tegen Ajax en Oranje, zijn al geschiedenis. Mogelijk zal Hummels maandagavond tegen Nederland wellicht weer mogen opdraven, want zo snel valt Löw ook niet van zijn geloof.

Had de Teamchef zijn ploeg niet eerder moeten renoveren? ‘Ik heb altijd gezegd dat verjonging geen proces van één of twee weken is’, aldus Löw (58). ‘Het WK was een grote teleurstelling, maar bij de kwalificatie wonnen we tien wedstrijden. Toen hoorde ik niemand dat we andere spelers moesten opstellen.

‘Het zou opportunistisch zijn om nu alleen talenten op te stellen, al kloppen de lichtingen uit 1995 en ’96 echt aan de deur. Maar een topploeg is een mix tussen ervaring en jonge spelers. We gaan nu een nieuwe ploeg opbouwen voor het EK in 2020 en het WK in 2022. Dan willen we weer voor de titel spelen.’

Eerst wil Löw van de degradatie in de Nations League een feestelijke begrafenis maken door Oranje te verslaan. Is Nederland nu een voorbeeld voor Duitsland? Löw: ‘We kijken al veertig jaar naar Holland, jullie hebben altijd buitenspelers als Robben voortgebracht. Nederland heeft drie WK-finales gespeeld en staat bekend om zijn voortreffelijke jeugdopleiding. Jullie beschikken over creatieve spelers die een actie durven maken.’

Duitsland heeft ze ook en de 35 duizend fans in Leipzig dromen dat ze getuige zijn geweest van een wedergeboorte.

2. Wie heeft de toekomst?

Marcus Sorg behoort als gerenommeerde jeugdtrainer reeds tot de staf van bondscoach Joachim Löw, oud-international Stefan Kuntz leidt bij de Duitse voetbalbond e volgende generaties op. Hij presenteert vrijdagavond in Offenbach de lichting uit 1997 en ’98, die ook aansluiting zoekt bij de Mannschaft. Jong Oranje is na een ingrijpende facelift met spelers, die gemiddeld twee tot drie jaar jonger zijn, geen partij voor Duitsland onder 21 jaar: eindstand 3-0.

Leroy Sané, gezicht van de nieuwe Duitse lichting. Beeld AP

Am Bieberer Berg mag dan een stadion met een rijke historie zijn, de vaste bespeler Kickers Offenbach is afgedaald naar de Regionalliga Südwest. Een nagenoeg verlaten betonbak nabij Frankfurt is het grauwe decor voor een wedstrijd van wenkende perspectieven. Maar wie heeft de meeste toekomst?

Nadat Jong Oranje het EK miste, ­besloot bondscoach Erwin van de Looi de ploeg radicaal te verversen. In feite speelt Nederland vrijdagavond in ­Offenbach met de oude kern van de ­onder 19-ploeg. Met als aanvoerder de 19-jarige Justin Kluivert, die de pijn van zijn voorlopige verbanning uit de A-ploeg moet verbijten.

Oud-Ajacied Kluivert mag dan bij Roma vechten voor een basisplaats, hij staat hier tegenover een rechtsback met een waarde van 20 miljoen euro. Die transfersom betaalde Monaco voor de Duitse Ghanees Benjamin Henrichs, die de gehele rechterflank bestrijkt. Als Levin Öztunali van FC Mainz over de as van het veld demarreert, blaast hij de Nederlandse lichtgewichten als stofjes van zijn jas.

Het is kerels tegen jongens in Offenbach, ziet ook coach Van de Looi. ‘Jong Duitsland speelt met de selectie, die volgend jaar op het EK uitkomt. Die jongens zijn sterker, wij maken een nieuwe start. Ik zei in de kleedkamer: de Duitsers laten zien waar wij over twee jaar moeten zijn. Je ziet ook verschillen binnen onze groep.’

Van de Looi: ‘Donyell Malen speelde een goede wedstrijd, je kunt aan hem zien dat hij vaak bij PSV meedoet en al aan de Champions League heeft geroken. Hij is gewend aan een hoger niveau dan jongens, die nog in de eerste divisie voetballen. Het kan snel gaan. Twee jaar geleden speelden Bergwijn en Rosario nog bij Jong PSV, kwam Dumfries net kijken bij Sparta. En nu zitten ze bij Oranje. Dat moet de uitdaging zijn voor de internationals van Jong Oranje, de basis is en blijft ­talenten afleveren bij Oranje.’

Vorig seizoen speelde Rick van Drongelen (19) met HSV in de Bundesliga nog tegen sommige jeugdinternationals. Dit seizoen heeft hij in de Tweede Bundesliga ook onder Hannes Wolf, zijn vierde trainer in anderhalf jaar bij de club, een basisplaats. HSV is na een moeizame start koploper. Bij Jong Oranje is de centrale verdediger vrijdagavond de linksback.

Een klein baardje accentueert dat de Zeeuwse tiener in Duitsland snel volwassen is geworden. Van Drongelen: ‘Die Duitsers spelen wekelijks op het hoogste niveau en hebben ervaring in de Champions League of de Europa League.’ Hij moest bij zijn overgang van Sparta naar HSV vooral wennen aan het veel hogere tempo in de Bundesliga. ‘Dat was de grootste aanpassing. Het zegt me niet veel dat Duitsland is gedegradeerd uit de Nations League. Dat land heeft altijd goeie lichtingen klaar staan, ik zie het bijna wekelijks om me heen.’

Ver weg van Frankfurt, in het ­Armeense Jerevan, bewijst een ander Nederlandse jeugdelftal zaterdag dat de jeugd niet hoeft onder te doen voor Duitsland. De nationale ploeg onder-19 wint met 1-0 van Duitsland. Van de Looi. ‘Talenten hebben we echt wel, de ploeg onder 17 jaar werd opnieuw ­Europees kampioen. De vraag is alleen hoe die jongens zich zullen ontwikkelen en hoe vaak ze gaan spelen bij hun clubs.’

Zowel Duitse als Nederlandse tieners worden soms al ingehaald door hun leeftijdsgenoten. Zo heeft HSV-verdediger Van Drongelen de even oude Matthijs de Ligt van Ajax voor zich bij Oranje. ‘Ik kijk op naar spelers als De Ligt en Van Dijk. Of ik ooit de kans krijg? Ik doe er alles voor.’

Met dat dilemma worstelt de Duitse jeugdcoach Kuntz eveneens. De wachtkamer is volgestroomd met talenten, omdat onder Löw stagnatie dreigde. Kuntz: ‘We kunnen bijdragen aan een positieve stemming in het Duitse voetbal. Het is mooi dat zes spelers uit de ploeg onder 21 jaar nu aansluiten bij het A-team. Maar er is nog een lange weg te gaan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden