Is dit het jaar voor de doorbraak van het vrouwenvoetbal?

Sinds deze zomer dromen niet alleen jongens, maar ook meisjes van Europees kampioenschap voetbal

Na de zomer die het Nederlands elftal de Europese titel bracht, begon ook bij de vrouwen dit weekeinde de competitie weer. Hoe klinkt het succes door op de Nederlandse velden? Is de basis inmiddels stevig genoeg voor een echte doorbraak?

De opening van het seizoen 2017/2018 van de Eredivisie Vrouwen in het Olympisch Stadion in Amsterdam Beeld Klaas Jan van der Weij

De drieling Isabella, Jasmin en Josefine Slump (14) wijst naar het zilveren beeld dat schittert in de zon in het Olympisch Stadion: de échte cup die het Nederlands vrouwenvoetbalteam vorige maand won op het EK in eigen land. Nu mogen ze de beker nog niet aanraken. Maar ooit, als ze alledrie het Nederlands elftal hebben gehaald, winnen ze hem zelf, daarvan zijn de zusjes overtuigd.

Sinds deze zomer dromen niet alleen jongens, maar ook meisjes van een Europees kampioenschap voetbal. De EK-titel voor de Nederlandse vrouwenploeg creëerde een jubelstemming, met de huldiging van de spelers in Utrecht als hoogtepunt. Maar hoe stevig is het fundament dat de Nederlandse ploeg onder het vrouwenvoetbal legde?

'Broos', zegt Daphne Koster. De oud-aanvoerder van het Nederlands team is te gast bij de officiële opening van het nieuwe eredivisieseizoen in het Olympisch Stadion in Amsterdam. Alle teams worden voorgesteld en oud-internationals en BN'ers spelen een oefenwedstrijdje. 'Nu hebben de vrouwen succes, maar in korte tijd kun je ook weer ver terugzakken. Kijk naar wat met de mannen gebeurt.'

200 duizend euro

zou Lieke Martens verdienen bij Barcelona. Nog altijd een stuk minder dan de 266 duizend euro die een eredivisiespeler gemiddeld verdient.

Koster strijdt al jaren om vrouwenvoetbal een volwaardige topsportstatus te geven. Het eerste pijnpunt is volgens haar de Nederlandse competitie, kweekvijver voor nieuw talent. 'Ik maak me zorgen over het groeiende aantal jonge meiden dat al jong naar het buitenland vertrekt. Ze kiezen voor een club die hun wél een salaris kan geven waarvan ze kunnen leven.' Dat doet het niveau van de Nederlandse competitie geen goed.

De Nederlandse vrouwen zijn nu Europese top en staan zevende op de wereldranglijst. In 2019 kan de ploeg tijdens het WK aanhaken bij de wereldtop. De speelsters van nu kunnen bij buitenlandse clubs beschikken over de beste faciliteiten, maar Koster en ook bondscoach Wiegman zijn bezorgd over de opleiding.

Ajax kan zich dit seizoen meten met de Europese top door zijn deelname aan de Champions League. Daarmee zal het de Arena nog niet vullen. Coach Benno Nihom: 'We spelen liever voor een volle Toekomst, dan in een lege Arena.'

'De vrouwen hebben ons zo veel plezier gegeven'

Bij de opening van de eredivisie waren ook veel mannelijke oud-voetballers aanwezig. Hebben zij het vrouwenvoetbal omarmd?

Sjaak Swart (speelde tussen 1956 en 1973 463 wedstrijden voor Ajax): 'Er werd altijd veel gemopperd over de vrouwen. Maar deze zomer is er echt iets losgekomen. Dat komt niet alleen door het voetbal zelf, maar vooral door het karakter van die meiden. Ze hebben dit samen als team bereikt. Jongens denken er soms te makkelijk over. Trouwens, die Martens kan écht goed voetballen. Ze kan passeren, voorzetten, en scoren. Zo zien we het graag.'

Ben Wijnstekers (speelde 1976-1988 bij Feyenoord): 'Ik geef elke vrijdag een clinic aan meisjes. Voor de zomer waren we met 50 meiden, nu komen er 80. Ik vind het hartstikke mooi wat onze vrouwen hebben gepresteerd, nu moeten we doorpakken. Feyenoord maakt de keuze nog niet mee te doen aan de eredivisie. Dat heeft veel met logistiek te maken. Met een nieuw Varkenoord is er hopelijk ruimte. Nog twee tot drie jaar, schat ik zo.'

Glenn Helder (speelde tussen 1989 en 2003 voor onder meer Vitesse, Arsenal en Benfica): 'Ik denk dat een meisje het liefst een vrouw als voorbeeld heeft, zoals een jongetje een poster van een man boven zijn bed hangt. Het EK heeft veel Nederlandse meisjes rolmodellen gegeven. Het euforische gevoel zal wat wegzakken, ik denk niet dat de stadions straks vol zitten. Toch heeft het een boost gegeven. We weten nu hoeveel plezier de vrouwen ons hebben gegeven.'

Vechtmachine

Het is niet realistisch te denken dat Ajax in het toernooi kan meedoen om de eindoverwinning. Clubs als Olympique Lyon, Paris Saint-Germain, Bayern München en Arsenal hebben het geld om buitenlandse toppers aan te trekken.

'Prof zijn en alleen op voetbal focussen, dat kan in Nederland bijna niet', zegt Sherida Spitse, die tijdens de EK-finale scoorde. Spitse speelde drie seizoenen in Noorwegen, maar keerde terug naar Nederland, bij FC Twente, vooral vanwege haar privésituatie: ze kreeg een kind met haar vriendin.

In Nederland ziet ze veel talent, maar ze hoopt dat meer internationals terugkeren om het niveau van de competitie op te krikken. 'Tijdens het EK hebben we geleerd een vechtmachine te worden als het moet. Dat probeer ik over te brengen. Talent is er genoeg.'

Tekst gaat verder onder de foto

Sherida Spitse praat met jonge fans Beeld Klaas Jan van der Weij

De helft van de Nederlandse EK-ploeg voetbalt bij buitenlandse clubs. Zes spelers spelen bijvoorbeeld in Engeland. De Engelse bond steunt de competitie met 15 miljoen pond per jaar. Uit die pot ontvangen de spelers een basisloon, aangevuld door het salaris van de club. Zo kan een speler in Engeland leven als een prof.

Lieke Martens, de ster van het EK, die sinds dit seizoen voor Barcelona speelt, zou in Spanje zelfs 200 duizend euro per jaar verdienen, al is dat bedrag nooit bevestigd. In Nederland krijgen de speelsters vaak niet meer dan een onkostenvergoeding van zo'n 600 euro (bij de mannen ligt het gemiddelde eredivisiesalaris op 266 duizend euro). Puur uit noodzaak hebben de meesten een baan naast het voetbal.

In het Olympisch Stadion hebben de jonge supporters die zorgen niet. Neem Janice van den Berg (12), die op de foto mag met de Ajaxselectie. 'Eerlijk gezegd ken ik de namen niet, maar ze zijn van Ajax. Daarom zijn ze goed.' Ze draagt, zoals veel meisjes, een shirt met de naam Martens erop. De sierlijke speelster uit Limburg is hét idool van de steeds groter wordende groep voetballende meisjes.

Tekst gaat verder onder de foto

Een speler van PSV zet een handtekening op het shirt van een meisje Beeld Klaas Jan van der Weij

Trainen met jongens

Daphne Koster ziet een potentieel gevaar in de sterk groeiende populariteit van de sport. 'Veel clubs hebben nu zoveel meisjes dat ze aparte teams kunnen maken. Volwassenen denken dat het leuk is niet meer gemengd te spelen.'

Maar volgens haar is de huidige generatie voetbalsters juist zo goed geworden omdat ze samen met jongens speelden. Tijdens trainingen en wedstrijden ondervonden ze veel weerstand.

Bovendien krijgen jongens en meisjes niet dezelfde kansen, signaleert Koster. 'Een jongetje dat opvalt bij zijn club, krijgt een belletje van een betaaldvoetbalclub. Een meisje blijft gewoon in haar dorp.' Eerder pleitte ook bondscoach Sarina Wiegman al voor opleidingsprogramma's voor jongens én meisjes.

Koster ziet hier een taak voor de KNVB. 'Het vrouwenvoetbal hangt er nog steeds een beetje bij. Een speelster van Ajax kreeg bijvoorbeeld zeven wedstrijden schorsing voor een vuistslag. Een man zou er maar drie krijgen. Het heeft ermee te maken dat de eredivisie voor vrouwen nog onder de amateursport valt. Maar dat zijn we niet. Het wordt tijd dat de KNVB ons als volwaardig ziet.'

Negen teams, van barendrecht tot enschede

De eredivisie voor vrouwen bestaat uit negen teams: Achilles '29, ADO Den Haag, Ajax, vv Alkmaar, Excelsior Barendrecht, sc Heerenveen, PEC Zwolle, PSV en FC Twente. Na achttien speelrondes spelen de bovenste vijf ploegen nog acht wedstrijden tegen elkaar om de kampioen te bepalen. Vorig jaar won Ajax de landstitel, zodat de ploeg nu is toegelaten tot de Champions League. FC Twente werd het vaakst kampioen, vijf keer. De competitie ging dit weekend van start.

In het vrouwenvoetbal bestaat een roep om een bredere competitie. De toevoeging van het combinatieteam Excelsior Barendrecht werd daarom toegejuicht. De eerste wedstrijd, vorig weekend tegen PSV, werd wel met 7-0 verloren.

De opvallendste afwezige is Feyenoord. De gemeente Rotterdam heeft gezegd pas te willen meedoen als het nieuwe trainingscomplex Varkenoord is gerealiseerd. Dat moet in seizoen 2019-2020 het geval zijn. Vitesse heeft ook interesse getoond. Het vrouwenvoetbal valt onder de amateurtak van de KNVB.

Sinds het begin van de vrouwencompetitie in 2007 zijn er al veel veranderingen geweest. In 2012 werd de BeNe League opgericht, waaraan zowel Belgische als Nederlandse clubs aan deelnamen. Maar de toeschouwersaantallen bleven laag en ook de televisie had geen interesse. Sinds 2015 heeft de eredivisie weer alleen Nederlandse clubs. Landskampioen Ajax won zondag de eerste wedstrijd van het seizoen met 2-0 van Achilles'29.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.