Is de nieuwe handbike van Plat genoeg voor goud?

Zijn armen zijn bijna even krachtig als benen van wielerprofs en met zijn nieuwe handbike rijdt Plat sneller dan ooit. Goud lijkt binnen handbereik.

Jetze Plat op zijn nieuwe handbike van M5. De fiets, gemaakt door Bram Moens, is lichter en aerodynamischer dan de handbike waarmee hij het WK net niet won.Beeld Bert Willems

De armen van paralympiër Jetze Plat, sinds zaterdag paralympisch kampioen triatlon, zijn zo sterk dat hij, trekkend aan de trappers van zijn handbike, een uur lang 300 watt produceert. Een gewoon sportmens kan dat met de benen, maar niet zo lang. De onderkant van het profpeloton op de fiets haalt 350 watt; de top 450 watt. De power van Plat, man met een stomp en een kort been, is kortom zeldzaam.

Het was vorig jaar evenwel niet genoeg om wereldkampioen tijdrit in zijn handbikingklasse te worden. De door BMW ontworpen machine van de Italiaan Alessandro Zanardi, de autocoureur die bij een gruwelijk raceongeval in 2001 beide benen verloor, bleek sneller. Plat wist: 'Zo ga ik het niet winnen in Rio.'

Een jaar geleden zocht hij daarom contact met de Zeeuw Bram Moens, een ontwerper van ligfietsen, 'sigaren' zoals hij ze zelf noemt. Moens heeft in Middelburg een eenmansbedrijf met de prozaïsche naam M5 (Meer Meters Met Minder Moeite). Hij wilde wel eens kijken naar de 'knielzitter' van Plat. Moens zag direct mogelijkheden een betere versie te bouwen.

'Ik kan door mijn grote ervaring leuke dingen maken van carbon. Dat maakte de handbike meteen veel lichter. Het vorige type was nog van lichtgewicht aluminium buizen gemaakt. Daar vielen kilo's te winnen. Vierenhalf in totaal. Het gewicht is nu net onder elf kilo. Maar nog belangrijker in het hele verhaal is de aerodynamica. Daar was heel veel te verbeteren. De oorspronkelijke bak van de driewieler zorgde voor veel oppervlak en turbulentie. We hebben daarmee denk ik een winst van 3 à 4 kilometer per uur geboekt', aldus Moens.

Hij wordt door Plat 'de professor' genoemd, een materiaalfreak die in het verleden zelf werelduurrecords op de gestroomlijnde ligfiets reed. 'Ik kan nog een uur boven de 50 rijden. Niet slecht voor een 59-jarige', zegt de Zeeuw zelf.

Het bouwen van de M5 was een herfstklus. Met de kerst werd voor het eerst op de weg getest. Windtunneltesten, in Marknesse staat een befaamde installatie, kwamen er niet. Plat: 'Daar hebben wij het budget niet voor. Helaas.'

Het werd gewoon schuurtjeswerk met metingen. Prothesemaker Frank Jol zette Plat in diens blote reet in het gips. Om het ideale zitje te produceren. Plat heeft geen kuipje, zoals Zanardi wel heeft. Moens: 'Die heeft het geluk, tussen aanhalingstekens, dat hij beide benen mist. Bij Jetze moet je rekening houden met de stomp en het been. Hij zit dan ook hoger.'

Aerodynamisch maken is meer dan het halve werk in deze sport. Moens: 'Als je boven de 40 kilometer in het uur rijdt is luchtweerstand 90 procent van de weerstand. Ik heb daarom de monocoque, een frame uit één, zo krap mogelijk langs het lichaam van Jetze geconstrueerd. En de wervelingen aan de onderkant zijn door het verdwijnen van de losse onderdelen ook weg. Weet je, wielrennen is watt per vierkante meter frontaal oppervlak. Daarom doen die kleine Colombiaantjes het zo goed.'

In Oostende, bij een World Cup in mei, werd de M5 op wedstrijdniveau getest. Plat was na zijn zege in de Belgische tijdrit over 16,7 kilometer euforisch. Het idee van Moens had gewerkt. Plat: 'Van 2 minuten achter op Zanardi was ik nu 13 seconden sneller dan hem. Tot dan had mijn grotere vermogen dan Zanardi niet gewerkt. Nu kwam het wel tot uiting in het resultaat.'

De machine ging na Oostende de schuur in. De paralympiër met de enorme schoudergordel - niemand in de Nederlandse sport zo breed als Plat - wilde geen risico lopen dat hij de handbike in een nationale wedstrijd op een stoeprand zou pletten. Moens werkte intussen verder aan de wielen, tweespaaks wielen, waarvan hij al jaren dacht dat ze sneller zouden zijn dan dichte wielen. Het wereldrecord op de 500 meter, van afgelopen zondag, door de Nederlandse paralympiër Alyda Norbruis bevestigde hem nog eens in die gedachte. Dat was eerder al gedaan door een officiële meting met een SRM (Schobeler Fiets Meetsysteem).

Moens: 'Een schijfwiel dat tot nu toe als snelste werd beschouwd geeft een vergroot oppervlak en zorgt, zeker in de buitenlucht, voor veel vertraging. De profs moeten er nog achter komen. Maar ik ga uit van een halve kilometer snelheidswinst per wiel. Heel leuk is verder ook dat dit wiel bij bepaalde windhoeken zelfs snelheid genereert. Door het zeileffect.'

In Rio heeft Plat, eigenhandig, de M5 in elkaar gesleuteld. Hij is de technicus, opleiding fijnmetaal, die ter ontspanning graag aan zijn fietsen sleutelt. Hij heeft aerocranks, speciale traparmen van Moens, gemonteerd en kan dan de aanval op de paralympische troon van Zanardi inzetten met de machine die de Zeeuwse ontwerper als een kunstwerk beschouwt. Zijn opleiding: 'De kunstacademie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden